Tης Ξανθής Γούναρη/capital.gr
Λίγες εκατοντάδες βασικοί κωδικοί αντί για 2.000+ προϊόντα, αλλά με αισθητά μεγαλύτερο όφελος για τον καταναλωτή, θα αποτελέσουν τον πυρήνα της νέας εθελοντικής συμφωνίας κυβέρνησης, βιομηχανίας τροφίμων και αλυσίδων σούπερ μάρκετ, η οποία αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή στις αρχές Σεπτεμβρίου.
Σύμφωνα με πληροφορίες του Capital από πηγές του οργανωμένου λιανεμπορίου και της βιομηχανίας τροφίμων, η νέα πρωτοβουλία εγκαταλείπει το μοντέλο των χιλιάδων κωδικών, όπως συνέβη στις “συμφωνίες κυρίων” των προηγούμενων ετών, και στρέφεται σε περιορισμένο αριθμό προϊόντων με τη μεγαλύτερη κατανάλωση.
Η χθεσινή σύσκεψη στο Μέγαρο Μαξίμου αποτέλεσε την κορύφωση μιας προεργασίας που, σύμφωνα με πηγές της βιομηχανίας, βρίσκεται σε εξέλιξη εδώ και περίπου έναν μήνα. Στο διάστημα αυτό είχαν ήδη γίνει οι πρώτες συζητήσεις για την κατάργηση του πλαφόν και για το μοντέλο της νέας εθελοντικής συμφωνίας, δίνοντας στην αγορά τον χρόνο να προετοιμάσει τις προτάσεις της.
Μέχρι το “ραντεβού” του Σεπτεμβρίου, η αγορά δεσμεύθηκε να διατηρήσει σταθερές τις τιμές κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, παρά την κατάργηση από την 1η Ιουλίου του πλαφόν στο μεικτό περιθώριο κέρδους. Η δέσμευση αφορά και τους περίπου 2.000 κωδικούς που είχαν ήδη καταγράψει μεσοσταθμικές μειώσεις της τάξης του 6% τις τελευταίες εβδομάδες, λόγω της εφαρμογής του μέτρου. Για παράδειγμα σε επώνυμο καφέ με ηγετικά μερίδια καταγράφονται μειώσεις που φθάνουν κατά μέσο όρο το 7,5%-8%, στα κατεψυγμένα οι τιμές έπεσαν γύρω στο 4%, ενώ πολύ μικρή μείωση παρατηρείται ακόμη και σε κάποια προϊόντα κρέατος.
Οι βασικοί κωδικοί θα μπουν στο επίκεντρο
Η σημαντικότερη αλλαγή που φέρνει η “εθνική κοινωνική συμφωνία” αφορά τη φιλοσοφία επιλογής των προϊόντων.
Αντί να συγκεντρωθούν χιλιάδες κωδικοί, όπως είχε συμβεί π.χ. πέρυσι, η νέα λίστα θα επικεντρωθεί στα προϊόντα με τη μεγαλύτερη κατανάλωση σε κάθε κατηγορία. Η επιλογή τους θα γίνει με βάση τα στοιχεία των εταιρειών μετρήσεων αγοράς Circana και NielsenIQ, ώστε οι μειώσεις να αφορούν προϊόντα που αγοράζει η συντριπτική πλειονότητα των νοικοκυριών.
“Αν τα απορρυπαντικά είναι 200 κωδικοί και το 70% των πωλήσεων γίνεται στους πέντε πρώτους, σε αυτούς πρέπει να γίνει η μείωση. Αλλιώς δεν θα αγγίξει τους καταναλωτές”, αναφέρει χαρακτηριστικά κορυφαία πηγή του οργανωμένου λιανεμπορίου.
Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, οι μειώσεις θα αφορούν κυρίως τυποποιημένα τρόφιμα (γαλακτοκομικά, ψωμί, δημητριακά, ζυμαρικά, φυτικά έλαια, κατεψυγμένα, τρόφιμα παντοπωλείου) βρεφικά προϊόντα (γάλα, κρέμες, πάνες κ.λπ.), απορρυπαντικά και προϊόντα καθαρισμού.
