Στο επίκεντρο των κυβερνητικών σχεδιασμών επανέρχεται η Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ), καθώς εξετάζονται παρεμβάσεις που θα μπορούσαν να περιορίσουν τις μηνιαίες κρατήσεις για περίπου 450.000 συνταξιούχους. Τα σενάρια που βρίσκονται υπό επεξεργασία προβλέπουν αλλαγές στον τρόπο υπολογισμού της εισφοράς, με το πιθανό όφελος να ξεπερνά σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και τα 100 ευρώ τον μήνα.
Οι εξελίξεις αποκτούν ιδιαίτερη σημασία ενόψει της κρίσιμης συνεδρίασης του Ελεγκτικού Συνεδρίου στις 4 Νοεμβρίου, μετά τη δεύτερη αναβολή της συζήτησης για τη νομιμότητα του ισχύοντος συστήματος. Στο επίκεντρο βρίσκεται η επιβολή της εισφοράς στο σύνολο της σύνταξης και όχι μόνο στο ποσό που υπερβαίνει τα προβλεπόμενα όρια, μια πρακτική που μπορεί να περιορίζει σημαντικά το όφελος από τις ετήσιες αυξήσεις.
Το διακύβευμα δεν περιορίζεται στις μελλοντικές κρατήσεις. Ανάλογα με την απόφαση του ανώτατου δικαστηρίου, ενδέχεται να τεθεί και ζήτημα επιστροφής ποσών που έχουν παρακρατηθεί από συνταξιούχους τα προηγούμενα χρόνια.
Η «παγίδα» των κλιμακίων που περιορίζει τις αυξήσεις
Το βασικό πρόβλημα της ΕΑΣ εντοπίζεται στον τρόπο με τον οποίο επιβάλλεται η εισφορά όταν η σύνταξη ξεπερνά τα προβλεπόμενα εισοδηματικά όρια.
Σήμερα, ο συντελεστής της εισφοράς εφαρμόζεται στο σύνολο της σύνταξης που υπάγεται στο αντίστοιχο κλιμάκιο και όχι αποκλειστικά στο ποσό που υπερβαίνει το όριο.
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα ακόμη και μια μικρή αύξηση της σύνταξης να μπορεί να οδηγήσει σε δυσανάλογη επιβάρυνση, εφόσον προκαλεί τη μετάβαση σε υψηλότερο κλιμάκιο.
Στην πράξη, συνταξιούχοι που λαμβάνουν ονομαστική αύξηση ενδέχεται να διαπιστώσουν ότι σημαντικό μέρος της απορροφάται από τις πρόσθετες κρατήσεις.
Ακριβώς αυτή η στρέβλωση βρίσκεται στον πυρήνα της δικαστικής διαμάχης, με αφορμή προσφυγή συνταξιούχου του Δημοσίου, ο οποίος αμφισβητεί τον τρόπο υπολογισμού της εισφοράς και ζητά την επιστροφή παρακρατηθέντων ποσών. Το Ελεγκτικό Συνέδριο καλείται να εξετάσει ζητήματα που συνδέονται με τις συνταγματικές αρχές της ισότητας και της αναλογικότητας, χωρίς μέχρι στιγμής να υπάρχει οριστική δικαστική κρίση που να επιβάλλει την αλλαγή του συστήματος.
Το σενάριο για μικρότερες κρατήσεις και όφελος άνω των 100 ευρώ
Στο τραπέζι έχει τεθεί, μεταξύ άλλων, η πρόταση να εξαιρείται από τον υπολογισμό της ΕΑΣ το τμήμα της σύνταξης έως τα 1.400 ευρώ, ώστε η εισφορά να επιβάλλεται μόνο στο υπερβάλλον ποσό. Πρόκειται για μια διαφορετική φιλοσοφία υπολογισμού, η οποία θα μπορούσε να περιορίσει αισθητά τις σημερινές επιβαρύνσεις.
Σύμφωνα με ενδεικτικές εκτιμήσεις που έχουν δημοσιοποιηθεί, για συντάξεις μεταξύ 1.450 και 1.650 ευρώ η ελάφρυνση θα μπορούσε να κινηθεί κοντά στα 30 ευρώ τον μήνα, ενώ σε υψηλότερα ποσά το όφελος ενδέχεται να υπερβεί τα 100 ευρώ.
Αυτό σημαίνει ότι, εφόσον υιοθετηθεί μια τέτοια παρέμβαση, οι δικαιούχοι θα μπορούσαν να δουν αύξηση στο καθαρό ποσό που εισπράττουν κάθε μήνα, χωρίς να αλλάξει η ονομαστική σύνταξή τους.
Ωστόσο, τα παραπάνω ποσά δεν συνιστούν οριστικοποιημένες αυξήσεις. Το τελικό αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί από τη μορφή των νέων κλιμακίων, τους συντελεστές που θα επιλεγούν και το εύρος εφαρμογής της ενδεχόμενης μεταρρύθμισης.
Τι εξετάζει η κυβέρνηση για την ΕΑΣ
Στο κυβερνητικό επιτελείο έχουν εξεταστεί παρεμβάσεις που θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν τις αδικίες του σημερινού συστήματος, χωρίς να διαταράξουν τη χρηματοδοτική λειτουργία της εισφοράς.
Ήδη προβλέπεται η ετήσια αναπροσαρμογή των ορίων της ΕΑΣ, ώστε οι αυξήσεις των συντάξεων να μην οδηγούν αυτομάτως περισσότερους συνταξιούχους σε υψηλότερα κλιμάκια παρακράτησης. Η τιμαριθμοποίηση, ωστόσο, αντιμετωπίζει μόνο ένα μέρος του προβλήματος.
Το βασικό αίτημα αφορά την αλλαγή της ίδιας της μεθόδου υπολογισμού, με στόχο η εισφορά να συνδέεται περισσότερο με το ποσό της σύνταξης που υπερβαίνει κάθε όριο και όχι με το σύνολό της. Μια τέτοια μεταβολή θα απαιτούσε συνολικό επανασχεδιασμό των κλιμακίων και αποτίμηση του δημοσιονομικού κόστους, καθώς η ΕΑΣ αποτελεί πόρο του ασφαλιστικού συστήματος.
Προς το παρόν, πάντως, δεν έχει ανακοινωθεί συγκεκριμένη νομοθετική πρωτοβουλία ούτε έχει οριστικοποιηθεί το μοντέλο που ενδεχομένως θα εφαρμοστεί.
Αναδρομικά: Ποιοι μπορούν να διεκδικήσουν επιστροφές
Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζει το ενδεχόμενο αναδρομικών, καθώς μια δικαστική απόφαση που θα αμφισβητεί τον σημερινό τρόπο υπολογισμού θα μπορούσε να δημιουργήσει νέα δεδομένα για τις διεκδικήσεις των συνταξιούχων.
Η έκταση των πιθανών επιστροφών θα εξαρτηθεί από το σκεπτικό και το διατακτικό της απόφασης, καθώς και από το εάν και με ποιον τρόπο θα επηρεάζονται οι ήδη παρακρατηθείσες εισφορές.
Σε κάθε περίπτωση, δεν μπορεί να θεωρηθεί δεδομένο ότι μια ευνοϊκή απόφαση θα οδηγήσει σε οριζόντια καταβολή αναδρομικών προς το σύνολο των 450.000 συνταξιούχων. Κρίσιμο ρόλο θα διαδραματίσουν οι προϋποθέσεις διεκδίκησης, τα χρονικά όρια και το νομικό καθεστώς κάθε περίπτωσης.
Πηγή: mono news.gr
