Επτά νησιά του Αιγαίου έχουν κηρυχθεί φέτος σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω λειψυδρίας, σε μια προσπάθεια να προστατευθούν οι διαθέσιμοι υδάτινοι πόροι. Το μεγάλο ερώτημα για τις τοπικές Αρχές είναι πλέον τι θα συμβεί εάν οι βροχοπτώσεις παραμείνουν περιορισμένες και την επόμενη χρονιά.
Χαρακτηριστική είναι η κατάσταση στην Αστυπάλαια, όπως αναφέρει το Reuters. Το νησί, που βασίζεται στο εμφιαλωμένο νερό για πόση, δεν επωφελήθηκε από τις βροχές που σημειώθηκαν στη βόρεια και δυτική Ελλάδα και χάρισαν στη χώρα τον πιο βροχερό χειμώνα από το 2022.
Για την Αστυπάλαια, στο νοτιοανατολικό Αιγαίο, η φετινή περίοδος ήταν η δεύτερη πιο ξηρή από το 2020, σύμφωνα με στοιχεία των τοπικών Αρχών.
Ο δήμαρχος του νησιού, Νίκος Κομηνέας, περιέγραψε με χαρακτηριστικό τρόπο το μέγεθος της ανομβρίας: «Αν συγκεντρώναμε όλο το νερό που έπεσε στη διάρκεια της χρονιάς μέσα σε έναν κουβά ή μια λεκάνη, το ύψος του θα ήταν μόλις 2,5 εκατοστά».
Η δήλωση έγινε κοντά στην τεχνητή λίμνη που αποτελεί τη μοναδική δεξαμενή νερού του νησιού και κατασκευάστηκε στα μέσα της δεκαετίας του 1990, μέσα σε ένα τοπίο από ξερούς λόφους και αραιή χαμηλή βλάστηση.
Οι αγρότες επέστρεψαν στα πηγάδια
Η ανάγκη διαφύλαξης των αποθεμάτων οδήγησε τις Αρχές στη λήψη περιοριστικών μέτρων για την άρδευση.
Τον Απρίλιο διακόπηκε η παροχή νερού από την τεχνητή λίμνη προς την αγρότισσα Ευδοκία Παλατιανού, προκειμένου να εξοικονομηθούν πολύτιμες ποσότητες. Η 71χρονη αναγκάστηκε να χρησιμοποιήσει υφάλμυρο νερό από το πηγάδι της, με αποτέλεσμα τα λαχανικά που καλλιεργούσε να μαραθούν.
«Αν δεν βρέξει, δεν θα φυτέψω τίποτα», είπε, στεκόμενη δίπλα σε ένα ξεραμένο δέντρο που κάποτε ήταν γεμάτο μανταρίνια, στο παραθαλάσσιο Λιβάδι, την κύρια εύφορη περιοχή της Αστυπάλαιας.
Η τεχνητή λίμνη, η οποία καλύπτει ανάγκες ύδρευσης και άρδευσης στο Λιβάδι και τροφοδοτεί επίσης τη Χώρα, διαθέτει πλέον περίπου 150.000 κυβικά μέτρα νερού, ποσότητα που αντιστοιχεί μόλις στο ένα έκτο της συνολικής χωρητικότητάς της.
Με την ημερήσια κατανάλωση να φτάνει το καλοκαίρι περίπου τα 900 κυβικά μέτρα, τα συγκεκριμένα αποθέματα επαρκούν για περίπου πεντέμισι μήνες.
Τον Μάιο οι Αρχές κήρυξαν το νησί σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω λειψυδρίας, ώστε να επιταχυνθεί η εγκατάσταση προσωρινής μονάδας αφαλάτωσης στη Χώρα, δυναμικότητας 600 κυβικών μέτρων νερού ημερησίως.
Παράλληλα, διακόπηκε η παροχή νερού για άρδευση στους αγρότες του Λιβαδιού, προκειμένου να προστατευθούν τα αποθέματα της λίμνης τουλάχιστον έως το φθινόπωρο.
«Το κάναμε με βαριά καρδιά, αλλά ευτυχώς υπάρχει αυτή η εναλλακτική λύση για εκείνους», ανέφερε ο δήμαρχος, διευκρινίζοντας ότι εφόσον οι βροχές αναπληρώσουν τα αποθέματα του ταμιευτήρα, οι αγρότες θα συνδεθούν ξανά.
