Η αυξανόμενη παρουσία των λαγοκέφαλων στις ελληνικές θάλασσες έχει προκαλέσει έντονο δημόσιο διάλογο τις τελευταίες εβδομάδες, με αφορμή αναφορές και δημοσιεύματα που κάνουν λόγο για επιθέσεις σε λουόμενους. Επιστήμονες και περιβαλλοντικές οργανώσεις, ωστόσο, καλούν σε ψυχραιμία, επισημαίνοντας ότι μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν τεκμηριωμένα στοιχεία που να αποδεικνύουν απρόκλητες επιθέσεις του είδους σε ανθρώπους που κολυμπούν.
Η υπεύθυνη επικοινωνίας της περιβαλλοντικής οργάνωσης iSea, Αναστασία Χαρίτου, χαρακτήρισε αδικαιολόγητο τον πανικό που έχει δημιουργηθεί, σημειώνοντας ότι οι πληροφορίες που διακινούνται συχνά δεν είναι διασταυρωμένες. Όπως ανέφερε, τα περιστατικά που έχουν καταγραφεί σε Κάλυμνο και Κύπρο αφορούσαν περιπτώσεις όπου οι λαγοκέφαλοι βρέθηκαν σε πολύ ρηχά νερά και ήρθαν σε επαφή με ανθρώπους που τους τάιζαν ή τους πλησίαζαν.
Σύμφωνα με την ίδια, δεν υπάρχουν καταγεγραμμένες περιπτώσεις κατά τις οποίες λαγοκέφαλος επιτέθηκε απρόκλητα σε λουόμενο. Η περιβαλλοντική οργάνωση επισημαίνει ότι ακόμη και σε περιστατικά δαγκωμάτων, αυτά δεν μπορούν να χαρακτηριστούν επιθέσεις αλλά συνέπειες παρενόχλησης της άγριας ζωής.
Έξι είδη λαγοκέφαλων στις ελληνικές θάλασσες
Στα ελληνικά ύδατα έχουν καταγραφεί συνολικά έξι είδη λαγοκέφαλων, τα οποία ανήκουν στην οικογένεια των Τετραοδοντιδών (Tetraodontidae). Το πλέον γνωστό και επικίνδυνο είδος είναι ο Lagocephalus sceleratus, ο οποίος θεωρείται ιδιαίτερα τοξικός και η κατανάλωσή του απαγορεύεται αυστηρά.
Τα είδη που έχουν καταγραφεί είναι:
- Κοινός λαγοκέφαλος
- Lagocephalus sceleratus
- Καστανόραχος λαγοκέφαλος
- Λαγοκέφαλος του Σουέζ
- Βραχυκέφαλος τετραόδοντας
- Νανολαγοκέφαλος
Ορισμένα από τα είδη αυτά διαθέτουν ισχυρές τοξίνες και μπορούν να προκαλέσουν σοβαρά προβλήματα στην ανθρώπινη υγεία σε περίπτωση κατανάλωσης.
Πώς έφτασαν στη Μεσόγειο
Οι λαγοκέφαλοι θεωρούνται ξενικό είδος που εισήλθε στη Μεσόγειο μέσω της Διώρυγας του Σουέζ. Η άνοδος της θερμοκρασίας των θαλασσών τα τελευταία χρόνια και οι συνθήκες που δημιουργεί η κλιματική αλλαγή ευνόησαν την εγκατάσταση και τον πολλαπλασιασμό τους, κυρίως στις νότιες και ανατολικές περιοχές της Ελλάδας.
Η παρουσία τους έχει προκαλέσει σημαντικά προβλήματα στους αλιείς, καθώς καταστρέφουν δίχτυα και αλιεύματα, ενώ παράλληλα επηρεάζουν την ισορροπία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων.
Τι ισχύει για τον Παγασητικό Κόλπο
Σε ό,τι αφορά τον Παγασητικό Κόλπο, οι μέχρι σήμερα αναφορές για εμφάνιση λαγοκέφαλων είναι εξαιρετικά περιορισμένες. Σύμφωνα με διαθέσιμα στοιχεία και μαρτυρίες επαγγελματιών της θάλασσας, η παρουσία τους στην περιοχή παραμένει ελάχιστη και δεν καταγράφεται κάποιο φαινόμενο που να προκαλεί ανησυχία.
Ειδικοί επισημαίνουν ότι δεν συντρέχει λόγος ανησυχίας για τους λουόμενους στον Παγασητικό, καθώς δεν έχουν καταγραφεί περιστατικά επιθετικής συμπεριφοράς προς ανθρώπους, ενώ η παρουσία του είδους στον κλειστό κόλπο παραμένει σποραδική.
Οι συστάσεις προς τους πολίτες
Οι επιστήμονες συνιστούν στους πολίτες να αποφεύγουν την επαφή με άγρια θαλάσσια είδη, να μην επιχειρούν να τα ταΐσουν ή να τα αγγίξουν και να ενημερώνουν τις αρμόδιες αρχές σε περίπτωση που εντοπίσουν λαγοκέφαλο.
Παράλληλα, τονίζουν ότι η συζήτηση θα πρέπει να επικεντρωθεί περισσότερο στις περιβαλλοντικές επιπτώσεις από την εξάπλωση των ξενικών ειδών και λιγότερο σε σενάρια πανικού που δεν στηρίζονται σε επιστημονικά δεδομένα. Οι ειδικοί θεωρούν ότι η συστηματική παρακολούθηση των πληθυσμών και η εφαρμογή εθνικής στρατηγικής διαχείρισης αποτελούν τα βασικά εργαλεία για την αντιμετώπιση του φαινομένου τα επόμενα χρόνια.
