Του ΔΗΜΗΤΡΗ ΜΑΡΕΔΗ
Η ιατροδικαστική επιστήμη στην Ελλάδα διανύει μία από τις πλέον κρίσιμες και αμφιλεγόμενες περιόδους της. Οι πρόσφατες υποθέσεις, όπως αυτή της Ρούλας Πισπιρίγκου και της Ειρήνης Μουρτζούκου, ανέδειξαν σοβαρούς προβληματισμούς σχετικά με τη συνέπεια, τη μεθοδολογία και την αξιοπιστία των ιατροδικαστικών πορισμάτων. Πώς είναι δυνατόν ένα πεδίο που οφείλει να εδράζεται στην αντικειμενικότητα και την αυστηρή επιστημονική ανάλυση να παρουσιάζει τόσο έντονες αποκλίσεις στις εκτιμήσεις των ειδικών;
Η περίπτωση της Πισπιρίγκου, κατά την οποία πέντε ιατροδικαστές βρίσκονται αντιμέτωποι με κατηγορίες περί ψευδορκίας, εγείρει σοβαρές αμφιβολίες για τη λειτουργία των θεσμικών διαδικασιών. Θα μπορούσε πράγματι να υφίσταται συντονισμένη απόπειρα συγκάλυψης ή συσκότισης της αλήθειας από τόσους επιστήμονες ταυτόχρονα; Εάν όχι, τότε πώς εξηγείται η διαφορά στις γνωματεύσεις; Πρόκειται για αποκλίσεις που εδράζονται σε επιστημονικές διαφωνίες, ή μήπως αντανακλούν ελλείψεις στην κατάρτιση και την εφαρμογή κοινά αποδεκτών πρωτοκόλλων;
Ανάλογοι προβληματισμοί ανακύπτουν και στην υπόθεση Μουρτζούκου, όπου παρατηρήθηκε έντονη διάσταση απόψεων μεταξύ των ιατροδικαστών που εξέτασαν τις σορούς και εκείνων που διατύπωσαν απόψεις δημοσίως. Πώς μπορεί να δικαιολογηθεί η ύπαρξη τέτοιων αντιφατικών πορισμάτων όταν πρόκειται για μια επιστήμη που βασίζεται σε αντικειμενικές παρατηρήσεις και αυστηρές μεθοδολογίες;
Η διαρκής αμφισβήτηση των επιστημονικών πορισμάτων, ιδίως όταν προέρχεται από το εσωτερικό της ίδιας της επιστημονικής κοινότητας, πλήττει όχι μόνο την αξιοπιστία της ιατροδικαστικής ως πεδίου, αλλά και την εμπιστοσύνη των πολιτών στη δικαιοσύνη. Όταν η επιστήμη εμφανίζεται ως πεδίο διφορούμενων ερμηνειών, διακυβεύεται η θεμελιώδης αρχή της αντικειμενικότητας, που είναι απαραίτητη για την ορθή απονομή δικαιοσύνης.
Είναι πλέον επιτακτική η ανάγκη για αναθεώρηση των διαδικασιών, ενίσχυση των θεσμικών ελέγχων και καθιέρωση ενός πλαισίου διαφάνειας και επιστημονικής αυστηρότητας. Η ιατροδικαστική επιστήμη δεν μπορεί να παραμένει έρμαιο υποκειμενικών ερμηνειών ή, ακόμη χειρότερα, προσωπικών φιλοδοξιών και δημόσιων αντιπαραθέσεων. Η αποκατάσταση της αξιοπιστίας της απαιτεί αταλάντευτη προσήλωση στα επιστημονικά δεδομένα, αυστηρή τήρηση των μεθοδολογικών πρωτοκόλλων και συνεχή αναζήτηση της αλήθειας, πέρα από κάθε σκοπιμότητα ή εξωτερική πίεση.
