Ένα γνώριμο τηλεοπτικό πρόσωπο, ένας αγώνας που δεν σηκώνει καθυστέρηση και μια ταινία που αξίζει μεγάλη οθόνη μπορούν να διεκδικήσουν την ίδια βραδιά. Η επιλογή δεν γίνεται πια με μηχανικό ζάπινγκ· αρχίζει νωρίτερα, όταν ο θεατής αποφασίζει ποια ιστορία θέλει πραγματικά να ζήσει.
Υπάρχουν βράδια που η τηλεόραση θυμίζει μικρή οικογενειακή διαπραγμάτευση. Κάποιος θέλει να προλάβει τη σέντρα, κάποιος άλλος περιμένει μια καλή ταινία και ένας τρίτος δεν αλλάζει με τίποτα την εκπομπή που έχει συνδέσει με την καθημερινότητά του. Το ενδιαφέρον δεν λείπει· εκείνο που λείπει συχνά είναι ο χρόνος για να ανακαλύψει κανείς τι μεταδίδεται, πού και σε ποια ώρα.
Η Ζέτα Μακρυπούλια και η δύναμη του γνώριμου προσώπου
Το «Ρουκ Ζουκ» είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα προγράμματος που δεν στηρίζεται μόνο στους κανόνες ενός παιχνιδιού. Η Ζέτα Μακρυπούλια έχει τον ρυθμό, την αμεσότητα και την άνεση να μετατρέπει μια απλή ερώτηση σε μικρή τηλεοπτική σκηνή. Οι αμήχανες απαντήσεις, οι αυθόρμητες αντιδράσεις και το χιούμορ δεν προβλέπονται στο χαρτί, αλλά είναι ακριβώς όσα κάνουν τον θεατή να επιστρέφει.
Η ίδια χημεία φαίνεται και στο «MasterChef». Οι τρεις κριτές δεν λειτουργούν απλώς ως αξιολογητές πιάτων: οι διαφορετικοί χαρακτήρες τους, οι σιωπές πριν από μια απόφαση και οι μικρές μεταξύ τους αντιδράσεις δημιουργούν το σασπένς που κρατά μια τηλεοπτική κουζίνα ζωντανή. Γι’ αυτό μια εικόνα από το πλατό αναγνωρίζεται πριν ακόμη διαβαστεί ο τίτλος της εκπομπής.
Αυτή είναι ίσως η διαρκής πρόκληση για ένα γνωστό πρόσωπο στη σημερινή τηλεόραση: δεν αρκεί πια το όνομα. Χρειάζεται να δημιουργεί αίσθηση παρέας, να αφήνει χώρο στους παίκτες και να κρατά ένα πρόγραμμα αναγνωρίσιμο χωρίς να το κάνει προβλέψιμο. Όταν ένα τέτοιο πρόσωπο εμφανίζεται δίπλα σε πρεμιέρες, σειρές και ζωντανές μεταδόσεις, μια ματιά στο προγραμμα τηλεορασης μπορεί να λύσει γρήγορα το ερώτημα της βραδιάς, πριν αρχίσει το άσκοπο ζάπινγκ.
Το γήπεδο δεν περιμένει κανέναν
Η μυθοπλασία μπορεί να περιμένει λίγα λεπτά. Το ζωντανό ποδόσφαιρο όχι. Ένα ευρωπαϊκό παιχνίδι, ένα ελληνικό ντέρμπι ή μια βραδιά της Εθνικής έχουν συγκεκριμένη έναρξη και μια εξέλιξη που χάνει τη δύναμή της μόλις εμφανιστεί το πρώτο αποτέλεσμα στο κινητό. Το ίδιο ισχύει για την EuroLeague, όπου ο Ολυμπιακός και ο Παναθηναϊκός μπορούν να κρατήσουν ολόκληρη τη χώρα μπροστά στην οθόνη μέχρι την τελευταία κατοχή.
