Σε κρίσιμη καμπή εισέρχεται το ζήτημα της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ), καθώς την επόμενη εβδομάδα ο τρόπος υπολογισμού της φτάνει στην Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
Το ενδεχόμενο μιας αλλαγής που θα μπορούσε να περιορίσει σημαντικά την κράτηση στις υψηλότερες συντάξεις παραμένει ανοιχτό.
Στο επίκεντρο της πρότυπης δίκης βρίσκεται το αν ο συντελεστής της εισφοράς πρέπει να εφαρμόζεται στο σύνολο της σύνταξης ή μόνο στο τμήμα που ξεπερνά το όριο των 1.468,02 ευρώ. Η υπόθεση είχε αρχικά προγραμματιστεί για τις 10 Ιουνίου, όμως αναβλήθηκε έπειτα από αίτημα του Δημοσίου και έχει πλέον οριστεί για τις 7 Οκτωβρίου.
Το αντικείμενο της δίκης
Όπως προκύπτει από το αντικείμενο της υπόθεσης, το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι η ίδια η διατήρηση της ΕΑΣ, αλλά ο τρόπος με τον οποίο υπολογίζεται. Από την 1η Ιανουαρίου 2026 η κράτηση επιβάλλεται σε κύριες συντάξεις από 1.468,02 ευρώ και άνω, με οκτώ κλιμάκια συντελεστών που κινούνται από 3% έως 14%.
Το επίμαχο σημείο είναι ότι, μόλις ο συνταξιούχος υπερβεί το όριο, ο αντίστοιχος συντελεστής εφαρμόζεται στο συνολικό ποσό της σύνταξης και όχι μόνο στο τμήμα που βρίσκεται πάνω από αυτό. Ακριβώς αυτή τη ρύθμιση αμφισβητεί ο συνταξιούχος που προσέφυγε στη Δικαιοσύνη.
Σύμφωνα με την επίσημη πράξη του Ελεγκτικού Συνεδρίου, το ερώτημα της πρότυπης δίκης είναι αν συνάδει με το Σύνταγμα η εφαρμογή ενιαίου συντελεστή στο σύνολο της σύνταξης, αντί να εξαιρείται ένα βασικό ποσό και η εισφορά να υπολογίζεται μόνο στο υπερβάλλον τμήμα.
Ιδιαίτερο βάρος έχει η εισήγηση του Γενικού Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η οποία, σύμφωνα με πληροφορίες από έγκυρους νομικούς, κινείται υπέρ της αλλαγής του τρόπου υπολογισμού, ώστε η εισφορά να επιβάλλεται αποκλειστικά στο ποσό πάνω από το όριο. Η εισήγηση, ωστόσο, δεν συνιστά απόφαση και τον τελικό λόγο έχει η Ολομέλεια.
Σε περίπτωση που η κατεύθυνση αυτή επικρατήσει, η διαφορά μπορεί να γίνει ιδιαίτερα αισθητή στην τσέπη των συνταξιούχων. Για μια σύνταξη 2.000 ευρώ, αν εφαρμοζόταν απαλλασσόμενο ποσό 1.468 ευρώ, η εισφορά θα υπολογιζόταν στα 532 ευρώ. Με συντελεστή 7%, η κράτηση θα διαμορφωνόταν στα 37 ευρώ περίπου, έναντι 140 ευρώ που προκύπτουν σήμερα, όταν το 7% εφαρμόζεται στο σύνολο των 2.000 ευρώ.
Η δημοσιονομική πλευρά
Ακόμη και αν υπάρξει εισήγηση για αλλαγή, το πραγματικό αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί από τη μορφή που θα πάρει μια ενδεχόμενη νέα κλίμακα μετά τη δικαστική κρίση. Πέρα από τη συνταγματική της διάσταση, η υπόθεση έχει και σημαντικό δημοσιονομικό βάρος: η ΕΑΣ αποτελεί βασική πηγή εσόδων για τον ΑΚΑΓΕ (Ασφαλιστικό Κεφάλαιο Αλληλεγγύης Γενεών), τον ασφαλιστικό «κουμπαρά» που προορίζεται για τις μελλοντικές ανάγκες του συνταξιοδοτικού συστήματος.
Ο Κρατικός Προϋπολογισμός του 2026 προβλέπει έσοδα 721 εκατ. ευρώ από την ΕΑΣ στις κύριες συντάξεις και 167 εκατ. ευρώ από τις επικουρικές, δηλαδή συνολικά 888 εκατ. ευρώ. Παράλληλα, σύμφωνα με πληροφορίες, το συνολικό απόθεμα του «κουμπαρά» αναμένεται να ξεπεράσει τα 23 δισ. ευρώ στο τέλος του 2026.
Τα αναδρομικά
Το δεύτερο μεγάλο κεφάλαιο αφορά τα αναδρομικά. Μια δικαστική κρίση υπέρ της αλλαγής του τρόπου υπολογισμού δεν σημαίνει αυτομάτως ότι όλοι οι συνταξιούχοι θα λάβουν επιστροφές για ολόκληρο το παρελθόν.
Δεν αποκλείεται το ζήτημα των αξιώσεων, των χρονικών ορίων και της παραγραφής να αποτελέσει ξεχωριστό πεδίο διεκδικήσεων. Ήδη, σύλλογοι συνταξιούχων και νομικοί παροτρύνουν σε υποβολή αιτήσεων προς τον ΕΦΚΑ, με στόχο την αμφισβήτηση του υπολογισμού, την επιφύλαξη δικαιωμάτων και τη διακοπή της παραγραφής.
Η πρότυπη δίκη θα συζητηθεί στο Ανώτατο Δικαστήριο στις 7 Οκτωβρίου. Η απόφαση της Ολομέλειας θα καθορίσει το πλαίσιο στο οποίο θα κινηθούν τόσο η κυβέρνηση, για τη διαμόρφωση μιας νέας αρχιτεκτονικής της ΕΑΣ, όσο και οι συνταξιούχοι που θα επιδιώξουν να διεκδικήσουν ποσά από τις κρατήσεις που έγιναν με τον ισχύοντα τρόπο.
Το υπουργείο Εργασίας, από την πλευρά του, έχει εξετάσει σενάρια αναλογικότερου υπολογισμού, χωρίς έως σήμερα να έχει ανακοινώσει συγκεκριμένη αλλαγή, αναμένοντας την κρίση της Δικαιοσύνης.
Πηγή: ieidiseis.gr
