Γράφει ο Γιώργος Σύρος
Τον Βασίλη είχα την τιμή να τον γνωρίσω όταν τελείωσα την συγγραφή του «Δια Πυρός και Αίματος». Δέχθηκε μετά χαράς να προλογίσει το βιβλίο, οπότε και πραγματοποιήσαμε από κοινού την πρώτη βιβλιοπαρουσίαση το 2022 στον Αλμυρό. Πρόκειται για έναν ακαταπόνητο καλλιτέχνη και οραματιστή, που προσφέρει ένα πολύτιμο και ανεκτίμητο έργο στον χώρο του Πολιτισμού. Αν και δεν έχει την αναμενόμενη στήριξη από την ελληνική πολιτεία, δεν το βάζει κάτω, αφού ως σκοπό της ζωής του έχει θέσει την αναβίωση σημαντικών πτυχών της ελληνικής ιστορίας μέσα από τον κινηματογράφο.
Το 1821 δεν αποτελεί απλώς ένα ιστορικό ορόσημο, είναι το θεμέλιο της νεότερης ελληνικής ταυτότητας, μια ζωντανή μνήμη που διαπερνά τον χρόνο και εξακολουθεί να εμπνέει. Η Ελληνική Επανάσταση υπήρξε μια πολυσύνθετη σύγκρουση, γεμάτη ηρωισμό, θυσίες, αλλά και εσωτερικές αντιθέσεις. Από τις πρώτες εξεγέρσεις στη Μολδοβλαχία και την Πελοπόννησο, μέχρι τις πολιορκίες, τις νίκες και τις τραγωδίες, το 1821 διαμορφώνει μια αφήγηση που δεν περιορίζεται σε σχολικά εγχειρίδια, αλλά ζητά διαρκώς νέους τρόπους έκφρασης και κατανόησης.
Για δεκαετίες, ο ελληνικός κινηματογράφος φαινόταν να απομακρύνεται από την απεικόνιση αυτής της περιόδου. Οι ιστορικές παραγωγές ήταν σπάνιες και η Επανάσταση του 1821 παρέμενε περισσότερο πεδίο της λογοτεχνίας και της ακαδημαϊκής μελέτης παρά της μεγάλης οθόνης.
Σε αυτό φταίει και η στροφή στον αστικό και ανθρωποκεντρικό κινηματογράφο κυρίως από το 1981 κι έπειτα. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια αναζωπύρωση του ενδιαφέροντος, με δημιουργούς που επιχειρούν να επαναφέρουν το ιστορικό σινεμά στο προσκήνιο.
Σε αυτή την προσπάθεια ξεχωρίζει η συμβολή του σεναριογράφου και σκηνοθέτη Βασίλη Τσικάρα, ενός δημιουργού που τόλμησε να επενδύσει σε μια θεματολογία απαιτητική και παραμελημένη. Με την ταινία «Έξοδος 1826» το 2016, έφερε ξανά στο προσκήνιο ένα από τα πιο συγκλονιστικά γεγονότα της Επανάστασης, ανοίγοντας έναν νέο κύκλο κινηματογραφικής ενασχόλησης με το 1821. Ακολούθησαν η «Πολιορκία» (2018) και το «Πέντε» (2022), ολοκληρώνοντας μια τριλογία που επιχειρεί να αποδώσει με κινηματογραφικούς όρους το πνεύμα της εποχής. Την υπογραφή του, την έβαλε επίσης στις ταινίες «Η μάχη της Αράχωβας» και «1822, το ολοκαύτωμα της Νάουσας». Σήμερα είναι ο άνθρωπος που έχει σημειώσει ένα αξιοσημείωτο ρεκόρ. Είναι ο σκηνοθέτης με τις περισσότερες ταινίες για το 1821.
Η προσέγγισή του δεν περιορίζεται στην απλή αναπαράσταση γεγονότων. Μέσα από τις ταινίες του, επιχειρεί να φωτίσει τον ανθρώπινο παράγοντα: τον φόβο, την πίστη, τη σύγκρουση και την ελπίδα. Χωρίς κορώνες και σούπερ ήρωες. Οι ήρωες δεν παρουσιάζονται ως μονοδιάστατες μορφές, αλλά ως άνθρωποι που δρουν μέσα σε ακραίες συνθήκες, κάτι που καθιστά την αφήγηση πιο προσιτή και ουσιαστική για το σύγχρονο κοινό.
Παράλληλα, η δραστηριότητά του επεκτείνεται και σε άλλες ιστορικές περιόδους, αποδεικνύοντας μια σταθερή προσήλωση στην ανάδειξη της ελληνικής ιστορίας μέσα από την τέχνη του κινηματογράφου. Η επιλογή του να καταπιαστεί και με τον Μακεδονικό Αγώνα στη νέα του ταινία (Το Στοιχειό του βάλτου) δείχνει τη διάθεση να συνεχίσει αυτή την πορεία, φέρνοντας στο φως λιγότερο προβεβλημένες πτυχές του παρελθόντος.
Σε μια εποχή όπου η εικόνα κυριαρχεί, η επιστροφή του ιστορικού κινηματογράφου δεν είναι απλώς μια καλλιτεχνική επιλογή, είναι μια πράξη μνήμης και φόρος τιμής σε αυτούς που αγωνίστηκαν για εμάς. Το 1821 δεν ανήκει μόνο στο παρελθόν. Ζει μέσα από κάθε προσπάθεια αναπαράστασης και επαναπροσδιορισμού του. Οι δημιουργοί που επιμένουν να το αφηγούνται, συμβάλλουν ώστε η ιστορία να παραμένει ζωντανή, ουσιαστική και βαθιά ανθρώπινη.
Ο Βασίλης Τσικάρας με το «Operation Star» (Β΄ Π.Π.) κατάφερε να πάρει δεκάδες βραβεία σε μεγάλα φεστιβάλ (Κάννες, Παρίσι, Αβινιόν, Ρεμς, Νέα Υόρκη, Λος Άντζελες, Στοκχόλμη κ.ά.) αποδεικνύοντας πως το όραμά του έχει μια υπέροχη κινηματογραφική δυναμική.
Μπορεί επίσης να υπερηφανεύεται για την ώθηση που έδωσε πανελλαδικά στην ιστορική αναβίωση, αλλά και το καλλιτεχνικό βήμα που προσέφερε και προσφέρει στη Θεσσαλονίκη, αναδεικνύοντας δεκάδες ταλαντούχους καλλιτέχνες.
