Ο ενεργειακός χάρτης της ευρύτερης περιοχής αναδιαμορφώνεται ριζικά, καθώς ο Κάθετος Διάδρομος περνά σε μια νέα, κομβική φάση υλοποίησης. Από σήμερα, η πρωτοβουλία διευρύνεται επίσημα ενσωματώνοντας τη Βόρεια Μακεδονία και τη Σερβία, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό των συμμετεχουσών χωρών στις εννέα και ενισχύοντας καθοριστικά την εξαγωγική δυναμική προς τα Δυτικά Βαλκάνια.
Οι εκπρόσωποι των εννέα κρατών συναντώνται σήμερα στη Θεσσαλονίκη, στο πλαίσιο του συνεδρίου του Ελληνοαμερικανικού Επιμελητηρίου (SEE 2026), προκειμένου να επικυρώσουν την προσχώρηση των δύο νέων μελών στο στρατηγικό αυτό project μέσω υπογραφής σχετικού μνημονίου συνεργασίας.
Την ώρα που η δεσμευμένη δυναμικότητα του έργου υπερβαίνει το 45% έως το 2030, γεγονός που επιβεβαιώθηκε από τη μεγάλη δημοπρασία του περασμένου Ιουλίου, το εγχείρημα φαίνεται πως ανεβάζει στροφές. Οι αρμόδιοι Διαχειριστές των Συστημάτων Μεταφοράς Φυσικού Αερίου σφραγίζουν σήμερα τη διεύρυνση της γεωγραφικής εμβέλειας του δικτύου.
Παρότι η κύρια ραχοκοκαλιά του Κάθετου Διαδρόμου διατηρείται σταθερή, ξεκινώντας από την ελληνική επικράτεια και καταλήγοντας στην Ουκρανία διαμέσου της όδευσης Βουλγαρία – Ρουμανία – Μολδαβία, η ενσωμάτωση της Σερβίας και της Βόρειας Μακεδονίας δημιουργεί μια νέα, σημαντική διακλάδωση. Αυτή η εξέλιξη διευκολύνει ουσιαστικά τη διοχέτευση αμερικανικού και αζέρικου φυσικού αερίου προς την αγορά των Δυτικών Βαλκανίων.
Επιπλέον, το πεδίο επιρροής του έργου φτάνει πλέον έως την Κεντρική Ευρώπη, περιλαμβάνοντας την Ουγγαρία και τη Σλοβακία. Τα κράτη αυτά στοχεύουν στην εισαγωγή αυξημένων ποσοτήτων αμερικανικού αερίου κατά τα προσεχή έτη, αξιοποιώντας τις κύριες και τις συμπληρωματικές διασυνδέσεις.
Ενόψει αυτής της κρίσιμης διεύρυνσης, η ομάδα εργασίας που συγκροτήθηκε από τους Διαχειριστές των εννέα χωρών συνεδρίασε χθες στην Αλεξανδρούπολη. Στο επίκεντρο τέθηκαν όλες οι τεχνικές και ρυθμιστικές προκλήσεις για την επέκταση της διαδρομής. Από την αξιολόγηση της συνολικής χωρητικότητας και τις μελλοντικές επενδυτικές ανάγκες, μέχρι τους απαιτούμενους νέους συμπιεστές αερίου, τα συνοδά έργα και τις αναγκαίες προσαρμογές στο θεσμικό πλαίσιο.
Ιδιαίτερη βαρύτητα στη συνάντηση έδωσε ο χαιρετισμός του Ειδικού Απεσταλμένου του Υπουργείου Ενέργειας των ΗΠΑ, Joshua Volz. Ο ίδιος υπογράμμισε την αξία της περιφερειακής συνεργασίας και της ανάπτυξης υποδομών που θα συμβάλλουν στην οριστική απεξάρτηση της Ευρώπης από το ρωσικό αέριο, μέσα από τη διαφοροποίηση των πηγών.
