Αίσθηση έχει προκαλέσει στα social media τα τελευταία 24ωρα μια νέα διαδικτυακή πλατφόρμα με την ονομασία Gyronomics, η οποία επιχειρεί να χαρτογραφήσει την πορεία της ελληνικής οικονομίας και των εισοδημάτων μέσα από το πιο διαχρονικό και δημοφιλές εθνικό street food: το πατροπαράδοτο σουβλάκι με πίτα και γύρο.
Η εφαρμογή, η οποία δημιουργήθηκε με τεχνητή νοημοσύνη, καταγράφει πόσα τυλιχτά σουβλάκια μπορούσε να αγοράσει ο καθαρός κατώτατος μισθός κάθε μήνα, από το 1985 έως και το 2026, αποτυπώνοντας με απλό και άμεσο τρόπο τη μακροχρόνια μεταβολή στο πορτοφόλι του μέσου Έλληνα.
Ποια ήταν η χρυσή εποχή για το σουβλάκι
Στα μέσα της δεκαετίας του 1980, με το σουβλάκι να κοστίζει κατά μέσο όρο 60 δραχμές (περίπου 0,18 ευρώ σε σημερινή ισοτιμία), ένας εργαζόμενος που αμειβόταν με τον βασικό μισθό είχε τη δυνατότητα να προμηθευτεί θεωρητικά 482 πιτόγυρα τον μήνα.
Βέβαια, η «χρυσή» εποχή ήταν το 1998: εκείνη τη χρονιά, η αναλογία μισθού και κόστους εκτοξεύτηκε στα 597 πιτόγυρα ανά μήνα, καταγράφοντας το ιστορικό υψηλό όλων των εποχών.
Gyronomics
Από το σημείο εκείνο και έπειτα, με την είσοδο στην εποχή του ευρώ, τη σταδιακή άνοδο των τιμών και τις οικονομικές περιπέτειες της χώρας, η ποσότητα άρχισε να συρρικνώνεται σταθερά.
Το ράλι της ακρίβειας και το ιστορικό ναδίρ του 2026
Η πιο ραγδαία επιδείνωση καταγράφεται μετά το 2020. Μέσα σε λίγα χρόνια, η τιμή του πιτόγυρου εκτινάχθηκε από τα 2,50 ευρώ σταδιακά πάνω από τα 4,50 ευρώ, δεχόμενη αλυσιδωτές πιέσεις από τις ανατιμήσεις στην ενέργεια, τα κρέατα, τα έλαια και τα λειτουργικά έξοδα των καταστημάτων.
Για το 2026, λαμβάνοντας υπόψη τον καθαρό μισθό που προκύπτει από τα 920 ευρώ μεικτά και 792 καθαρά, ο κατώτατος μισθός αρκεί για μόλις 165 πιτόγυρα τον μήνα.
Πρόκειται για το χαμηλότερο σημείο που έχει καταγραφεί ποτέ στην περίοδο των 41 ετών που εξετάζει η μελέτη, με την αγοραστική ικανότητα να έχει χάσει περίπου τα δύο τρίτα του όγκου της σε σχέση με το 1985.
Το παράδοξο: Μπορούσες να πάρεις περισσότερα πιτόγυρα τα χρόνια των μνημονίων από σήμερα
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η συμπεριφορά του δείκτη κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης (2009–2018).
Παρότι ο κατώτατος μισθός είχε υποστεί δραματική μείωση, πέφτοντας στα 492 ευρώ καθαρά για την εξαετία 2012-2018, η τιμή του τυλιχτού αυξανόταν μεν χρόνο με τον χρόνο, αλλά δεν είχε ξεπεράσει τα 2 ευρώ.
Ως αποτέλεσμα, ακόμα και στα πιο δύσκολα χρόνια της ύφεσης και της λιτότητας, ένας χαμηλόμισθος εργαζόμενος μπορούσε θεωρητικά να αγοράσει πάνω από 250 πιτόγυρα τον μήνα.
Ο αριθμός αυτός παραμένει αισθητά υψηλότερος σε σύγκριση με τα σημερινά δεδομένα, παρά τις διαδοχικές ονομαστικές αυξήσεις που έχουν μεσολαβήσει στους μισθούς.
Ένας καθρέφτης της πραγματικής αγοραστικής δύναμης
Για το πώς διαμορφώθηκε ο συγκεκριμένος δείκτης, υπάρχει αναλυτική μεθοδολογία και βιβλιογραφικές αναφορές στο κάτω μέρος της σελίδας των Gyronomics.
Ως τιμή αναφοράς λαμβάνεται η μέση τιμή ενός κλασικού «τυλιχτού» πίτας-γύρου σε τυπικό αστικό κατάστημα.
Για τα έτη όπου δεν υπάρχουν άμεσα καταγεγραμμένες ή τιμολογημένες αναφορές, οι δημιουργοί δεν προχωρούν σε αυθαίρετες εκτιμήσεις. Αντίθετα, αξιοποιούνται συγκλίνουσες μαρτυρίες καταναλωτών και αρχειακές πηγές, ενώ η τιμή ανάγεται με βάση τον επίσημο ετήσιο Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (ΔΤΚ) της ΕΛΣΤΑΤ και της Τράπεζας της Ελλάδος — αναδρομικά από το 1998 προς την περίοδο 1985–1997 και προωθητικά για τα υπόλοιπα έτη.
Με αυτόν τον τρόπο διασφαλίζεται ότι οι διαχρονικές αποκλίσεις αντικατοπτρίζουν όσο το δυνατόν πιστότερα την πραγματική εξέλιξη της αγοράς.
Συνοπτικά, ο «Δείκτης του Πιτόγυρου» λειτουργεί ως ένας αφοπλιστικός δείκτης της πραγματικής οικονομίας.
Αν και συχνά η συζήτηση εστιάζει αποκλειστικά στο ύψος των ονομαστικών μισθών, το παράδειγμα με την τιμή του πιτόγυρο αναδεικνύει την πραγματική ρίζα του προβλήματος: τον επίμονο πληθωρισμό βασικών αγαθών και την καταβαράθρωση της αγοραστικής δύναμης του Έλληνα πολίτη.
Πηγή: ieidiseis.gr
