Γράφει ο Γιώργος Δεληκώστας — Mentor / L&B Coach
Η Σοφία και η Αγγελική ήταν φίλες από το γυμνάσιο. Από εκείνες τις φιλίες που περνούν μαζί σχεδόν όλες τις ηλικίες: τα πρώτα μυστικά, οι πρώτοι έρωτες, οι πρώτες απογοητεύσεις, οι μεγάλες αλλαγές. Για χρόνια υπήρχε ανάμεσά τους η αίσθηση ότι η μία μπορεί να βρει την άλλη οποιαδήποτε στιγμή. Και αυτό, στην αρχή, έμοιαζε σαν προνόμιο. Σαν απόδειξη εγγύτητας.
Μόνο που κάποια στιγμή κάτι άρχισε να φθείρεται αθόρυβα.
Η Αγγελική έλεγε σχεδόν πάντα «ναι». Στα τηλεφωνήματα αργά το βράδυ. Στις κρίσεις που επαναλαμβάνονταν. Στα αιτήματα που δεν είχαν τέλος. Στην ανάγκη της Σοφίας να τη βρει αμέσως, όποτε την είχε ανάγκη. Δεν ήταν ότι δεν αγαπούσε τη φίλη της. Την αγαπούσε πολύ. Αλλά σιγά-σιγά η σχέση άρχισε να ζητά από εκείνη περισσότερα απ’ όσα μπορούσε να δίνει χωρίς να αδειάζει.
Και τότε συνέβη αυτό που συμβαίνει συχνά όταν τα όρια δεν μπαίνουν νωρίς και καθαρά: δεν ειπώθηκε ένα ήρεμο «ως εδώ» την κατάλληλη στιγμή. Αντί γι’ αυτό, ήρθε μια απόσυρση. Η Αγγελική σταμάτησε να σηκώνει το τηλέφωνο. Όχι από κακία. Από εξάντληση. Η Σοφία το ένιωσε σαν εγκατάλειψη. Ίσως και σαν προδοσία. Αλλά στην πραγματικότητα δεν ήταν ούτε το ένα ούτε το άλλο. Ήταν το αποτέλεσμα μιας φιλίας που δεν είχε μάθει ποτέ να αναπνέει μέσα σε σαφήνεια.
Αυτό είναι ίσως το πιο δύσκολο σημείο με τα όρια: όταν λείπουν, η φθορά δεν φαίνεται αμέσως. Για πολύ καιρό όλα μοιάζουν σαν αγάπη, σαν διαθεσιμότητα, σαν προσφορά. Μέχρι που κάποιος κουράζεται τόσο, ώστε δεν μπορεί πια να μείνει μέσα στη σχέση με καθαρότητα. Και τότε ο άλλος βλέπει μόνο την απόσταση, όχι όλα όσα προηγήθηκαν.
Η Δέσποινα έχει έναν γιο δέκα χρονών, τον Αλέξη. Ο Αλέξης είναι έξυπνος, ζωηρός, γεμάτος ένταση και επιθυμία για περισσότερο. Για χρόνια η Δέσποινα έδινε χωρίς διακοπή: χρόνο, προσοχή, απαντήσεις, λύσεις. Ώσπου κάποια στιγμή αποφάσισε να αλλάξει κάτι μικρό. Να λέει «όχι» σε ορισμένα αιτήματα χωρίς να μπαίνει κάθε φορά σε μακροσκελείς εξηγήσεις. Να αφήνει τον Αλέξη να λύνει κάποια πράγματα μόνος του. Να μην τρέχει αμέσως σε κάθε μικρή δυσκολία.
Στην αρχή εκείνος αντέδρασε. Παραπονέθηκε. Διαμαρτυρήθηκε. Μετά όμως άρχισε να ηρεμεί. Και λίγο αργότερα συνέβη κάτι που η ίδια δεν περίμενε: άρχισε να της μιλά διαφορετικά. Πιο ειλικρινά. Πιο ώριμα. Σαν να είχε νιώσει ξαφνικά ότι απέναντί του δεν υπάρχει μόνο μια ακούραστη λειτουργία που καλύπτει τα πάντα, αλλά ένας άνθρωπος. Και αυτό, παράδοξα, τον έκανε να νιώσει πιο ασφαλής.
Ίσως γιατί τα όρια δεν μπερδεύουν τον δεσμό όταν μπαίνουν καθαρά. Τον ξεκαθαρίζουν. Δείχνουν στον άλλον ποιος είσαι, μέχρι πού μπορείς να φτάσεις, και μέσα σε ποιον χώρο μπορεί η σχέση να παραμείνει ζωντανή χωρίς να σε καταπίνει.
Ο Παναγιώτης, που δουλεύει ως σύμβουλος, το έμαθε αυτό σε άλλο πεδίο. Για χρόνια άφηνε τη δουλειά να ξεχειλώνει προς όλες τις κατευθύνσεις: ακόμη ένα μήνυμα, ακόμη ένα email το βράδυ, ακόμη μια μικρή “διευκρίνιση” εκτός πλαισίου. Κάποια στιγμή αποφάσισε να ορίσει καθαρά τι περιλαμβάνει η συνεργασία και τι όχι. Περίμενε δυσαρέσκεια. Περίμενε ίσως να χαλάσει η σχέση με κάποιους πελάτες. Αντί γι’ αυτό, συνέβη το αντίθετο. Οι άνθρωποι τον σεβάστηκαν περισσότερο. Μερικοί μάλιστα του είπαν ότι τώρα νιώθουν πιο ξεκάθαρα τι παίρνουν και πού πατούν.
Η σαφήνεια δεν τους απομάκρυνε. Τους έφερε πιο κοντά.
Και αυτό είναι κάτι που πολλοί άνθρωποι αργούν να πιστέψουν: το «όχι» που λέγεται από αγάπη και καθαρότητα είναι πιο τίμιο από το «ναι» που λέγεται από φόβο. Το πρώτο δίνει μορφή στη σχέση. Το δεύτερο τη φθείρει αθόρυβα. Ο δεσμός που αντέχει δεν είναι αυτός που δεν έχει όρια. Είναι αυτός που τα γνωρίζει, τα σέβεται και μπορεί να συνεχίζει να υπάρχει μέσα σε αυτά χωρίς πίκρα.
Φαντάσου δύο ανθρώπους. Δεν είναι κολλητά ο ένας πάνω στον άλλον. Δεν είναι και μακριά. Στέκονται σε μια απόσταση όπου και οι δύο αναπνέουν. Κοιτάζονται. Δεν χρειάζεται να κρατιούνται σφιχτά για να νιώσουν ασφάλεια. Η ασφάλεια υπάρχει ήδη, μέσα στον χώρο ανάμεσά τους.
Ίσως αυτό να είναι τελικά ένα υγιές όριο.
Όχι απόσταση.
Αέρας.
Τα όρια δεν χωρίζουν — δίνουν στον δεσμό αέρα να υπάρχει.