Αναφορικά με το μέγεθος των νέων υποδομών που απαιτούνται για την επέκταση του Vertical Corridor, οι ειδικοί επισημαίνουν πως το κεντρικό δίκτυο υφίσταται ήδη. Συνεπώς, αρκούν στοχευμένες παρεμβάσεις και επενδύσεις με κατεύθυνση τα Δυτικά Βαλκάνια. Οι οριστικές αποφάσεις για τους πόρους και τις εμπορικές ανάγκες αναμένονται έως τα τέλη του έτους, κατόπιν επεξεργασίας των δεδομένων από το working group.
Τα δύο κρίσιμα έργα σε φάση κατασκευής
Για να μετουσιωθεί σε πράξη το τετράγωνο μεταξύ Ελλάδας, Βουλγαρίας, Σερβίας και Βόρειας Μακεδονίας, ώστε τα νέα κράτη να αποτελέσουν οργανικό τμήμα του έργου, προαπαιτείται η ολοκλήρωση δύο μεγάλων υποδομών. Το πρώτο αφορά τον αγωγό φυσικού αερίου Ελλάδας – Β. Μακεδονίας, ο οποίος αναμένεται το 2027, και το δεύτερο τον αγωγό διασύνδεσης μεταξύ Βόρειας Μακεδονίας και Σερβίας. Μέσω αυτού, η Σερβία θα αποκτήσει άμεση πρόσβαση στον TAP και σε φορτία LNG μέσω του FSRU Αλεξανδρούπολης.
Ενώ το πρώτο έργο βρίσκεται σε προχωρημένο κατασκευαστικό στάδιο και αναμένεται να λειτουργήσει πριν εκπνεύσει το 2027, η διασύνδεση Σερβίας – Β. Μακεδονίας προχωρούσε με πιο αργούς ρυθμούς, παραμένοντας κυρίως στο επίπεδο των διακηρύξεων.
Ωστόσο, η υπογραφή της σύμβασης στις 27 Αυγούστου για τον σχεδιασμό και την κατασκευή του βορειομακεδονικού τμήματος -με ανάδοχο την εταιρεία Rapid Build- παρουσία του πρωθυπουργού Χρίστιαν Μίτσκοσκι, αλλάζει τα δεδομένα. Η ίδια εταιρεία έχει αναλάβει και το αντίστοιχο σκέλος του αγωγού διασύνδεσης με την Ελλάδα.
Βάσει των διαθέσιμων πληροφοριών, οι κατασκευαστικές εργασίες για το εν λόγω έργο θα ξεκινήσουν εντός του 2027, οριστικοποιώντας την υλοποίησή του.
Αυτή η εξέλιξη επιτρέπει στη Σερβία να προσδεθεί μέσω της Βόρειας Μακεδονίας στον ελληνικό άξονα. Το γεγονός αυτό αναβαθμίζει σημαντικά την αξία του πλωτού τερματικού FSRU της Αλεξανδρούπολης, τις εγκαταστάσεις του οποίου επιθεώρησαν χθες οι Διαχειριστές των εννέα χωρών.
Αξίζει να σημειωθεί πως η Βόρεια Μακεδονία έχει ήδη δεσμεύσει τέσσερις χρονοθυρίδες στο FSRU, εξασφαλίζοντας πως με την ολοκλήρωση της διμερούς διασύνδεσης με την Ελλάδα, το τέρμιναλ θα λειτουργεί με αυξημένη αποδοτικότητα.
«Όμως δεν θα επαρκεί και γι’ αυτό επενδύουμε και στον δεύτερο αγωγό, που θα συνδέσει το σύστημα φυσικού αερίου της Βόρειας Μακεδονίας με αυτό της Σερβίας. Υπό αυτό το πρίσμα, η Αλεξανδρούπολη αποτελεί το σημείο αφετηρίας μιας νέας διαδρομής από την Ελλάδα έως την Ουγγαρία και την Αυστρία, με ενδιάμεσους σταθμούς τη Βόρεια Μακεδονία και τη Σερβία», ανέφερε προ ημερών ο Μιτκόσκι, μιλώντας στο Breitbart News.
Πηγή: ieidiseis.gr
