Πάνω από τέσσερις δεκαετίες έχουν περάσει από τότε που ο Ευάγγελoς Γερολιόλιος πραγματοποίησε την πρώτη του ανάβαση στην κατοικία των αρχαίων θεών. Στην κορυφή του Ολύμπου, στη βραχώδη κορυφή του ψηλότερου βουνού της Ελλάδας, ένιωσε απίστευτο δέος.
«Ποτέ δεν ξέχασα εκείνη τη μοναδική στιγμή, εκείνο το μοναδικό συναίσθημα εκεί πάνω, στον θρόνο του Δία», θυμάται ο Γερολιόλιος μιλώντας στη βρετανική εφημερίδα «The Guardian», ο οποίος ως δήμαρχος Δίου-Ολύμπου αφιερώνει πλέον μεγάλο μέρος του χρόνου του στη διαχείριση της περιοχής γύρω από τον αρχαιολογικό χώρο.
Περιγραφόμενη από τον Όμηρο ως «έδρα των αθανάτων», η απόκρημνη κορυφή του —όπου λέγεται ότι ο Δίας, ο πατέρας των θεών, διεξήγαγε τις συνεδριάσεις του— υψώνεται 2.918 μέτρα πάνω από τη θάλασσα.
«Νιώθεις αυτή την απίστευτη αίσθηση του τόπου, που συνδυάζει μύθο, ομορφιά και το βάρος της ιστορίας – όλα αυτά θέλουμε να τα μοιραστούμε και ελπίζουμε ότι θα αναγνωριστούν διεθνώς», δήλωσε.
Η κρίσιμη σύνοδος της UNESCO στο Μπουσάν
Όπως αναφέρει το δημοσίευμα, οι ελληνικές αρχές ασκούν από καιρό πιέσεις για την ένταξη του Ολύμπου στον κατάλογο των Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO· σύντομα οι υποστηρικτές της προσπάθειας αυτής θα μάθουν αν ο χώρος θα λάβει τελικά την πολυπόθητη αναγνώριση.
Η Επιτροπή Παγκόσμιας Κληρονομιάς έχει προγραμματίσει να ξεκινήσει τη συζήτηση για την υποψηφιότητα την Κυριακή, κατά τη 48η σύνοδό της, η οποία βρίσκεται σε εξέλιξη στο Μπουσάν της Νότιας Κορέας. Η ετήσια συνάντηση ολοκληρώνεται στις 29 Ιουλίου.
Η Ελλάδα πρότεινε για πρώτη φορά το 2014 την ένταξη του βουνού στον κατάλογο των τόπων που η UNESCO θεωρεί «εξαιρετικής οικουμενικής αξίας», επικαλούμενη τόσο την πολιτιστική όσο και την περιβαλλοντική του σημασία.
Φυσικό περιβάλλον, προστασία και ιστορικό καθεστώς
Η περιοχή ανακηρύχθηκε ως ο πρώτος Εθνικός Δρυμός της Ελλάδας το 1938, ως φόρος τιμής στη μοναδικότητα του τοπίου, το οποίο καλύπτεται όχι μόνο από καταπράσινα δάση, αλλά και από αλπικά λιβάδια, φαράγγια, χαράδρες και πηγές, όλα σε κοντινή απόσταση από τη θάλασσα.
Το Λιτόχωρο, η πλησιέστερη πόλη στο βουνό, βρίσκεται σε απόσταση μόλις 5 χλμ. από παραλίες που κόβουν την ανάσα, σχεδόν στους πρόποδες του βουνού.
Σε αναγνώριση της πλούσιας χλωρίδας και πανίδας του, η UNESCO ανακήρυξε τον Όλυμπο ως Απόθεμα Βιόσφαιρας το 1981. Περαιτέρω περιβαλλοντική προστασία παρασχέθηκε με προεδρικό διάταγμα, όταν το βουνό ανακηρύχθηκε Εθνικό Πάρκο, το 2021.
«Όμως», λέει ο Γερολιόλιος, «το να γίνει μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς δεν θα ήταν σημαντικό μόνο για τους Έλληνες. Θα είχε αντίκτυπο σε ολόκληρο τον πλανήτη. Ο Όλυμπος βρίσκεται στο ίδιο επίπεδο με τον Παρθενώνα και είναι ζωτικής σημασίας να προστατεύσουμε αυτό το περιβάλλον μύθου και ιστορίας. Για εμάς, η προστασία είναι το άλφα και το ωμέγα».
Υπερτουρισμός, η «Οδύσσεια» του Νόλαν και οι κίνδυνοι για το βουνό
Πέρυσι, η επιτροπή ενέταξε 26 νέα μνημεία στον κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό των μνημείων σε 1.428 σε 170 χώρες. Από τα 21 μνημεία της Ελλάδας, μόνο δύο έχουν αναγνωριστεί ως μικτά μνημεία (παγκόσμιας πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς).
Σύμφωνα με τη διεθνή συνθήκη υπό την εποπτεία της UNESCO, οι θησαυροί αυτοί, στους οποίους περιλαμβάνονται μνημεία όπως το Σινικό Τείχος, οι αιγυπτιακές πυραμίδες και το Ταζ Μαχάλ, καθίστανται αυτόματα προστατευόμενες ζώνες.
Όλο και περισσότερο, ο χαρακτηρισμός αυτός θεωρείται προπύργιο ενάντια στις καταστροφές που προκαλούν η άναρχη ανάπτυξη και ο υπερτουρισμός. Όπως και σε μεγάλο μέρος της Ελλάδας, η δημοτικότητα του βουνού έχει εκτοξευθεί την τελευταία δεκαετία, με περίπου 500.000 επισκέπτες να καταγράφονται πέρυσι.
