ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Γυναίκες σύμβολα μέσα από το βλέμμα της κοινωνίας

unnamed 3
milonas 728x120

Ένα αφιέρωμα σε γυναίκες φιλόδοξες –  ελεύθερες – επίμονες που χάραξαν πορεία στην Ελληνική Ιστορία .

 Aπό την αναγνώστρια της TheNewspaper.gr, Μάγδα Καπνιά Δεσποτοπούλου. (Φοιτήτρια Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας, – Παν/μιο Θεσσαλίας) 

 Σε εποχές του χτες και του σήμερα, που ακόμα ανδροκρατούνται,  όπως μαρτυρείται στις θέσεις εξουσίας και πρωτοκαθεδρίας, υπήρξαν και υπάρχουν γυναίκες με ηχηρά θέλω, έντονες προσωπικότητες, ήθος, τόλμη, ριζοσπαστικές και καινοτόμες ιδέες. Αυτές που έλαμψαν και δεν κρύφτηκαν πίσω από τη σκιά των κοινωνικών ανισοτήτων ή τη σιγουριά ενός πετυχημένου και πλούσιου άνδρα. Γυναίκες με κοφτερό μυαλό, με δυναμική δράση στην πολιτική, την τέχνη και την ποίηση. Πλάσματα γένους θηλυκού με περίσσιο θάρρος και μάτια που πετούσαν σπινθηροβόλα βλέμματα, δεν αρκέστηκαν στη θέση που τους είχε ορίσει η φύση και η κοινωνία, αλλά άνοιξαν τον δρόμο για την ισότητα των δύο φύλων, την ελευθερία και την εκπαίδευση των γυναικών. Οι ίδιες διψούσαν να δημιουργούν, να προσφέρουν, χωρίς αντάλλαγμα, χωρίς επιβράβευση κάποιες φορές, με μόνη προσμονή τους να πολεμήσουν τα στερεότυπα. Καλλιεργημένες ως το κόκκαλο, που προκαλούσαν δέος και σεβασμό.

Ποια άποψη να σχημάτιζε σήμερα ο Δαρβίνος (πατέρας της φυσιολογίας) γι’ αυτές τις σπουδαίες γυναίκες; Ο οποίος αναγνώριζε στη γυναίκα διαίσθηση, αντίληψη και ικανότητα μίμησης. Χαρακτηριστικά τα οποία τα αξιολογούσε ως των κατωτέρων φυλών. Ή ο Φρόυντ, ο οποίος τις θεωρούσε υστερικές (νευρωτικές, άρρωστες), έτσι μάλλον ερμήνευε φαινομενικές καταστάσεις της εποχής του. Την απάντηση απλούστατα δίνουν οι παρακάτω προσωπικότητες, που αποτελούν πηγή έμπνευσης. Όλες αυτές οι γυναίκες έβαλαν το λιθαράκι τους για την εξέλιξη της ανθρωπότητας.

ΓΥΝΑΙΚΑ – ΠΟΛΙΣΤΙΣΜΟΣ – ΠΟΛΙΤΙΚΗ 

(Μελίνα Μερκούρη) 

“Η τελευταία Ελληνίδα Θεά”, όπως χαρακτηρίστηκε η Μελίνα Μερκούρη, γεννήθηκε στις 18 Οκτωβρίου του 1920 στην Αθήνα. Την βάφτισαν Αμαλία – Μαρία. Πατέρας της ήταν ο Σταμάτης Μερκούρης, βουλευτής και υπουργός Δημόσιας Τάξης και Δημοσίων Έργων, γιος του Σπύρου Μερκούρη δημάρχου της Αθήνας. Από τη νεαρή της ηλικία, ήταν ατίθαση, δραστήρια και πεισματάρα. Το 1938 πέρασε στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου, δούλευε σκληρά και μελετούσε αδιαλείπτως. Αποφοιτά το 1944, στο μεταξύ ερμηνεύει μικρούς ρόλους στην κεντρική σκηνή και στη σκηνή του Πειραιά. 

