Του
ΓΙΩΡΓΟΥ ΠΑΠΑΚΩΣΤΑ,
πολιτικού μηχανικού – κατασκευαστή
PPK Constructions
Η κατάρρευση της πολυκατοικίας στα Πετράλωνα, με αφορμή εργασίες που εκτελούνταν σε γειτονικό οικόπεδο, ανέδειξε με τον πιο δραματικό τρόπο τις ευθύνες που συνοδεύουν κάθε ιδιωτικό τεχνικό έργο. Η δικαστική έρευνα βρίσκεται σε εξέλιξη και τα ακριβή αίτια θα προκύψουν μόνο μέσα από τα πορίσματα των αρμόδιων αρχών. Μέχρι τότε, κάθε συμπέρασμα οφείλει να είναι προσεκτικό.
Ωστόσο, ανεξάρτητα από το τι τελικά θα αποδειχθεί για τη συγκεκριμένη υπόθεση, το περιστατικό φέρνει ξανά στο προσκήνιο ένα διαχρονικό ζήτημα: τον τρόπο με τον οποίο οργανώνονται και υλοποιούνται πολλά ιδιωτικά οικοδομικά έργα στη χώρα μας.
Συχνά η επιλογή των συντελεστών ενός έργου γίνεται με βασικό κριτήριο το κόστος, προσωπικές γνωριμίες ή συστάσεις. Πρόκειται για μια πρακτική που, όταν αφορά έργα τα οποία επηρεάζουν την ασφάλεια ανθρώπων και περιουσιών, δεν μπορεί να αποτελεί κανόνα. Ο ιδιοκτήτης ή ο επενδυτής έχει καθοριστικό ρόλο, καθώς είναι εκείνος που καλείται να επιλέξει τους επαγγελματίες που θα αναλάβουν τη μελέτη, την επίβλεψη και την κατασκευή. Η επιλογή αυτή πρέπει να βασίζεται πρωτίστως στην αποδεδειγμένη εμπειρία, στην τεχνική επάρκεια και στο ιστορικό του κάθε επαγγελματία.
Εξίσου σημαντικό είναι να γίνεται απολύτως σαφής ο διακριτός ρόλος κάθε εμπλεκόμενου. Άλλος είναι ο μηχανικός μελετητής, ο οποίος εκπονεί τη μελέτη και σχεδιάζει το έργο σύμφωνα με τους ισχύοντες κανονισμούς. Άλλος είναι ο επιβλέπων μηχανικός, που έχει την ευθύνη να παρακολουθεί την ορθή εφαρμογή της μελέτης και την ασφαλή εκτέλεση των εργασιών. Και άλλος είναι ο κατασκευαστής ή εργολάβος, ο οποίος υλοποιεί το έργο. Οι αρμοδιότητες αυτές δεν πρέπει να συγχέονται ούτε να υποκαθίστανται στην πράξη, γιατί κάθε ρόλος συνεπάγεται διαφορετικές ευθύνες και διαφορετικές υποχρεώσεις.
Η εμπειρία έχει δείξει ότι όταν οι ρόλοι δεν είναι απολύτως διακριτοί ή όταν η επιλογή γίνεται αποκλειστικά με οικονομικά κριτήρια, αυξάνεται ο κίνδυνος λαθών, παραλείψεων και αστοχιών. Η ασφάλεια μιας κατασκευής δεν εξαρτάται από έναν μόνο παράγοντα, αλλά αποτελεί αποτέλεσμα της σωστής συνεργασίας όλων των εμπλεκομένων, με σαφείς αρμοδιότητες και αυστηρή τήρηση των κανόνων.
Ίσως έχει έρθει η στιγμή να ανοίξει σοβαρά η συζήτηση για τη δημιουργία ενός θεσμοθετημένου μητρώου κατασκευαστών και για τα ιδιωτικά έργα, κατά τα πρότυπα της αξιολόγησης που εφαρμόζεται και στα δημόσια έργα. Ένα τέτοιο μητρώο θα μπορούσε να λειτουργεί με αντικειμενικά κριτήρια, όπως τα χρόνια προϋπηρεσίας, η τεχνική εμπειρία, η επιτυχής ολοκλήρωση έργων και η τήρηση των κανόνων ασφάλειας, όπως εξάλλου εφαρμόζεται και σε πολλές δυτικές χώρες.
Μέσα από ένα σύστημα βαθμίδων, κάθε κατασκευαστής θα αποκτά σταδιακά δικαίωμα ανάληψης μεγαλύτερων και πιο σύνθετων έργων. Μετά την επιτυχή ολοκλήρωση συγκεκριμένου αριθμού έργων και την απόκτηση της απαιτούμενης εμπειρίας, θα μπορεί να προχωρά σε διώροφες οικοδομές, στη συνέχεια σε μεγαλύτερα κτίρια και, τελικά, σε έργα αυξημένης τεχνικής δυσκολίας. Με αυτόν τον τρόπο, η εμπειρία δεν θα αποτελεί απλώς ένα στοιχείο του βιογραφικού, αλλά ουσιαστική προϋπόθεση για την ανάληψη μεγαλύτερης ευθύνης.
Εξίσου αναγκαία είναι και η σύναψη ασφάλισης αστικής ευθύνης σε όλα τα ιδιωτικά οικοδομικά έργα. Πριν από την έναρξη οποιασδήποτε οικοδομικής εργασίας, ο ιδιοκτήτης του έργου και ο κατασκευαστής θα πρέπει να έχουν συνάψει ασφαλιστήριο αστικής ευθύνης, το οποίο θα καλύπτει ζημιές σε γειτονικές ιδιοκτησίες και γενικότερα σε τρίτους.
Η κατάρρευση στα Πετράλωνα δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί μόνο ως ένα τραγικό περιστατικό που θα απασχολήσει τη Δικαιοσύνη. Πρέπει να αποτελέσει αφορμή για μια ευρύτερη συζήτηση σχετικά με την ποιότητα, την οργάνωση και την ασφάλεια των ιδιωτικών κατασκευών. Η πρόληψη παραμένει πάντοτε αποτελεσματικότερη από την απόδοση ευθυνών μετά από μια καταστροφή και προϋποθέτει θεσμούς που θα ενισχύουν την αξιοκρατία, τη λογοδοσία και τον επαγγελματισμό σε όλα τα στάδια ενός τεχνικού έργου.