Από 1.400 κατοίκους σε 7.000 το καλοκαίρι
Τον Ιούνιο, χάρτης του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου Ξηρασίας του Copernicus εμφάνιζε την Αστυπάλαια με πορτοκαλί χρώμα, ως πρώιμη ένδειξη εμφάνισης συνθηκών ξηρασίας.
Στην Ανάληψη, στα ανατολικά του νησιού, κτηνοτρόφοι που εκτρέφουν αιγοπρόβατα αναγκάζονται να μεταφέρουν νερό για να γεμίσουν τις δεξαμενές τους ή να χρησιμοποιούν χαμηλότερης ποιότητας νερό από γεωτρήσεις.
Η πίεση γίνεται ακόμη μεγαλύτερη στην κορύφωση της τουριστικής περιόδου. Ο πληθυσμός του νησιού αυξάνεται από περίπου 1.400 μόνιμους κατοίκους σε 7.000 ανθρώπους στα μέσα του καλοκαιριού.
Η υφιστάμενη μονάδα αφαλάτωσης που παρέχει νερό στην Ανάληψη δεν επαρκεί για να καλύψει τις αυξημένες ανάγκες. Για τον λόγο αυτό δημιουργήθηκε δεύτερη, προσωρινή εγκατάσταση στη Χώρα, ενώ προβλέπεται η κατασκευή μόνιμης μονάδας έως το τέλος του έτους.
Δεκάδες μονάδες αφαλάτωσης, οι οποίες απαιτούν σημαντικές ποσότητες ενέργειας για τη λειτουργία τους, έχουν ήδη εγκατασταθεί στα ελληνικά νησιά. Ο Νίκος Κομηνέας αναγνωρίζει ότι η προσωρινή λύση της αφαλάτωσης έχει υψηλό κόστος, ωστόσο αποτελεί αναγκαία εφεδρεία απέναντι στην ξηρασία.
«Μια μεγάλη ανησυχία για μένα ήταν τι θα συμβεί αν δεν βρέξει ξανά ούτε φέτος», ανέφερε.
Ξενοδοχεία αναζητούν τρόπους εξοικονόμησης νερού
Η ανησυχία για τη λειψυδρία έχει κινητοποιήσει και επιχειρηματίες του τουρισμού στην Αστυπάλαια.
Η 42χρονη Καρολίνα Αλκαλάι, η οποία διαχειρίζεται ξενοδοχείο στη Χώρα με θέα στο κάστρο και το Αιγαίο, προσφέρει κουπόνι αξίας 5 ευρώ στους επισκέπτες που επιλέγουν να μην κάνουν χρήση της καθημερινής υπηρεσίας καθαρισμού.
«Οι πελάτες το έχουν αγκαλιάσει», ανέφερε.
Η ίδια σχεδιάζει τη δημιουργία δεύτερου ξενοδοχείου στο νησί, στο οποίο εξετάζει το ενδεχόμενο να κατασκευαστεί δεξαμενή συλλογής βρόχινου νερού αντί για πισίνα ή τζακούζι.
15 εκατ. ευρώ για έργα νερού σε εννέα νησιά
Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, έχει εγκρίνει χρηματοδότηση ύψους 15 εκατ. ευρώ για έργα αφαλάτωσης, αναβάθμισης δικτύων και κατασκευής δεξαμενών σε εννέα από τα περισσότερα από 200 κατοικημένα νησιά της Ελλάδας.
Από το συνολικό ποσό, 1,5 εκατ. ευρώ προορίζονται για την Αστυπάλαια.
Τον Ιούνιο, ο υπουργός ενημέρωσε τους ομολόγους του στο Λουξεμβούργο για το ζήτημα της ανθεκτικότητας απέναντι στη λειψυδρία, τονίζοντας: «Για την Ελλάδα, το νερό δεν είναι θεωρητικό ζήτημα – αφορά την ασφάλεια, την οικονομική ανάπτυξη και την προστασία των τοπικών κοινωνιών».
Την ίδια ώρα, οι επιστημονικές προβλέψεις εντείνουν την ανησυχία για το μέλλον. Σύμφωνα με το Εθνικό Κέντρο Έρευνας Φυσικών Επιστημών «Δημόκριτος», η ξηρασία ενδέχεται να επιδεινωθεί έως το 2049, καθώς η άνοδος της παγκόσμιας θερμοκρασίας αναμένεται να οξύνει ακόμη περισσότερο το πρόβλημα της λειψυδρίας στα ιδιαίτερα ευάλωτα ελληνικά νησιά.
Πηγή: ieidiseis.gr