Στελέχη των σούπερ μάρκετ σημειώνουν ότι το προηγούμενο μοντέλο με περίπου 2.000 προϊόντα έχασε σε αποτελεσματικότητα, καθώς μεγάλο μέρος των κωδικών είχε περιορισμένη εμπορική σημασία ή αφορούσε προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας που δεν υπήρχαν σε όλες τις αλυσίδες. Η νέα λογική είναι να επιλεγούν οι πραγματικοί “πρωταγωνιστές” κάθε κατηγορίας, δηλαδή τα προϊόντα που συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο μερίδιο πωλήσεων και υπάρχουν σχεδόν σε όλες τις αλυσίδες, ώστε οι μειώσεις να γίνουν άμεσα αντιληπτές από τα περισσότερα νοικοκυριά.
Λιγότερα προϊόντα, αλλά πιο “δυνατές” μειώσεις
Στόχος της νέας συμφωνίας δεν είναι ο μεγάλος αριθμός συμμετοχών αλλά η ουσιαστική ελάφρυνση του καταναλωτή.
Πηγές της βιομηχανίας σημειώνουν ότι οι μειώσεις θα είναι αισθητά μεγαλύτερες από τις συνήθεις προωθητικές ενέργειες και θα επικεντρωθούν σε βασικά προϊόντα καθημερινής κατανάλωσης.
“Δεν μιλάμε για δύο ή τρεις χιλιάδες κωδικούς. Μιλάμε για έναν πιο περιορισμένο αριθμό βασικών προϊόντων, ώστε οι εκπτώσεις να είναι πιο ισχυρές και να τις αισθανθεί πραγματικά ο καταναλωτής”, αναφέρουν χαρακτηριστικά.
Εκπρόσωπος της βιομηχανίας εκτιμά ότι οι μειώσεις μπορεί να κινηθούν ακόμη και γύρω στο 10% κατά μέσο όρο, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις ενδέχεται να είναι ακόμη μεγαλύτερες.
“Στο μυαλό μου είναι γύρω στο 10%, αλλά μπορεί να είναι και παραπάνω. Πέρυσι υπήρχαν προϊόντα που είχαν ακόμη και 25% έκπτωση”, σημειώνει.
Παράλληλα, οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ υποστηρίζουν ότι θα προσθέσουν επιλεκτικά και τις δικές τους εμπορικές εκπτώσεις, αναλαμβάνοντας και τη σήμανση των προϊόντων στα ράφια ώστε να είναι ευδιάκριτα για τους καταναλωτές.
Ο συντονισμός περνά στην Ανεξάρτητη Αρχή για λόγους ανταγωνισμού
Κομβικό ρόλο στη νέα διαδικασία θα έχει η Ανεξάρτητη Αρχή Προστασίας του Καταναλωτή, η οποία θα αναλάβει τον συντονισμό της πρωτοβουλίας.
Σύμφωνα με πηγές της αγοράς, η επιλογή αυτή έγινε τόσο για λόγους διαφάνειας όσο και για να μην υπάρξουν ζητήματα σε σχέση με τους κανόνες ανταγωνισμού. Η Αρχή θα αξιοποιήσει τα στοιχεία των εταιρειών μετρήσεων αγοράς για να εντοπίσει τους βασικούς κωδικούς κάθε κατηγορίας και, μέσω των θεσμικών φορέων, θα ξεκινήσουν οι επαφές με τις βιομηχανίες που τους παράγουν.
“Ζητήσαμε να έχει την πρωτοβουλία και για λόγους ουσίας αλλά και για λόγους διαφάνειας προς την Επιτροπή Ανταγωνισμού”, αναφέρει χαρακτηριστικά κορυφαίο στέλεχος της αγοράς, εξηγώντας ότι στόχος είναι να μην προκύψει εικόνα συνεννόησης μεταξύ επιχειρήσεων για την επιλογή των προϊόντων.
Εκτός συμφωνίας τα περισσότερα νωπά προϊόντα
Όπως προκύπτει από τις συζητήσεις που έγιναν στο Μέγαρο Μαξίμου, η νέα συμφωνία δύσκολα θα επεκταθεί στα περισσότερα νωπά προϊόντα.
