Μια διαφορετική διαδρομή στους δρόμους του Βόλου, με οδηγό την ιστορία της Εθνικής Αντίστασης και τα γεγονότα της γερμανικής Κατοχής, πραγματοποίησαν δεκάδες μαθητές του 4ου Εσπερινού ΕΠΑΛ, συμμετέχοντας σε ιστορικό περίπατο που διοργάνωσε το παράρτημα Βόλου της Πανελλήνιας Ένωσης Αγωνιστών Εθνικής Αντίστασης και Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας (ΠΕΑΕΑ-ΔΣΕ).
Η δράση πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα 19 Οκτωβρίου, ανήμερα της συμπλήρωσης 82 χρόνων από την απελευθέρωση του Βόλου από τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής, στις 19 Οκτωβρίου 1944.
Την ξενάγηση ανέλαβε ο πρόεδρος του τοπικού παραρτήματος, Θανάσης Κ. Βογιατζής, ο οποίος παρουσίασε στους συμμετέχοντες ιστορικά γεγονότα, πρόσωπα και τοποθεσίες που συνδέθηκαν με τον αντιστασιακό αγώνα στην πόλη.
Από την πλατεία Ελευθερίας στα σημεία της Αντίστασης
Αφετηρία της περιήγησης αποτέλεσε η πλατεία Ελευθερίας, από όπου οι μαθητές ξεκίνησαν μια διαδρομή σε σημεία του Βόλου που συνδέονται με τη δράση των αντιστασιακών οργανώσεων κατά την περίοδο της Κατοχής.
Κατά τη διάρκεια του περιπάτου παρουσιάστηκαν στοιχεία για την παρουσία και τη δραστηριότητα του ΕΑΜ και του ΚΚΕ στην περιοχή, καθώς και για τη συμβολή των αντιστασιακών οργανώσεων στην απελευθέρωση της πόλης.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε σε χώρους που συνδέθηκαν με διώξεις, θυσίες και αγώνες κατοίκων του Βόλου, με στόχο οι μαθητές να γνωρίσουν πτυχές της τοπικής ιστορίας μέσα από τους ίδιους τους τόπους όπου διαδραματίστηκαν τα γεγονότα.
Η πρωτοβουλία έδωσε την ευκαιρία στους νέους να προσεγγίσουν την ιστορία πέρα από τις σχολικές αίθουσες, συνδέοντας τη γνώση με το αστικό περιβάλλον και τη συλλογική μνήμη της πόλης.
Αναφορές στον δωσιλογισμό και τη δράση των ΕΑΣΑΔ
Σημαντικό μέρος της ιστορικής παρουσίασης αφιερώθηκε στη δράση των δωσιλογικών οργανώσεων στη Θεσσαλία κατά τη διάρκεια της γερμανικής Κατοχής.
Ο Θανάσης Βογιατζής αναφέρθηκε ειδικότερα στην οργάνωση ΕΑΣΑΔ, παρουσιάζοντας στοιχεία για τη συγκρότηση και τη δράση της, καθώς και για τις σχέσεις τοπικών παραγόντων με τις κατοχικές δυνάμεις.
Σύμφωνα με την προσέγγιση της ΠΕΑΕΑ-ΔΣΕ, η ιστορία της περιόδου δεν μπορεί να εξεταστεί ανεξάρτητα από τις κοινωνικές και πολιτικές αντιθέσεις της εποχής.
Στο πλαίσιο αυτό, επισημάνθηκε η ανάγκη να αναδεικνύονται τόσο η συμβολή των αντιστασιακών οργανώσεων όσο και η δράση όσων συνεργάστηκαν με τους κατακτητές.
Η ιστορική μνήμη και οι αντιπαραθέσεις για την Κατοχή
Με αφορμή την επέτειο της απελευθέρωσης, το παράρτημα Βόλου της ΠΕΑΕΑ-ΔΣΕ διατύπωσε έντονη κριτική για τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζονται ορισμένες πτυχές της περιόδου 1941–1944.
Στην ανακοίνωσή του εκφράζει την αντίθεσή του σε προγράμματα και επιστημονικές διοργανώσεις που χρηματοδοτούνται από γερμανικούς κρατικούς φορείς, υποστηρίζοντας ότι ορισμένες ιστορικές προσεγγίσεις επιχειρούν να υποβαθμίσουν τις ευθύνες των ναζιστικών δυνάμεων κατοχής.
Η οργάνωση αναφέρεται ειδικότερα στο «Ελληνογερμανικό Ταμείο για το Μέλλον», εκφράζοντας επιφυλάξεις για δράσεις ιστορικής μνήμης που έχουν υλοποιηθεί με τη στήριξή του.
