Ο Χοσέ Αντόνιο Μορένο Χουράδο στο onlarissa.gr: “Μου αρέσουν τα πρόσωπα των Ελλήνων”

milonas 728x120

Του Λευτερη Παπαστεργίου

Ο Χοσέ Αντόνιο Μορένο Χουράδο, δεν είναι μια απλή περίπτωση ποιητή, δοκιμιογράφου και μεταφραστή. Είναι ο άνθρωπος που μετέφρασε ολόκληρο το έργο του Γιώργου Σεφέρη και του Οδυσσέα Ελύτη στην Ισπανία, ενώ η Ανθολογία του, ένα έργο 800(!) σελίδων, περιλαμβάνει δέκα αιώνες ελληνικής ποίησης στα ισπανικά!  Δεν είναι λοιπόν καθόλου τυχαίο πως σήμερα αποκαλείται, και δικαίως, ο μεγαλύτερος, εν ζωή, πρεσβευτής των ελληνικών γραμμάτων στην Ισπανία.

Ο σημαντικός αυτός Ελληνιστής, βράδυ Πέμπτης, κάθεται δίπλα μου, κάποια μέτρα πιο μακριά από το Αρχαίο Θέατρο της Λάρισας, και του ζητάω να μου διηγηθεί την ιστορία του: μια ιστορία που συνδέει την Ισπανία με την Ελλάδα, με νήμα την ελληνική λογοτεχνία. Δεν κάνω παρά λίγες, αναγκαίες, παρεμβάσεις, αφήνοντας τον να μου διηγηθεί τον έρωτά του με τα ελληνικά γράμματα. Τον κοιτάζω, όση ώρα μιλάει, και αναρωτιέμαι πως είναι δυνατόν ένας «ξένος» να γνωρίζει πολύ περισσότερα πράγματα για τον πολιτισμό μας, απ’ ότι η συντριπτική πλειοψηφία των κατοίκων αυτής της χώρας…

«Πριν πολλές δεκαετίες περπατούσα σε έναν κεντρικό δρόμο των Αθηνών. Σταμάτησα μπροστά στην βιτρίνα ενός βιβλιοπωλείου και το μάτι μου καρφώθηκε στο εξώφυλλο ενός βιβλίου ποίησης. Στο εξώφυλλο αυτό υπήρχε η φωτογραφία ενός κοριτσιού, με την πλάτη, γυμνή, γυρισμένη, μακριά μαύρα μαλλιά όλο μπούκλα. Ένιωσα πως την ερωτεύτηκα! Πήρα το βιβλίο στα χέρια μου. Μαρία Νεφέλη, Οδυσσέας Ελύτης…

Τότε δεν ήξερα το όνομα του συγγραφέα. Ξεφύλλισα το βιβλίο. Ένιωσα άσχημα. “Μα, να έχω σπουδάσει κλασσική φιλολογία, Λατινικά, και να μην καταλαβαίνω το νόημα, παρά λίγες μόνο λέξεις;”, αναρωτήθηκα. Έψαξα και βρήκα τη διεύθυνση του Ελύτη στην Αθήνα. Του έγραψα και μου απάντησε. Μιλήσαμε. Μου είπε πως θα ήταν τιμή του να τον μεταφράσω στα Ισπανικά…

Τέσσερις μήνες αφότου ανακοινώθηκε πως πήρε το Νόμπελ, τα τηλέφωνά μου άρχισαν να χτυπάνε ασταμάτητα. “Μα, τι έκανα Θεέ μου…”, σκέφτηκα. Η μετάφραση του Ελύτη μου γέννησε την επιθυμία να μεταφράσω τους Έλληνες ποιητές στην Ισπανία. Αποτέλεσμα την επιθυμίας μου αυτής ήταν η έκδοση της Ανθολογίας μου, στα Ισπανικά, ενός έργου 800 σελίδων, που ξεκινάει από τα μισά του 11ου αιώνα και φτάνει μέχρι τη γενιά του ’80… Μετέφρασα ολόκληρο τον Ερωτόκριτο… Μια ζωή ολόκληρη αφιερωμένη στην ελληνική ποίηση.

Σκέφτομαι πολλές φορές, έχασα τη ζωή μου σπουδάζοντας και μεταφράζοντας τους Έλληνες… Έχασα έρωτες, ταξίδια…

Δεν είναι λίγο τρελό αυτό;

Είμαι μισός τρελός!

Μετά από τόσα χρόνια αφοσίωσης στην ελληνική ποίηση, θα μπορούσατε να μου πείτε αν η ποίηση έχει κοινή γλώσσα για όλους τους ανθρώπους σε ολόκληρο τον πλανήτη;

Μόνο η καλή ποίηση!

