Η 28η Οκτωβρίου είναι μία από τις σημαντικότερες εθνικές επετείους της Ελλάδας. Σήμερα, Τετάρτη (28/10), συμπληρώνονται 86 χρόνια από την ιστορική άρνηση της ελληνικής κυβέρνησης να αποδεχθεί το ιταλικό τελεσίγραφο του 1940, γεγονός που οδήγησε στην έναρξη του Ελληνοϊταλικού Πολέμου. Η ημέρα έχει καθιερωθεί ως η επέτειος του «ΟΧΙ» και τιμά την αντίσταση της Ελλάδας απέναντι στις δυνάμεις του Άξονα κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Κάθε χρόνο, η 28η Οκτωβρίου τιμάται με μαθητικές και στρατιωτικές παρελάσεις, καταθέσεις στεφάνων, δοξολογίες και εκδηλώσεις μνήμης σε ολόκληρη τη χώρα. Ωστόσο, η ιστορική σημασία της επετείου δεν περιορίζεται στη λέξη «ΟΧΙ», καθώς συνδέεται με την απόφαση της Ελλάδας να αντισταθεί στις απαιτήσεις της φασιστικής Ιταλίας και με τον αγώνα που ακολούθησε στα βουνά της Πίνδου και της Αλβανίας.
Τι έγινε στις 28 Οκτωβρίου 1940
Επισημαίνεται ότι, τα ξημερώματα της Δευτέρας 28 Οκτωβρίου 1940, ο Ιταλός πρέσβης στην Αθήνα, Εμανουέλε Γκράτσι, επισκέφθηκε την κατοικία του τότε πρωθυπουργού, Ιωάννη Μεταξά, στην Κηφισιά, προκειμένου να του επιδώσει τελεσίγραφο εκ μέρους της κυβέρνησης του Μπενίτο Μουσολίνι.
Η Ιταλία απαιτούσε να επιτραπεί στα στρατεύματά της να καταλάβουν στρατηγικές θέσεις στην ελληνική επικράτεια. Το τελεσίγραφο συνοδευόταν από ασφυκτική χρονική προθεσμία και η αποδοχή του θα σήμαινε ουσιαστικά παραχώρηση της εθνικής κυριαρχίας.
Ο Μεταξάς απέρριψε τις ιταλικές απαιτήσεις, γνωρίζοντας ότι η απόφασή του οδηγούσε σε πολεμική σύγκρουση. Λίγες ώρες αργότερα, οι ιταλικές δυνάμεις επιτέθηκαν στην Ελλάδα από την κατεχόμενη από την Ιταλία Αλβανία. Έτσι άρχισε ο Ελληνοϊταλικός Πόλεμος, με τον ελληνικό στρατό να καλείται να αντιμετωπίσει την εισβολή και να υπερασπιστεί τα βόρεια σύνορα της χώρας.
Είπε πράγματι ο Ιωάννης Μεταξάς τη λέξη «ΟΧΙ»;
Παρότι η 28η Οκτωβρίου έχει μείνει στην ιστορία ως η επέτειος του «ΟΧΙ», η συγκεκριμένη λέξη δεν αποτελεί την κατά λέξη καταγεγραμμένη απάντηση του Ιωάννη Μεταξά στον Ιταλό πρέσβη.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με την ιστορική μαρτυρία του Εμανουέλε Γκράτσι, η συνομιλία πραγματοποιήθηκε στα Γαλλικά και ο Μεταξάς απάντησε: «Alors, c’est la guerre», δηλαδή «Λοιπόν, έχουμε πόλεμο». Η φράση αυτή αποτύπωνε την απόρριψη του τελεσιγράφου και την επίγνωση ότι η Ελλάδα βρισκόταν πλέον αντιμέτωπη με την ιταλική επίθεση.
Το «ΟΧΙ» καθιερώθηκε ως η συμβολική απόδοση της ελληνικής άρνησης και της αντίστασης που ακολούθησε. Δεν ήταν απλώς μια προσωπική απάντηση του Μεταξά, αλλά εξελίχθηκε σε σύμβολο της συλλογικής στάσης του ελληνικού λαού απέναντι στην εισβολή.