Πρόκειται για πολιτική και ιστοριογραφική κριτική της ΠΕΑΕΑ-ΔΣΕ, η οποία δεν συνιστά από μόνη της τεκμηρίωση ότι οι συγκεκριμένες επιστημονικές δραστηριότητες αποσκοπούν στην αλλοίωση ιστορικών γεγονότων.
Αντιδράσεις για συνέδριο σχετικά με την αρχαιολογία στην Κατοχή
Στην ίδια ανακοίνωση γίνεται αναφορά και σε συνέδριο με τίτλο «Αρχαιολογία και Κατοχή 1941–1944», το οποίο, σύμφωνα με την ΠΕΑΕΑ-ΔΣΕ, διοργανώνεται υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού.
Το παράρτημα εκφράζει τη διαφωνία του για την εικαστική επιλογή αφίσας με τη γερμανική πολεμική σημαία στην Ακρόπολη, καθώς και για τον τίτλο εισήγησης του ερευνητή Valentin Schneider, που παραπέμπει στην έπαρση της σημαίας κατά τη γερμανική κατοχή της Αθήνας.
Η ΠΕΑΕΑ-ΔΣΕ θεωρεί ότι τέτοιες αναφορές απαιτούν ιδιαίτερη ιστορική ευαισθησία, ώστε να μην αποδυναμώνεται η μνήμη των εγκλημάτων του ναζισμού.
Η εκτέλεση των 200 της Καισαριανής
Ξεχωριστή θέση στην ανακοίνωση καταλαμβάνει η αναφορά στους 200 κομμουνιστές που εκτελέστηκαν από τις γερμανικές δυνάμεις την Πρωτομαγιά του 1944 στην Καισαριανή.
Η οργάνωση υπενθυμίζει ότι η εκτέλεσή τους πραγματοποιήθηκε ως αντίποινα μετά από επίθεση ανταρτών κατά γερμανικής στρατιωτικής δύναμης στους Μολάους Λακωνίας.
Μέσα από τη συγκεκριμένη ιστορική αναφορά, η ΠΕΑΕΑ-ΔΣΕ υπογραμμίζει τη σημασία της αναγνώρισης της πολιτικής ταυτότητας των εκτελεσμένων και της συμβολής του κομμουνιστικού κινήματος στην Αντίσταση.
Παράλληλα, συνδέει τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης με το διαχρονικό αίτημα για διεκδίκηση των γερμανικών πολεμικών αποζημιώσεων.
«Θα συνεχίσουμε να υπερασπιζόμαστε την ιστορική αλήθεια»
Το παράρτημα Βόλου της ΠΕΑΕΑ-ΔΣΕ υποστηρίζει ότι οι εκδηλώσεις του για την απελευθέρωση της πόλης αποτελούν μέρος μιας σταθερής προσπάθειας διατήρησης της μνήμης του αντιστασιακού κινήματος.
Στην ανακοίνωσή του ασκεί κριτική σε δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς για τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζουν την ιστορία της Κατοχής, ενώ επαναλαμβάνει τη δέσμευσή του να συνεχίσει τις δράσεις ιστορικής ενημέρωσης και τις διεκδικήσεις που συνδέονται με την κληρονομιά της Εθνικής Αντίστασης.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στο αίτημα προς την ελληνική κυβέρνηση να προχωρήσει στη διεκδίκηση των γερμανικών πολεμικών επανορθώσεων και αποζημιώσεων.
Η ιστορία του Βόλου μέσα από τα μάτια των νέων
Η συμμετοχή δεκάδων μαθητών του 4ου Εσπερινού ΕΠΑΛ αποτέλεσε το βασικό χαρακτηριστικό της φετινής πρωτοβουλίας.
Η διαδρομή στα ιστορικά σημεία του Βόλου έφερε τους συμμετέχοντες σε επαφή με γεγονότα που σημάδεψαν την πόλη κατά την περίοδο της Κατοχής και της Απελευθέρωσης.
Με αφετηρία την πλατεία Ελευθερίας και σταθμούς σε χώρους συνδεδεμένους με την αντιστασιακή δράση, ο ιστορικός περίπατος αποτέλεσε μια δράση γνωριμίας της νεότερης γενιάς με την τοπική ιστορία.
Ογδόντα δύο χρόνια μετά την αποχώρηση των γερμανικών στρατευμάτων από τον Βόλο, η επέτειος της 19ης Οκτωβρίου παραμένει αφορμή για ιστορική αναδρομή, δημόσια συζήτηση και διατήρηση της μνήμης των ανθρώπων που συμμετείχαν στον αγώνα κατά της Κατοχής.
