Το δημογραφικό πρόβλημα, που εξελίσσεται σε μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για το μέλλον της χώρας, βρέθηκε στο επίκεντρο της συνέντευξης που παραχώρησε η Δρ. Φαίη Μακαντάση, Διευθύντρια Ερευνών της διαΝΕΟσις, στο ΝΕΟ 103,3 και στους δημοσιογράφους Σπύρο Μπαξεβάνο και Ειρήνη Θεοδωροπούλου.
Η κ. Μακαντάση παρουσίασε το πολυσχιδές ερευνητικό έργο του οργανισμού, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στον λεγόμενο «δημογραφικό χειμώνα» που βιώνει η Ελλάδα, αλλά και στα ευρήματα της μεγάλης πανελλαδικής έρευνας «Τι λένε ότι πιστεύουν οι Έλληνες», η οποία αποτυπώνει τις αγωνίες, τις προτεραιότητες και τις αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας.
Η οικονομική ανασφάλεια κυριαρχεί στις ανησυχίες των πολιτών
Όπως ανέφερε η Δρ. Μακαντάση, πρώτη με μεγάλη διαφορά αναδείχθηκε η οικονομική κατάσταση και η αβεβαιότητα, με ποσοστό υπερδιπλάσιο σε σχέση με την αντίστοιχη έρευνα του 2019, γεγονός που, όπως επισήμανε, αποτυπώνει το κλίμα ανασφάλειας που εξακολουθεί να επικρατεί στην ελληνική κοινωνία.
Στη δεύτερη θέση βρέθηκε το δημογραφικό πρόβλημα, ενώ ζητήματα όπως οι πανδημίες ή οι τρομοκρατικές επιθέσεις καταγράφηκαν πολύ χαμηλότερα στις απαντήσεις των πολιτών.
Οι Έλληνες θέλουν περισσότερα παιδιά, αλλά δεν μπορούν
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα στοιχεία που αφορούν τις γεννήσεις και τις οικογενειακές επιλογές. Σύμφωνα με τη Δρ. Μακαντάση, οι γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας που συμμετείχαν στην έρευνα δήλωσαν ότι έχουν κατά μέσο όρο 1,4 παιδιά, όταν σήμερα ο δείκτης γονιμότητας στην Ελλάδα βρίσκεται πλέον κοντά στο 1,3 παιδί ανά γυναίκα, από τους χαμηλότερους στην Ευρώπη.
Ωστόσο, όταν οι ερευνητές ρώτησαν πόσα παιδιά θα ήθελαν πραγματικά να αποκτήσουν, η απάντηση ήταν εντυπωσιακή: 2,6 παιδιά κατά μέσο όρο. «Οι περισσότεροι θα ήθελαν ουσιαστικά ακόμη ένα παιδί, όμως δεν το κάνουν», εξήγησε η Διευθύντρια Ερευνών της διαΝΕΟσις.
Οι βασικοί λόγοι, σύμφωνα με τις απαντήσεις των συμμετεχόντων, είναι:
- η οικονομική δυσκολία,
- η ανασφάλεια για το μέλλον,
- η έλλειψη επαρκών κοινωνικών και οικογενειακών υποδομών που θα διευκόλυναν την ανατροφή παιδιών.
Η Ελλάδα χάνει πληθυσμό σχεδόν παντού
Η κ. Μακαντάση παρουσίασε επίσης στοιχεία για τη γεωγραφική εξέλιξη του πληθυσμού, τα οποία καταδεικνύουν ότι μόνο δύο περιφέρειες της χώρας εμφανίζουν σήμερα περισσότερες γεννήσεις από θανάτους.
Πρόκειται για:
- την Κρήτη
- και το Νότιο Αιγαίο.
Σε όλες τις υπόλοιπες περιφέρειες της Ελλάδας καταγράφεται πληθυσμιακή συρρίκνωση, γεγονός που, όπως επισήμανε, επηρεάζει όχι μόνο την περιφέρεια αλλά και τις αναπτυξιακές προοπτικές της χώρας.
