Νέα συζήτηση γύρω από τη δυνατότητα πολιτικής και εκλογικής επιστροφής του Ηλία Κασιδιάρη έχει ανοίξει μετά την αποφυλάκισή του και τη δημόσια δήλωσή του ότι προτίθεται να συμμετάσχει στις επόμενες εθνικές εκλογές.
Το ζήτημα, ωστόσο, δεν έχει μία απλή απάντηση, καθώς διαφορετικοί κανόνες ισχύουν για τα ατομικά πολιτικά δικαιώματα και διαφορετικοί για την ανακήρυξη ενός κόμματος ή εκλογικού συνδυασμού από τον Άρειο Πάγο.
Η καταδικαστική απόφαση σε βάρος του Κασιδιάρη είναι σήμερα τελεσίδικη, αλλά όχι ακόμη αμετάκλητη, καθώς εκκρεμεί η κρίση του Αρείου Πάγου επί της ποινικής υπόθεσης. Κατά συνέπεια, όπως επισημαίνουν συνταγματολόγοι που έχουν τοποθετηθεί τις τελευταίες ημέρες, δεν έχει ακόμη επέλθει η στέρηση των εκλογικών του δικαιωμάτων που συνδέεται με αμετάκλητη καταδίκη.
Το ισχύον εκλογικό πλαίσιο, πάντως, θέτει πρόσθετα εμπόδια σε επίπεδο κόμματος. Το άρθρο 32 του π.δ. 26/2012, όπως έχει τροποποιηθεί, προβλέπει έλεγχο όχι μόνο της καταστατικής αλλά και της «πραγματικής ηγεσίας» ενός κόμματος. Μεταξύ των προϋποθέσεων για την ανακήρυξη συνδυασμού είναι τα πρόσωπα που συγκροτούν ή ασκούν την ηγεσία του να μην έχουν καταδικαστεί, ακόμη και σε μη αμετάκλητο βαθμό, για συγκεκριμένες σοβαρές κατηγορίες αδικημάτων, ενώ εξετάζεται και εάν η οργάνωση και η δράση του κόμματος υπηρετούν την ελεύθερη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος.
Παπατόλιας: «Για 13 χρόνια χωρίς εκλέγειν και εκλέγεσθαι»
Στη νομική διάσταση του ζητήματος παρεμβαίνει ο Απόστολος Παπατόλιας, αναπληρωτής καθηγητής Δημόσιας Διοίκησης στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο και πρώην νομάρχης Μαγνησίας.
Αναφερόμενος στις εξαγγελίες Κασιδιάρη για επιστροφή στις εκλογές, ο κ. Παπατόλιας σημειώνει:
«Όταν εκδοθεί η απόφαση του Αρείου Πάγου και η καταδίκη του καταστεί αμετάκλητη, όπως είναι αναμενόμενο, θα επέλθει αμέσως μετά αυτοδίκαια στέρηση των πολιτικών του δικαιωμάτων για όλα τα χρόνια της ποινής του, δηλαδή για 13 χρόνια. Αυτό σημαίνει ότι ο Ηλίας Κασιδιάρης δεν θα έχει το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι είτε έως το 2040, εάν η απόφαση του Αρείου Πάγου εκδοθεί το 2027, είτε έως το 2041, εάν η απόφαση εκδοθεί το 2028».
Ανάλογη νομική ερμηνεία έχουν διατυπώσει τις τελευταίες ημέρες και καθηγητές Συνταγματικού Δικαίου, επισημαίνοντας ότι η αμετάκλητη κρίση του Αρείου Πάγου αποτελεί κομβικό χρονικό σημείο για το ατομικό δικαίωμα του εκλέγειν και του εκλέγεσθαι.
Άλλο η υποψηφιότητα, άλλο η συμμετοχή ενός κόμματος
Μέχρι να υπάρξει αμετάκλητη απόφαση, το νομικό τοπίο είναι πιο σύνθετο.
Συνταγματολόγοι επισημαίνουν ότι, σε ατομικό επίπεδο, το γεγονός ότι η καταδίκη δεν είναι ακόμη αμετάκλητη έχει σημασία για τα πολιτικά δικαιώματα. Όμως, εάν ο Κασιδιάρης επιχειρήσει να συμμετάσχει μέσω κόμματος, είτε ως τυπικός επικεφαλής είτε ως πρόσωπο που θα κριθεί ότι αποτελεί την πραγματική του ηγεσία, ο συγκεκριμένος πολιτικός σχηματισμός θα περάσει από τον έλεγχο του αρμόδιου τμήματος του Αρείου Πάγου.
Το ίδιο το Σύνταγμα ορίζει ότι η οργάνωση και η δράση των πολιτικών κομμάτων οφείλουν να υπηρετούν την ελεύθερη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος.
Έτσι, η αποφυλάκιση του Ηλία Κασιδιάρη δεν συνεπάγεται από μόνη της και ανεμπόδιστη επιστροφή στην εκλογική διαδικασία. Η τελική εικόνα θα εξαρτηθεί αφενός από την απόφαση του Αρείου Πάγου στην ποινική υπόθεση και αφετέρου, όταν προκηρυχθούν εκλογές, από τον έλεγχο που θα πραγματοποιηθεί στους συνδυασμούς που θα ζητήσουν την ανακήρυξή τους.