Πρωταγωνίστρια έγινε λίγο αργότερα με την παράσταση <<Λεωφορείον ο Πόθος>> του Τένεσι Ουίλιαμς του θεάτρου τέχνης. Από αυτό και έπειτα ξεκινά να ξεδιπλώνεται το μεγάλο ταλέντο της Μελίνας, στο διάβα της οι πόρτες ανοίγουν διάπλατα. Το 1951 ξεκίνησε τις παράλληλες εμφανίσεις στη θεατρική σκηνή του Παρισιού, λίγο μετά εμφανίζεται στο Broadway. Φιλόδοξη και γεμάτη όνειρα επιστρέφει στην πατρίδα της, στην Ελλάδα την περιμένει η πρώτη πρόταση για να πρωταγωνιστήσει σε κινηματογραφική ταινία. Πρόκειται για τη “Στέλλα” του Μιχάλη Κακογιάννη, η ταινία και η Μελίνα απογειώνονται από το κοινό. Το 1956 στο Φεστιβάλ των Καννών γνωρίζει τον Αμερικανό σκηνοθέτη Ζυλ Ντασσέν. Γυναίκα παθιασμένη και ερωτεύσιμη, είχε γνωρίσει και ερωτευθεί στη ζωή της. Οι πιο πολλοί παντρεμένοι, καθώς χαρακτηριστικά συνήθιζε να λέει “Εμένα όποιος άνδρας με γνωρίσει, με το καλημέρα, χωρίζει τη γυναίκα του”. Οι έρωτες της σημάδεψαν τη ζωή. Η μοιραία συνάντηση που άλλαξε τη ζωή της όμως ήταν ο Ντασσέν, τον οποίο παντρεύτηκε και έμεινε μαζί του ως το τέλος της ζωής της. Συνεχίζει την καριέρα της πρωταγωνιστώντας στις ταινίες: “Ο Χριστός ξανασταυρώνεται”, “Ποτέ την Κυριακή”, “Φαίδρα”.  Η ταινία “Ποτέ την Κυριακή” άφησε ιστορία στις Κάννες , καθώς η Μελίνα Μερκούρη έμαθε στους ξένους να χορεύουν συρτάκι! 

Έχοντας το μικρόβιο μέσα της, κατά τη διάρκεια της Δικτατορίας των Συνταγματαρχών ανέπτυξε αντιστασιακή δράση, αξιοποίησε τη διεθνή φήμη της σε δηλώσεις για ευαισθητοποίηση στο ζήτημα της Ελλάδας. Για τις δηλώσεις αυτές θα της αφαιρεθεί η ελληνική ιθαγένεια το 1967.

 Εκρηκτική προσωπικότητα, δεν χωρούσε την αδικία μέσα της. Μετά την πτώση της Χούντας, επιστρέφει στην Ελλάδα, η μαχητική σταρ διεθνούς ακτινοβολίας συνεχίζει στο θέατρο με τη “Μήδεια” του Ευριπίδη. 

Εκείνη θα απαντήσει με το ιστορικό  :      

Το 1977 και το 1981 εκλέγεται δύο φορές βουλευτής με τους συνδυασμούς του ΠΑΣΟΚ. Προερχόμενη από ιδιαίτερα σημαντική οικογένεια πολιτικών, το 1981 η Μελίνα γίνεται Υπουργός Πολιτισμού και παραμένει για οκτώ χρόνια. Οργάνωσε πολλές εκθέσεις σε μουσεία του εξωτερικού, δημιούργησε σε πολλές πόλεις τα Δημοτικά Περιφερειακά Θέατρα, δημιούργησε τα εκπαιδευτικά προγράμματα “Αιγαίο – Αρχιπέλαγος”, και “Εκπαίδευση και Πολιτισμός”. Το μεγαλύτερο όραμά της ήταν η επιστροφή των κλεμμένων Μαρμάρων του Παρθενώνα, που σύλησε και απέσπασε ο Λόρδος Έλγιν. Ως Ελληνίδα είχε αναγνωρίσει την ‘’προίκα’’ του ελληνικού πολιτισμού. Αυτή ήταν η Μελίνα Μερκούρη, η αγαπημένη του ελληνικού λαού. Σήμερα, συμπληρώνοντας 26 χρόνια από το θάνατό της, το έτος 2020 χαρακτηρίζεται Έτος Μελίνα Μερκούρη από το Υπουργείο Πολιτισμού, με πληθώρα εκδηλώσεων και αφιερωμάτων προς τιμήν της. 

ΓΥΝΑΙΚΑ – ΤΕΧΝΗ – ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ 

pastedGraphic_1.png Η Σοφία Βέμπο ή Μπέμπο όπως ήταν το πραγματικό της όνομα, γεννήθηκε το 1910 στην Καλλίπολη της Ανατολικής Θράκης. Η “τραγουδίστρια της Νίκης”, κορυφαία ερμηνεύτρια, με σπουδαίο μπρίο και ταλέντο στην ηθοποιία. Με μοναδικό τρόπο συνδέθηκαν κορυφαία εθνικά τραγούδια με το όνομά της . Το 1912 η οικογένειά της εγκατέλειψε  την Ελλάδα και εγκαταστάθηκε στην Κωνσταντινούπολη. Με την υπογραφή της συνθήκης ανταλλαγής των πληθυσμών το 1914 επιστρέφει στην πατρίδα της. Από τότε μένει μόνιμα στο Βόλο.  Οι γονείς της εργάστηκαν ως καπνεργάτες και η ίδια ως ταμίας στο κατάστημα ‘’Φλωριάς’’ στο Βόλο. 

