*Νίκος Μουστάκας : International Negotiations Analyst / Αρθρογράφος
Η Ανατολική Μεσόγειος αποτελεί σήμερα το πιο κρίσιμο γεωπολιτικό «οικόπεδο» του πλανήτη, όπου η ενέργεια, η κυριαρχία και η ιστορική μνήμη συγκρούονται καθημερινά. Σε αυτό το πλαίσιο στα καθ’ ημάς, το ερώτημα που πλανάται πάνω από την Αθήνα και τη Λευκωσία είναι αν η συμπεριφορά της Τουρκίας αποτελεί ένα «αίνιγμα» ή αν πρόκειται για μια κρυστάλλινη στρατηγική μεγιστοποίησης ισχύος.
Η Γαλάζια Πατρίδα ως Δόγμα Mahan
Η τουρκική στρατηγική δεν είναι τυχαία. Αν ανατρέξουμε στον Alfred Thayer Mahan και το έργο του “The Influence of Sea Power upon History”, θα δούμε ότι η Τουρκία επιχειρεί να μετατραπεί από μια ηπειρωτική δύναμη σε μια ναυτική δύναμη που ελέγχει τα «choke points» της περιοχής. Η «Γαλάζια Πατρίδα» (Mavi Vatan) δεν είναι απλώς ένα εσωτερικό αφήγημα για λαϊκή κατανάλωση, αλλά μια προσπάθεια επαναχάραξης των θαλασσίων ζωνών κατά παράβαση του Δικαίου της Θάλασσας (UNCLOS). Οφείλουμε να μην υποτιμούμε επομένως, την όποια πρωτοβουλία για διάφορα ζητήματα που μπορεί να λαμβάνει η πλευρά της Τουρκίας, καθώς αυτές εντάσσονται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο διεκδίκησης των παράνομων ζητημάτων που θέτει κατά καιρούς. Αυτά βέβαια δεν χρειάζεται να έχουν άμεση συνάφεια κάθε φορά, αλλά άσχετα μεταξύ τους, χρονικά-ιστορικά- πολιτικά, δεν είναι. Από την άλλη, δεν χρειάζεται και να υπερτιμούμε την τουρκική πλευρά επειδή ανά διαστήματα μπορεί να εμφανίζει προπαγανδιστικά ορισμένες νίκες.
Στο άρθρο για την «Συνδιάσκεψη των Χωρών της Αν. Μεσογείου», είχα επισημάνει ότι οι ελληνικές πρωτοβουλίες από την άλλη μεριά, αποτελούν θετικά βήματα, αλλά συχνά στερούνται «μηχανισμών εφαρμογής». Η Τουρκία, αντιθέτως, χρησιμοποιεί αυτό που ο Thomas Schelling ονομάζει «εξαναγκαστική διπλωματία» (coercive diplomacy). Χρησιμοποιεί το δυναμικό της όχι για να πολεμήσει, αλλά για να δημιουργήσει τετελεσμένα που θα εξαναγκάσουν την άλλη πλευρά σε μια διαπραγμάτευση «μηδενικού αθροίσματος». Για αυτό δεν έχει νόημα και δεν βοηθάει να απαντάμε στο μέγιστο βαθμό για κάθε μικρότερο ζήτημα. Ωστόσο, σε ζητήματα όπως η καθυστέρηση στη πόντιση του καλωδίου στη Κάσο έχει δημιουργήσει ερωτηματικά ως προς την στιβαρή αντιμετώπιση των τουρκικών προκλήσεων που πλέον στοχεύουν και ευρωπαϊκά έργα .
Το Δίλημμα της Εξισορρόπησης
Η Ελλάδα ακολουθεί μια στρατηγική «εξισορρόπησης ισχύος» (balancing), όπως την περιγράφει ο Stephen Walt. Μέσω των τριμερών συνεργασιών (Κύπρος, Ισραήλ, Αίγυπτος) και των αμυντικών συμφωνιών με τη Γαλλία και τις ΗΠΑ, η Αθήνα προσπαθεί να αυξήσει το κόστος οποιασδήποτε τουρκικής τυχοδιωκτικής κίνησης. Ωστόσο, η Τουρκία παίζει το παιχνίδι του «εκκρεμούς» μεταξύ ΝΑΤΟ και Ρωσίας, εκμεταλλευόμενη τη στρατηγική της θέση στα Στενά και την προνομιακή θέση στον μουσουλμανικό κόσμο. Για αυτό και στην υπόθεση του Ιράν δεν αντιτάχθηκε έντονα απέναντι στον αμερικανικό παράγοντα αλλά στράφηκε εναντίον του Ισραήλ και και έβγαλε κάποιες χλιαρές ανακοινώσεις και προσπάθησε να λάβει ρόλο διαμεσολαβητή χωρίς αντίκρισμα όμως.
Έχοντας φτιαγμένη επομένως στη σκέψη μας την μεγάλη εικόνα οφείλουμε να επισημάνουμε, μια εμπεριστατωμένη σκέψη που διατύπωσε ο Nicholas Spykman, πατέρας της γεωπολιτικής, ο οποίος θεωρούσε την περιοχή μας, μέρος του «Rimland» — του δακτυλίου που περιβάλλει την Ευρασία και του οποίου ο έλεγχος είναι ζωτικής σημασίας για την παγκόσμια ηγεμονία. Η Τουρκία το γνωρίζει αυτό και το χρησιμοποιεί ως «μοχλό πίεσης» (leverage) στις διαπραγματεύσεις της με τη Δύση. Το εκκρεμές αυτό βέβαια όπως έχουμε αναφέρει αρκετές φορές μακροπρόθεσμα δεν θα έχει θετική έκβαση αλλά κατά περιόδους θα έχει κάποια οφέλη σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα. Η Ιστορία όμως δεν
Πέρα από το Αίνιγμα
Το αίνιγμα λύνεται αν κατανοήσουμε ότι η Τουρκία δεν επιδιώκει τη συνεργασία, αλλά την υποταγή της περιοχής στις δικές της γεωπολιτικές προτεραιότητες. Για την Ελλάδα, η απάντηση δεν μπορεί να είναι μόνο η νομική επιχειρηματολογία, ούτε οι επικίνδυνες συμπεριφορές τύπου Ντόκου . Όπως μας διδάσκει ο Θουκυδίδης, το δίκαιο έχει νόημα μόνο μεταξύ ίσων. Η διατήρηση της αποτρεπτικής ισχύος και η στρατηγική ψυχραιμία είναι τα μόνα εργαλεία που μπορούν να μετατρέψουν το τουρκικό αίνιγμα σε μια διαχειρίσιμη πρόκληση. Για αυτό, ξεκάθαρα, όποιος προσπαθεί να θέσει το δίλημμα λεφτά για την άμυνα ή λεφτά για το κράτος και τη κοινωνία, εκτός από λαϊκιστής, επιεικώς αποτελεί και άσχετο με τη διαχείριση της τύχης της χώρας.
Θες να μαθαίνεις πρώτος τα νέα από το TrikalaVoice.gr;
Κάνε λήψη από το App Store
Διαθέσιμο στο Google Play
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Instagram
Ακολούθησε μας στο Twitter
Πηγή: trikalavoice.gr