Στελέχη του λιανεμπορίου επισημαίνουν ότι τα φρούτα και τα λαχανικά διαμορφώνουν καθημερινά τις τιμές τους, ανάλογα με την παραγωγή και τις συνθήκες της αγοράς, γεγονός που καθιστά πρακτικά αδύνατη μια πολυήμερη δέσμευση για σταθερή ή μειωμένη τιμή.
Αντίστοιχα προβλήματα εντοπίζονται και στο νωπό κρέας, καθώς οι διεθνείς τιμές μπορεί να μεταβληθούν μέσα σε λίγες ημέρες, ενώ το μεγαλύτερο μέρος της κατανάλωσης εξακολουθεί να πραγματοποιείται μέσω των παραδοσιακών κρεοπωλείων, όπου δεν υπάρχει αντίστοιχη οργανωμένη παρακολούθηση των τιμών.
“Τι νόημα έχει να δεσμευτεί το σούπερ μάρκετ για μία τιμή, αν μετά από δέκα ημέρες αλλάξει η διεθνής τιμή του κρέατος;”, σχολιάζει χαρακτηριστικά παράγοντας της αγοράς.
Δέσμευση για “πάγωμα” τιμών το καλοκαίρι
Μέχρι να τεθεί σε εφαρμογή η νέα συμφωνία, κυβέρνηση, βιομηχανία και λιανεμπόριο συμφώνησαν να καταβάλουν κάθε δυνατή προσπάθεια ώστε να μην υπάρξουν νέες ανατιμήσεις κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού.
Σύμφωνα με στελέχη των σούπερ μάρκετ, ο πρωθυπουργός ζήτησε ρητά να διατηρηθούν σταθερές οι τιμές τους επόμενους δύο μήνες, παρά την κατάργηση του πλαφόν.
“Ο πρωθυπουργός ζήτησε για το επόμενο δίμηνο να υπάρξει μία μεγάλη προσπάθεια να μη γίνουν ανατιμήσεις. Και η εφοδιαστική αλυσίδα δεσμεύτηκε σ’ αυτό. Και οι προμηθευτές και το λιανεμπόριο”, αναφέρει χαρακτηριστικά κορυφαία πηγή της αγοράς.
Από την πλευρά της βιομηχανίας εκτιμάται ότι δεν υπάρχουν σήμερα οι προϋποθέσεις για νέες αυξήσεις στα τρόφιμα.
“Το πετρέλαιο πέφτει. Δεν βλέπω τον λόγο γιατί τα τρόφιμα να αυξηθούν. Καλοκαιριάτικα δεν κάνουμε αυξήσεις”, σημειώνει χαρακτηριστικά εκπρόσωπος του κλάδου.
Θετική υποδοχή στην κατάργηση του πλαφόν
Η κατάργηση του πλαφόν στο μεικτό περιθώριο κέρδους αντιμετωπίζεται θετικά από την αγορά, η οποία υποστηρίζει ότι το μέτρο είχε πλέον εξαντλήσει τον ρόλο του.
Τόσο οι βιομηχανίες όσο και οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ υποστηρίζουν ότι η άρση του περιορισμού δεν συνεπάγεται αλλαγή της τιμολογιακής πολιτικής τους, καθώς ο πληθωρισμός στα επεξεργασμένα τρόφιμα παραμένει σχεδόν μηδενικός τους τελευταίους μήνες.
Στελέχη της αγοράς εκτιμούν ότι το βασικό στοίχημα της νέας πρωτοβουλίας είναι να συνδυαστεί η διατήρηση της σταθερότητας των τιμών το καλοκαίρι με μια περισσότερο στοχευμένη παρέμβαση από τον Σεπτέμβριο, η οποία θα επικεντρώνεται σε λιγότερα αλλά πολύ πιο δημοφιλή προϊόντα ώστε να γίνει αντιληπτή πλήρως από τα νοικοκυριά.
Οι πρώτες επαφές αναμένεται να ξεκινήσουν τις επόμενες ημέρες, ώστε έως τις αρχές Σεπτεμβρίου να έχει οριστικοποιηθεί η λίστα των προϊόντων που θα συμμετάσχουν στη νέα εθελοντική συμφωνία, καθώς και το πλαίσιο εφαρμογής της.