Ποια είναι η καλή ποίηση;

Δεν έχει ορισμό. Η ποίηση έχει διαφορετικές αναγνώσεις. Το μόνο σίγουρο είναι πως για να γράψεις, θα πρέπει να έχεις διαβάσει ολόκληρη την ποίηση της παράδοσης και της χώρας σου.

Είστε ο επίσημος μεταφραστής του Σεφέρη και του Ελύτη στην Ισπανία. Ποιος από τους δυο σας δυσκόλεψε πιο πολύ;

Εξαρτάται από την μοναξιά… Ο Ελύτης όμως είναι πιο δύσκολος.

Θα μου μιλήσετε γι’ αυτόν;

Ο Ελύτης με βοήθησε πολύ στις μεταφράσεις μου. Με βοήθησε για παράδειγμα στα ονόματα των φυτών που χρησιμοποιούσε. Υπάρχουν φυτά που τα συναντά κανείς μόνο στην Κρήτη και πουθενά αλλού σε ολόκληρο τον κόσμο. “Πρέπει να μεταφράζεται κατ’ αναλογία”, μου έλεγε.

Είχα πάει τέσσερις φορές στο σπίτι του. Σκουφά 22. Θα τον θυμάμαι για πάντα, την τελευταία φορά που τον επισκέφτηκα. Ήταν αδύναμος. Δεν θα ζούσε για πολύ ακόμα. Κάποια στιγμή, γύρισε με παράπονο, και μου είπε: “Θεέ μου, όλοι οι Έλληνες με έχουν πια λησμονήσει. Μόνο μια κοπέλα, με αναγνώρισε, πριν καιρό στο δρόμο και μου φώναξε: Είστε ο μεγαλύτερος ποιητής στην Ελλάδα. Σας αγαπάω!”.

Ο Ελύτης μου δίδαξε πολλά. Σε μια επίσκεψή του στην Ισπανία, βρεθήκαμε σε ένα λιμάνι. Στάθηκε, κοίταξε στον ορίζοντα και μου είπε: «αυτός ο ουρανός, αυτός ο ήλιος, είναι ίδιος με αυτόν της Ελλάδας». Έχουμε πολλά κοινά σαν λαοί…

Θυμάμαι, πάλι, τον Ελύτη μπροστά στον τάφο του Χουάν Ραμόν Χιμένεθ, του μεγαλύτερου Ισπανού ποιητή. Τον είχε διαβάσει ο Ελύτης. Βλέπει την ταφόπλακα, εκεί που έγραφε μόνο τις ημερομηνίες του θανάτου και της γέννησης του μεγάλου ποιητή, καθώς και το όνομα της συζύγου του. Γυρίζει το κεφάλι και μου λέει: «Τι κρίμα να έχεις γράψει χιλιάδες λέξεις, τόσο σημαντικές, και εδώ επάνω να μην αναγράφεται καμία…».

Θα μου πείτε ποιο είναι το αγαπημένο σας έργο του Ελύτη;

Το Μονόγραμμα. Θεωρώ πως είναι το πιο ερωτικό ποίημα σε ολόκληρη την Ευρώπη. Και το Φωτόδεντρο.

Ο καιρός έχει κρυώσει. Αρχίζει και σκοτεινιάζει. Σε λίγο ο μεγάλος Ισπανός θα κατευθυνθεί στο Γαλλικό Ινστιτούτο για να παρουσιάσει την ποίηση του. Οι δρόμοι της πόλης είναι πολύβουοι. Ωστόσο με έχει βάλει ο ίδιος, με την δική του εξιστόρηση, σε ένα άλλο σύμπαν. Στο σύμπαν των «μεγάλων». Μου μιλάει για τη γνωριμία του με τον Φραγκόπουλο, και μου περιγράφει πως μαζευόταν στο στέκι του Λαρισαίου Τσιρόπουλου,  εκεί που συναντούσε κανείς όλη τη διανόηση της εποχής. «Σπουδαίος άνθρωπος ο συντοπίτης σου», μου λέει. «Με βοήθησε πάρα πολύ για να γράψω την Ανθολογία μου. Έλαβα στο σπίτι μου πάνω από 1000 βιβλία, τα οποία μου έστειλε για να κάνω τη δουλειά μου…» Μου μιλάει επίσης για τη γνωριμία του με τον Μανώλη Αναγνωστάκη, τον «διάφανο ποιητή», όπως τον χαρακτηρίζει ο ίδιος. Για το τέλος, τον ρωτάω τι είναι αυτό που τον αρέσει στους Έλληνες:

«Μου αρέσουν τα πρόσωπα σας…»

Πηγή: onlarissa.gr

error: Content is protected !!