«Μειωνόμαστε και γερνάμε»
Η εικόνα που περιέγραψε η Διευθύντρια Ερευνών της διαΝΕΟσις ήταν ιδιαίτερα ανησυχητική. «Μειωνόμαστε και γερνάμε», ανέφερε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι σήμερα:
- ένας στους πέντε κατοίκους της Ελλάδας είναι άνω των 60 ετών,
- ενώ το 50% του συνολικού πληθυσμού κατοικεί μόλις στο 4% της συνολικής έκτασης της χώρας, με κύριο πόλο συγκέντρωσης την Αθήνα.
Παράλληλα, σημείωσε ότι η αστικοποίηση αποτελεί διεθνές φαινόμενο, καθώς ήδη περισσότερο από το μισό του παγκόσμιου πληθυσμού ζει σε αστικές περιοχές, με τις προβλέψεις να κάνουν λόγο για ποσοστό που θα αγγίξει το 70% έως το 2050.
Το σενάριο του 2050 και η ανάγκη ενσωμάτωσης μεταναστών
Η Δρ. Μακαντάση παρουσίασε και τις προβολές για τον πληθυσμό της χώρας τις επόμενες δεκαετίες. Στο πιο αισιόδοξο σενάριο, όπως είπε, η Ελλάδα θα αριθμεί περίπου 10 εκατομμύρια κατοίκους το 2050.
Για να συμβεί όμως αυτό, απαιτείται η ενσωμάτωση περίπου 750.000 μεταναστών, στους οποίους περιλαμβάνονται τόσο αλλοδαποί όσο και οι περίπου 427.000 νέοι, μορφωμένοι Έλληνες που εγκατέλειψαν τη χώρα την περίοδο της οικονομικής κρίσης, από το 2008 έως το 2016.
Όπως υπογράμμισε, η Ελλάδα θα πρέπει να ενσωματώνει περίπου 30.000 ανθρώπους κάθε χρόνο, προκειμένου να συγκρατήσει τη δημογραφική της συρρίκνωση.
Λιγότεροι εργαζόμενοι και χαμηλή συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας
Η ερευνητική ομάδα της διαΝΕΟσις εκτιμά ακόμη ότι ο πραγματικά οικονομικά ενεργός πληθυσμός της χώρας θα περιοριστεί τα επόμενα χρόνια μεταξύ 3 και 3,7 εκατομμυρίων ανθρώπων, γεγονός που δημιουργεί σημαντικές προκλήσεις για την ανάπτυξη, το ασφαλιστικό σύστημα και την παραγωγική βάση της οικονομίας.
Παράλληλα, η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις της Ευρώπης ως προς τη συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας, ενώ στον τομέα των δεξιοτήτων κατατάσσεται στις χαμηλότερες θέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μαζί με την Ισπανία.
Ένα πρόβλημα που εξελίσσεται εδώ και δεκαετίες
Ολοκληρώνοντας τη συνέντευξή της, η Δρ. Φαίη Μακαντάση υπενθύμισε ότι η δημογραφική κρίση δεν αποτελεί ένα πρόσφατο φαινόμενο.
Όπως εξήγησε, από το 1960 παρατηρείται συνεχής πτώση των γεννήσεων στη χώρα, ενώ από το 1987 ο δείκτης γονιμότητας βρίσκεται σταθερά κάτω από το όριο των 1,5 παιδιών ανά γυναίκα, πολύ χαμηλότερα από το επίπεδο αναπλήρωσης του πληθυσμού.
Μάλιστα, τα τελευταία χρόνια η Ελλάδα κινείται σταθερά κάτω από το 1,3 παιδί ανά γυναίκα, γεγονός που, σύμφωνα με τους δημογραφικούς επιστήμονες, οδηγεί αναπόφευκτα σε σημαντική μείωση του πληθυσμού μέσα στις επόμενες δεκαετίες.
Το κεντρικό μήνυμα της παρέμβασής της ήταν σαφές: το δημογραφικό δεν αποτελεί απλώς ένα στατιστικό πρόβλημα, αλλά μία από τις μεγαλύτερες οικονομικές, κοινωνικές και αναπτυξιακές προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει η Ελλάδα τις επόμενες δεκαετίες
ΑΚΟΥΣΤΕ ΤΗ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΑΠΟ: 1:35:47