Πρόκειται για έναν αριθμό που, σύμφωνα με ευρείες προβλέψεις, αναμένεται να αυξηθεί χάρη στο ανανεωμένο ενδιαφέρον για τον αρχαίο κόσμο μετά την κυκλοφορία, στις 17 Ιουλίου, της ταινίας «Η Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν. Η υπερπαραγωγή που έσπασε κάθε ρεκόρ, εμπνευσμένη από το έπος του Ομήρου, γυρίστηκε εν μέρει στην Ελλάδα, η οποία συνέβαλε επίσης στη χρηματοδότηση της ταινίας.
«Χαιρόμαστε που έχουμε τουρίστες, αλλά όσο περισσότεροι είναι, τόσο περισσότεροι κίνδυνοι υπάρχουν», δήλωσε ο Δημήτρης Παππάς, αναπληρωτής διευθυντής του φορέα διαχείρισης του Εθνικού Πάρκου του Ολύμπου.
«Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι αν η περιοχή ανακηρυχθεί μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO, αυτό θα συμβάλει στην προστασία του βουνού. Αν χάσουμε αυτό που έχουμε, θα είναι καταστροφή».
Απειλή πυρκαγιών, υποδομές και οι εντυπώσεις των επισκεπτών
Ο κ. Παππάς δήλωσε ότι η μεγαλύτερη απειλή για τον χώρο είναι, μακράν, οι δασικές πυρκαγιές, οι οποίες επιδεινώνονται από την κλιματική αλλαγή. «Αυτές θα μπορούσαν να αποτραπούν με επιπλέον κονδύλια για τη βελτίωση των μέτρων πυροπροστασίας, όπως ο καθαρισμός των μονοπατιών και η κατασκευή καταφυγίων. Θα μπορούσαν επίσης να αναβαθμιστούν οι γέφυρες πάνω από τα ποτάμια και οι δρόμοι».
Οι χώροι παγκόσμιας κληρονομιάς λαμβάνουν τεχνική υποστήριξη και οικονομική βοήθεια από την UNESCO, η οποία παρέχει επίσης συμβουλές ειδικών για τη διατήρηση των μνημείων.
Οι τουρίστες που επισκέφθηκαν τον χώρο αυτή την εβδομάδα δήλωσαν ότι η ανακήρυξη δεν ήταν μόνο δίκαιη, αλλά και καθυστερημένη. «Δεν είναι απλώς μια καλή ιδέα, είναι η καλύτερη ιδέα», δήλωσε ενθουσιασμένη η Λένκα Χοτμάροβα, 62 ετών, από την Τσεχία. «Υπάρχει περιθώριο βελτίωσης κατά μήκος των μονοπατιών και αυτό θα συνέβαλε στην ευαισθητοποίηση σχετικά με την ανάγκη διατήρησης. Έπρεπε να είχε γίνει νωρίτερα».
Η θρησκευτική κληρονομιά και η αβεβαιότητα της απόφασης
Η Ελλάδα ανέδειξε επίσης τη θρησκευτική σημασία του βουνού, αναφέροντας στον φάκελο υποψηφιότητάς της την ανακάλυψη ενός υπαίθριου ιερού σε μία από τις χαμηλότερες κορυφές του βουνού. Πιστεύεται ότι το ιερό περιγράφηκε από τον Πλούταρχο, τον φιλόσοφο και ιστορικό, τον 2ο αιώνα μ.Χ., σε σχέση με τις θυσίες ζώων που γίνονταν προς τιμήν του Δία.
Ο Όλυμπος θεωρείται ότι φιλοξενεί το υψηλότερο σε υψόμετρο παρεκκλήσι του χριστιανικού ορθόδοξου κόσμου, με βυζαντινά μοναστήρια και άλλους χώρους λατρείας χτισμένους στις πλαγιές και τις κορυφές του.
Η έκβαση της υποψηφιότητας παραμένει αβέβαιη. Σύμφωνα με πληροφορίες, συμβουλευτικά όργανα του Διεθνούς Συμβουλίου Μνημείων και Τοποθεσιών (ICOMOS) και της Διεθνούς Ένωσης για τη Διατήρηση της Φύσης (IUCN) έχουν συστήσει την παροχή περαιτέρω λεπτομερειών, ενώ το προσχέδιο της ημερήσιας διάταξης της συνεδρίασης της UNESCO στο Μπουσάν υποδηλώνει ότι η υποψηφιότητα θα παραπεμφθεί εκ νέου στην Ελλάδα – παρατείνοντας έτσι περαιτέρω την προσπάθεια.
Σε μια εποχή ραγδαίας αύξησης του τουρισμού, αυτό ανησυχεί τον Γερολιόλιο. «Όλα είναι θέμα ισορροπίας», λέει. «Η φέρουσα ικανότητα του Ολύμπου έχει φτάσει στο όριό της».
Η ανακήρυξη ως μνημείου παγκόσμιας κληρονομιάς θα «επιβάλει μεγαλύτερη ευθύνη εκ μέρους μας για την προστασία του περιβάλλοντος», είπε, προσθέτοντας: «Αλλά ακόμα κι αν δεν πετύχουμε, δεν υπάρχει χρόνος για χάσιμο. Πρέπει να ληφθούν περαιτέρω προστατευτικά μέτρα».
Πηγή: ieidiseis.gr
