Γράφει ο Άγγελος Αγραφιώτης, Σύμβουλος Διαχείρισης Κρίσεων
Η δημοκρατία στηρίζεται στην εμπιστοσύνη των πολιτών προς τους θεσμούς. Και η εμπιστοσύνη αυτή δοκιμάζεται όταν σοβαρές ποινικές υποθέσεις επανέρχονται στο προσκήνιο σε περιόδους έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης.
Το 2023, λίγες εβδομάδες πριν από τις εθνικές εκλογές, η Ελληνική Αστυνομία ανακοίνωσε τη σύλληψη δύο ατόμων για τη δολοφονία του δημοσιογράφου Γιώργου Καραϊβάζ. Η υπόθεση παρουσιάστηκε με καταιγισμό δημοσιευμάτων ως σημαντική επιτυχία των διωκτικών αρχών. Οι δύο κατηγορούμενοι προφυλακίστηκαν, όμως τον Ιούλιο του 2024 αθωώθηκαν από το Μικτό Ορκωτό Δικαστήριο λόγω αμφιβολιών.
Δεκαπέντε χρόνια μετά την τραγωδία της Marfin, η υπόθεση επανέρχεται επίσης στο προσκήνιο, με την ΕΛ.ΑΣ. να ανακοινώνει νέες εξελίξεις και νέα πρόσωπα στο μικροσκόπιο των ερευνών, εξελίξεις που εκκίνησαν με την παραλαβή μιας ανώνυμης επιστολής…
Κάθε πολίτης επιθυμεί να εξιχνιάζονται εγκλήματα, ανεξάρτητα από το πότε συνέβησαν. Η απονομή δικαιοσύνης δεν έχει ημερομηνία λήξης. Όμως, όταν τέτοιες εξελίξεις συμπίπτουν χρονικά με περιόδους έντονης πολιτικής συζήτησης, είναι αναμενόμενο να γεννώνται ερωτήματα.
Το σημαντικότερο ίσως αφορά τη Marfin. Εάν πράγματι υπάρχουν νέα αποδεικτικά στοιχεία, η διερεύνησή τους είναι επιβεβλημένη. Αν όμως πρόκειται για διαφορετική αξιολόγηση παλαιού αποδεικτικού υλικού, το οποίο είχε δοθεί στη δικαιοσύνη μαζί με δύο φερόμενους ως φυσικούς αυτουργούς, και κρίθηκε ως μη ικανό να οδηγήσει σε καταδίκες, τότε εύλογα τίθεται το ερώτημα γιατί η εξέλιξη αυτή δεν είχε προκύψει νωρίτερα. Ηδη η συνήγορος των δύο συλληφθέντων κ Παπαρούσου ανέφερε πως «Η δικογραφία δεν έχει καν υπόσταση», και η τότε εργαζόμενη της Μαρφίν κ Καραγιάννη, δήλωσε “ελπίζω αυτή τη φορά τα στοιχεία που θα παρουσιαστούν στη δίκη να είναι ικανά να οδηγήσουν σε καταδικαστική απόφαση”.
Σύμφωνα με νεότερες δημοσιογραφικές πληροφορίες (ανακοινώσεις): H αστυνομία αξιοποίησε την τεχνολογία ΑΙ και κατάφερε να ταυτοποιήσει τους δράστες από παλαιότερες φωτογραφίες, και μάλιστα προσήχθησαν και αυτόπτες μάρτυρες του 2010, οι οποίοι τους αναγνώρισαν ενυπογράφως, 15 χρόνια μετά…Αυτό που δεν μας είπαν οι δημοσιογράφοι βέβαια, είναι πως κατάφερε η τεχνολογία ΑΙ να ταυτοποιήσει τους δράστες, όταν σύμφωνα με μαρτυρίες αυτοπτών μαρτύρων, αλλά και φωτογραφίες της εποχής, οι επιτιθέμενοι εμπρηστές στη Μαρφίν, φορούσαν αντιασφυξιογόνες μάσκες Hoods, με διπλά φίλτρα και τζαμάκια στα μάτια.
Ανάλογα ερωτήματα διατυπώθηκαν και στην υπόθεση Καραϊβάζ μετά την αθώωση των δύο κατηγορουμένων. Η δικαστική κρίση δεν σημαίνει ότι το έγκλημα εξιχνιάστηκε ούτε ότι αποδόθηκαν ευθύνες στους πραγματικούς δράστες. Σημαίνει ότι το αποδεικτικό υλικό που παρουσιάστηκε δεν κρίθηκε επαρκές για καταδίκη. Και υπήρξαν τότε δημοσιεύματα της εποχής, τα οποία αναφερόταν σε αξιωματικούς της ΕΛ.ΑΣ οι οποίοι έλεγαν Off the record σε δημοσιογράφους, “ότι δεν είναι δεμένη η υπόθεση”.
Οι δύο υποθέσεις είναι διαφορετικές και δεν πρέπει να συγχέονται. Ωστόσο, αναδεικνύουν μια κοινή ανάγκη: οι πολίτες πρέπει να έχουν τη βεβαιότητα ότι οι μεγάλες ποινικές έρευνες προχωρούν με αποκλειστικό γνώμονα τα αποδεικτικά στοιχεία και όχι υπό την πίεση της επικαιρότητας ή του δημόσιου ενδιαφέροντος, καθιστώντας την αστυνομία σάκο του μποξ.
Η εμπιστοσύνη στους θεσμούς δεν ενισχύεται από εντυπωσιακές ανακοινώσεις. Ενισχύεται όταν οι υποθέσεις οδηγούνται σε αδιαμφισβήτητα αποτελέσματα, με αποδείξεις που αντέχουν στον έλεγχο των δικαστηρίων.
Γιατί, στο τέλος της ημέρας, δεν αρκεί να ανακοινώνονται εξελίξεις. Εκείνο που μετρά είναι να αποδίδεται δικαιοσύνη.