Φαινόταν ήδη από το 1933 πως η μουσική θα μιλήσει στη ψυχή της. Καθώς ταξίδευε για την Θεσσαλονίκη  για να συναντήσει τον αδερφό της, παίζει κιθάρα και τραγουδάει ταυτόχρονα. Ο ενθουσιασμός του κόσμου ήταν αναμενόμενος, αλλά και του Κωνσταντίνου Τσίμα, ενός ιμπρεσάριου της Θεσσαλονίκης. Αυτό αποτέλεσε και την αφετηρία για να κλείσει τις πρώτες της καλλιτεχνικές εμφανίσεις. Στην ανατροφή της κυρίαρχο δεν ήταν το τραγούδι, υπήρχε η αντίληψη πως έπρεπε να κάνει οικογένεια, να γίνει καλή νοικοκυρά, στοργική μητέρα και τρυφερή σύζυγος. Η μοίρα πάντως της επιφύλασσε πολλά περισσότερα. Φημολογείται πως στο σχολείο μία ημέρα το είχε σκάσει μαζί με κάποια φίλη της για να παρακολουθήσουν θεατρικά έργα του θιάσου “Πρόζα της Αλίκης και του Μουσούρη”. 

 

Μετά τη Θεσσαλονίκη, κατέβηκε στην Αθήνα όπου εργάσθηκε στο θέατρο ‘’Κεντρικόν’’ και λίγο αργότερα υπέγραψε το συμβόλαιο με τη δισκογραφική Columbia . To 1940 με την κήρυξη του ελληνοιταλικού πολέμου έρχεται η έκρηξη στην καριέρα της, αναλαμβάνει την εμψύχωση των Ελλήνων στρατιωτών στο μέτωπο. Τραγούδησε πατριωτικά και σατυρικά τραγούδια, αψηφώντας τον φόβο, με θάρρος και γενναιότητα έγινε η εθνική φωνή που συγκλόνισε το πανελλήνιο. Φυγαδεύεται στη Μέση Ανατολή άμεσα, λόγω της εισβολής ναζιστικών στρατευμάτων στην Αθήνα και των συχνών επιθέσεων που δέχονταν από Ιταλούς. Δεν σταμάτησε όμως να τραγουδάει για τους Έλληνες και την πατρίδα της. Λέγεται μάλιστα πως διέθετε τα χρήματα των συναυλιών της για τις ανάγκες του ελληνικού στρατού, όπως όταν προσέφερε 2.000 χρυσές λίρες στο ελληνικό Ναυτικό. 

Όλα αυτά τα χρόνια η Βέμπο διατηρούσε δεσμό με τον συγγραφέα και στιχουργό Μίμη Τραϊφόρο, με τον οποίο παντρεύτηκε το 1957, για χάρη της ο ίδιος έγραψε τους στίχους του κλασσικού τραγουδιού “Ας ερχόσουν για λίγο, μοναχά για ένα βράδυ”. Ο έρωτας όμως ξεκίνησε με το τραγούδι <<Ζεχρά>> του 1938, στο οποίο ο Τραϊφόρος άλλαξε τους στίχους με την παρότρυνση της Βέμπο το 1940 και έγινε το <<Παιδιά της Ελλάδος Παιδιά>>. Από τότε ο Μίμης τη λάτρεψε μέχρι το θάνατό της. Παράλληλα κάνει ντεμπούτο και στην μεγάλη οθόνη η Σοφία Βέμπο, στις ταινίες : “Στουρνάρα 288” το 1959, “Στέλλα” το 1955 και “Προσφυγοπούλα” το 1938 . 

Η γυναίκα σύμβολο την περίοδο 1967 – 1974 συμμετείχε ενεργά στην Αντιδικτατορικό αγώνα. Τη βραδιά του Πολυτεχνείου έκρυψε φοιτητές στο σπίτι της και αρνήθηκε να τους παραδώσει όταν η ασφάλεια χτύπησε την πόρτα της.  Η εθνική τραγουδίστρια της Νίκης απεβίωσε το 1978 . 