Το πρόβλημα είναι ότι η μεγάλη αναμέτρηση δεν βρίσκεται πάντοτε στο κανάλι που θυμόμαστε. Τα δικαιώματα μοιράζονται ανάμεσα σε ελεύθερους και συνδρομητικούς σταθμούς, ενώ το pre-game συχνά αρχίζει πολύ πριν από τη σέντρα. Γι’ αυτό οι αθλητικές μεταδόσεις έχουν αξία ακριβώς τη στιγμή που γεννιέται η αγωνία: δείχνουν συγκεντρωμένα το παιχνίδι, την ώρα και το κανάλι, ώστε ο φίλαθλος να μη φτάσει στην εικόνα όταν το σκορ έχει ήδη αλλάξει.
Μερικές φορές κερδίζει η μεγάλη κινηματογραφική εικόνα
Υπάρχει όμως και η βραδιά που δεν χρειάζεται σκορ. Μια κινηματογραφική περιπέτεια με αναγνωρίσιμους ηθοποιούς, εντυπωσιακούς κόσμους και καθαρό ρυθμό μπορεί να κερδίσει ακόμη και εκείνον που είχε αποφασίσει ότι θα δει «μόνο δέκα λεπτά». Ο «Κυνηγός: Η Μάχη του Χειμώνα», με τη Σαρλίζ Θερόν και την Έμιλι Μπλαντ σε έναν παγωμένο παραμυθένιο κόσμο, είναι από τις ταινίες που λειτουργούν καλύτερα όταν τις πετυχαίνεις από την αρχή και αφήνεσαι στο θέαμα.
Σε τέτοιες περιπτώσεις η χρήσιμη πληροφορία δεν είναι μια γενική ένδειξη «ταινία». Ο θεατής θέλει να ξέρει το είδος, τη διάρκεια και αν υπάρχει αρκετός χρόνος για να ακολουθήσει ολόκληρη την ιστορία. Η σελίδα για τον Ο Κυνηγός: Η Μάχη του Χειμώνα δίνει αυτές τις λεπτομέρειες χωρίς να αποκαλύπτει την εξέλιξη, ώστε η απόφαση να παραμένει στον θεατή.
Οι σειρές που επιστρέφουν χωρίς να έχουν φύγει
Ανάμεσα στο καινούργιο και στο ζωντανό υπάρχει μια τρίτη, εξίσου ισχυρή επιλογή: η σειρά που γνωρίζουμε σχεδόν απ’ έξω. Το «Κωνσταντίνου και Ελένης» εξακολουθεί να βρίσκει κοινό επειδή οι χαρακτήρες, οι ατάκες και οι συγκρούσεις του ανήκουν πια στη συλλογική τηλεοπτική μνήμη. Δεν χρειάζεται να έχεις δει το προηγούμενο επεισόδιο ούτε να θυμάσαι περίπλοκες ανατροπές· μπαίνεις στην ιστορία αμέσως.
Αυτό εξηγεί γιατί οι επαναλήψεις μπορούν να σταθούν απέναντι σε ακριβές παραγωγές και μεγάλες αθλητικές διοργανώσεις. Προσφέρουν οικειότητα, χαμηλώνουν τον θόρυβο της ημέρας και επιτρέπουν σε διαφορετικές γενιές να γελάσουν με την ίδια σκηνή. Για έναν σταθμό είναι σταθερή αξία· για τον θεατή, μια ασφαλής επιλογή όταν δεν θέλει να επενδύσει σε μια καινούργια σειρά.
Ο νικητής της βραδιάς αλλάζει κάθε μέρα
Δεν υπάρχει μία σωστή επιλογή για όλους. Άλλο βράδυ κερδίζει η προσωπικότητα της παρουσιάστριας, άλλο η ένταση ενός αγώνα που παίζεται μόνο μία φορά και άλλο μια ταινία που επιτρέπει στο σπίτι να σβήσει τα φώτα και να γίνει για δύο ώρες μικρή κινηματογραφική αίθουσα. Η καλή τηλεοπτική βραδιά αρχίζει όταν ο θεατής βλέπει καθαρά τις πραγματικές επιλογές του και βρίσκει γρήγορα εκείνη που ταιριάζει στη διάθεσή του.
