Γράφει ο Γιώργος Δεληκώστας Mentor – L&B Coach
Έχει σκοτεινιάσει νωρίς. Στο σαλόνι, η τηλεόραση παίζει χαμηλά ένα χριστουγεννιάτικο σποτ, τα φωτάκια στο δέντρο αναβοσβήνουν λίγο άτσαλα – ένα δεν ανάβει πια. Στο μικρό τραπεζάκι υπάρχει ένα σημειωματάριο, ένα στυλό και ένα άδειο πιάτο με ψίχουλα από τυρόπιτα.
Η Άννα κάθεται στον καναπέ με τα πόδια μαζεμένα. Στην πρώτη γραμμή έχει γράψει «Απολογισμός 2025» και από κάτω τρεις κουκκίδες. Τις κοιτάζει, αλλά δεν γράφει τίποτα. Κάθε φορά που πάει να ξεκινήσει, της έρχεται στο μυαλό μια φράση: «Δεν έκανα αρκετά». Σβήνει τη λέξη «Απολογισμός» και γράφει από πάνω «Τι κρατάω από φέτος;». Σταματάει. Παίρνει μια ανάσα. Για πρώτη φορά, η ερώτηση ακούγεται λίγο πιο ήπια.
Μια ήσυχη αλλαγή ερώτησης
Κάπου ανάμεσα στο χλιαρό φως του σαλονιού και στο άδειο πιάτο, η αλλαγή μιας λέξης αλλάζει ολόκληρο τον τόνο. Από το «απολογισμός», που μυρίζει λίγο έλεγχο και βαθμολογία, στο «τι κρατάω», που μοιάζει περισσότερο με κουβέντα με φίλο.
Ίσως αυτό να είναι το πιο δύσκολο σημείο: να σταματήσουμε να ρωτάμε «τι δεν έκανα» και να ρωτήσουμε «τι έζησα, τι έμεινε, τι αξίζει να συνεχίσει μαζί μου». Ο κατάλογος γίνεται πιο μικρός. Κι αν είμαστε λίγο τυχεροί, γίνεται και πιο ανθρώπινος.
Ο απολογισμός στην ουρά του σούπερ μάρκετ
Ο Γιάννης κάνει ουρά στο σούπερ μάρκετ με ένα καρότσι που γκρινιάζει στις στροφές. Μπροστά του, μια κυρία βάζει με προσοχή στο ταμείο αλεύρι, λάδι, μακαρόνια. Πίσω του, ένα παιδί πατάει συνέχεια το κορδόνι του και παραλίγο να πέσει. Οι μέρες πριν τις γιορτές έχουν μια μικρή ένταση, αλλά και μια περίεργη ηρεμία. Όλοι κάτι κουβαλάνε.
Στο χέρι του κρατάει ένα μικρό χαρτάκι – τη λίστα των ψώνιων. Στην άλλη τσέπη έχει ένα διπλωμένο post-it με τρεις φράσεις: «έμαθα να λέω όχι», «άντεξα την αλλαγή στη δουλειά», «είδα ποιοι φίλοι έμειναν δίπλα». Το έγραψε νωρίτερα, στο αυτοκίνητο, περιμένοντας να βρει θέση πάρκινγκ. Δεν το σκέφτηκε ως «απολογισμό», απλώς δεν ήθελε να φύγει αυτή η σκέψη.
Καθώς η ουρά προχωράει, κοιτάζει μια στιγμή τη λίστα με τα ψώνια και μετά το post-it. Και τα δύο, με τον τρόπο τους, λένε τι χρειάζεται να πάρει μαζί του. Άλλα για το σπίτι. Άλλα για τον εαυτό του.
Το λεωφορείο που γυρίζει σπίτι
Αργά το βράδυ, σε ένα αστικό λεωφορείο, η Μαρία γυρίζει από τη δουλειά. Κρατάει το κινητό στο ένα χέρι και με το άλλο πιάστηκε από τη χειρολαβή που κολλάει λίγο. Στο παράθυρο βλέπει τις βιτρίνες με τις εκπτώσεις και τα φωτάκια που αναβοσβήνουν. Στο messenger έχει μια ανοιχτή συνομιλία με τον εαυτό της, ένα chatπου χρησιμοποιεί σαν πρόχειρο.
Έχει γράψει τρεις προτάσεις, καθεμία σε ξεχωριστή γραμμή:
«Φέτος με δυσκόλεψε η συνεχής πίεση στη δουλειά.»
«Μου έμαθε ότι δεν μπορώ να τα κάνω όλα μόνη μου.»
«Μου άφησε την απόφαση να ζητήσω βοήθεια νωρίτερα την επόμενη φορά.»
Το λεωφορείο σταματάει απότομα και κάποιος πέφτει ελαφρά πάνω της, ζητάει ένα «συγγνώμη» που ακούγεται αληθινό. Η Μαρία χαμογελάει για ένα δευτερόλεπτο, κοιτάζει ξανά τις τρεις γραμμές και πατάει αποστολή. Όχι σε άλλον. Στον εαυτό της. Σαν να θέλει να πει: «Αυτό θα κρατήσω από φέτος. Ότι κατάλαβα μέχρι πού αντέχω».
Μικρές σημειώσεις σε περίεργα μέρη
Ίσως ο απολογισμός να μην γίνεται πάντα σε μεγάλα γραφεία με σοβαρά τετράδια. Μπορεί να συμβαίνει σε ουρές σούπερ μάρκετ, σε λεωφορεία που γυρίζουν σπίτι, σε καναπέδες με ψίχουλα. Εκεί που, χωρίς να το καταλάβουμε, γράφουμε σε χαρτάκια και σε chatsμικρές φράσεις του τύπου: «φεύγω πιο δυνατός», «δεν θέλω άλλο έτσι», «αυτό άξιζε».
Δεν είναι εντυπωσιακά. Είναι όμως αληθινά. Και, σιγά–σιγά, φτιάχνουν μια εικόνα για τη χρονιά που πέρασε που δεν βασίζεται μόνο στο αν «ήταν καλή ή κακή», αλλά στο τι άφησε μέσα μας.
Το χαρτί στο ψυγείο
Πίσω στο σπίτι της Άννας, το σημειωματάριο έχει κλείσει. Στο ψυγείο, με έναν μαγνήτη από διακοπές παλιότερων χρόνων, έχει κολλήσει ένα μικρό χαρτί. Πάνω του έχει γράψει τρεις γραμμές:
«Κρατάω το ότι άντεξα.
Κρατάω το ότι ζήτησα βοήθεια.
Κρατάω το ότι κατάλαβα λίγο καλύτερα τι θέλω.»
Δεν ξέρει αν αυτός είναι «σωστός» απολογισμός. Ξέρει όμως ότι, όταν περνάει από την κουζίνα και το βλέπει, νιώθει λίγο πιο ήσυχη με τη χρονιά που αφήνει πίσω της.
Ο απολογισμός δεν είναι κατάλογος, είναι καθρέφτης εξέλιξης.