ΓΥΝΑΙΚΑ – ΠΟΙΗΣΗ 

                    pastedGraphic_2.png

Η Κική Δημουλά γεννήθηκε στην Αθήνα στις 6 Ιουνίου του 1931 και έφυγε από κοντά μας μόλις λίγες μέρες πριν, στις 22 Φεβρουαρίου 2020. Το πατρικό της όνομα ήταν Βασιλική Ρόδου. Διεθνώς αναγνωρισμένη ποιήτρια, θεωρήθηκε η σημαντικότερη σύγχρονη ποιήτρια καθώς βραβεύτηκε από τον Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας, κατείχε την έδρα ποίησης της Ακαδημίας Αθηνών και ήταν Επίτιμη Διδάκτωρ του Τμήματος Θεολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Για την ποίησή της τιμήθηκε με πολλά κρατικά βραβεία (1972, 1989), με το βραβείο του ιδρύματος Κώστα και Ελένης Ουράνη της Ακαδημίας Αθηνών(1997), με το Αριστείο των Γραμμάτων της Ακαδημίας Αθηνών (2001), με το Μακεδονικό Βραβείο (2003), με το Ευρωπαϊκό Βραβείο Λογοτεχνίας (2009), και με το Μεγάλο Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας (2010). Πολλές ήταν και οι διακρίσεις της, με πιο πρόσφατη στις 6 Ιουνίου 2017, αναγορεύτηκε επίτιμη Διδάκτωρ του τμήματος Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών. 

Η Κική Δημουλά έγραφε ποιήματα από τη νεαρή της ηλικία, αφετηρία υπήρξε ο έρωτας με τον Άθω Δημουλά. Για να τον εντυπωσιάσει ξεκίνησε να του αφιερώνει ποιήματα. Η ποίηση ένωσε τον χτύπο της καρδιάς των δύο ανθρώπων και ήταν ο δικός τους κώδικας επικοινωνίας. Η  Δημουλά εργαζόταν παράλληλα σαν υπάλληλος στην Τράπεζα της Ελλάδος από το 1949 έως το 1973. Το 1952 παντρεύτηκε τον αγαπημένο της Άθω Δημουλά. Έγινε έτσι και η αγαπημένη σύζυγος, μητέρα και αργότερα γιαγιά με τρία εγγόνια. 

Η μορφή της σκιαγραφείται σε ένα καφέ με ένα τσιγάρο ανάμεσα στα δάχτυλά της να μιλάει για την ποίησή της. Τα ποιήματά της από τη μια μεριά αγκαλιάζουν τις λέξεις, τους δίνουν σάρκα και οστά και από την άλλη οι λέξεις ζεστά αφήνουν τους ανθρώπους να ανασάνει η ψυχή τους. Οι στίχοι της μιλάνε για τη καθημερινή γυναίκα. Η ισχυρή της πένα φαίνεται σε ένα μέρος από το έργο της <<Σημείο Αναγνωρίσεως>> , <<Σε λέω γυναίκα γιατί εισ’ αιχμάλωτη>>. Η ποιήτρια θεωρεί ότι η γυναίκα παραμένει αιχμάλωτη λόγω των οικογενειακών υποχρεώσεών της. Η αιχμαλωσία έχει να κάνει με την ανάληψη και την εκπόνηση των υποχρεώσεων της για να διεκδικήσει τον σεβασμό από την κοινωνία. 

  Η Κική Δημουλά γράφει για την αγάπη, τον έρωτα, τη θλίψη, το πένθος, την ενοχή και τον θάνατο. Αν και στη ζωή της δεν ήταν ιδιαίτερα ‘’τολμηρή’’ όπως έχει εξομολογηθεί, τα ποιήματα της είναι τολμηρά κι αυτό αρκεί. Η ποίησή της χαρακτηρίζεται κοφτερή, ευφυής με απρόβλεπτες στροφές νοήματος, θεωρείται  πρέσβειρα του εθνικού κορμού της χώρας, και ο κορμός αυτός δεν είναι άλλος από την ελληνική γλώσσα. Τα ποιήματά της έχουν μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες. Έγραψε 17 ποιητικές συλλογές από το 1952 έως το 2016, μερικές από αυτές: ‘’Επί τα ίχνη’’ (1989), ‘’Το λίγο του κόσμου’’ (1990), ‘’Χαίρε Ποτέ’’ (1988), ‘’Ενός λεπτού μαζί’’ (1998), ‘’Εύρετρα’’ (2010), ‘’Άνω τελεία’’ (2016) . 

Εκείνη είχε μάθει να ζει με την επιτυχία σχεδόν αποσιωπώντας την.

Αξίζει να σημειωθεί ότι λίγο πριν το θάνατό της, το Υπουργείο Πολιτισμού είχε προτείνει την Κική Δημουλά για το Νόμπελ της ποίησης. 

Ο θάνατός της χαρακτηρίζεται εθνική απώλεια.  

error: Content is protected !!