Το Έπος του ’40 και οι μάχες στην Πίνδο
Η ιταλική επίθεση ξεκίνησε τις πρώτες πρωινές ώρες της 28ης Οκτωβρίου 1940, με τις ελληνικές δυνάμεις να προβάλλουν αντίσταση στα ορεινά μέτωπα της Ηπείρου και της δυτικής Μακεδονίας.
Παρά την αριθμητική και υλική υπεροχή της Ιταλίας, ο ελληνικός στρατός κατάφερε να αναχαιτίσει την εισβολή και στη συνέχεια να περάσει στην αντεπίθεση, προελαύνοντας σε εδάφη της Αλβανίας.
Οι στρατιωτικές επιτυχίες της Ελλάδας αποτέλεσαν σημαντικό πλήγμα για το καθεστώς του Μουσολίνι και προκάλεσαν διεθνή εντύπωση, καθώς ο ελληνικός στρατός πέτυχε μία από τις πρώτες σημαντικές χερσαίες νίκες των Συμμάχων απέναντι σε δύναμη του Άξονα.
Καθοριστική ήταν και η συμβολή του άμαχου πληθυσμού. Οι γυναίκες της Πίνδου έμειναν στην ιστορική μνήμη για τη μεταφορά εφοδίων και πολεμοφοδίων στις δύσβατες ορεινές περιοχές, κάτω από εξαιρετικά αντίξοες συνθήκες.
Ο αγώνας του 1940 έμεινε γνωστός ως «Έπος του ’40», αποτελώντας διαχρονικό σημείο αναφοράς για την ελληνική ιστορία.
Γιατί γιορτάζουμε την έναρξη του πολέμου;
Μία από τις συχνότερες απορίες σχετικά με την 28η Οκτωβρίου είναι γιατί η Ελλάδα τιμά την ημέρα εισόδου της στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και όχι την ημέρα της απελευθέρωσής της.
Η απάντηση βρίσκεται στον ιδιαίτερο συμβολισμό της 28ης Οκτωβρίου 1940. Η επέτειος δεν τιμά την έναρξη του πολέμου ως γεγονός αυτό καθαυτό, αλλά την απόφαση αντίστασης στην ιταλική επιθετικότητα. Η ελληνική αντίσταση συνεχίστηκε παρά τις τεράστιες δυσκολίες, μέχρι τη γερμανική εισβολή τον Απρίλιο του 1941 και την κατοχή της χώρας από τις δυνάμεις του Άξονα.
Μάλιστα, η απελευθέρωση της Αθήνας από τη γερμανική κατοχή πραγματοποιήθηκε στις 12 Οκτωβρίου 1944, ημερομηνία που επίσης τιμάται με εκδηλώσεις μνήμης, χωρίς όμως να έχει καθιερωθεί ως η κεντρική εθνική επέτειος. Η 28η Οκτωβρίου, αντίθετα, είχε ήδη αποκτήσει ισχυρό συμβολικό χαρακτήρα, συνδέοντας την αντίσταση στον φασισμό με την εθνική ανεξαρτησία και την ελευθερία.
Πώς γιορτάζεται η 28η Οκτωβρίου 2026
Η εθνική επέτειος τιμάται την Τετάρτη (28/10) με εκδηλώσεις σε ολόκληρη την Ελλάδα, ενώ η ημέρα αποτελεί υποχρεωτική αργία.
Στη Θεσσαλονίκη πραγματοποιείται παραδοσιακά η μεγάλη στρατιωτική παρέλαση, ενώ στην Αθήνα έχει προγραμματιστεί μαθητική παρέλαση στο κέντρο της πόλης. Αντίστοιχες εκδηλώσεις οργανώνονται από δήμους και περιφέρειες.
Για το 2026, ωστόσο, η κακοκαιρία έχει προκαλέσει αλλαγές στον προγραμματισμό. Ήδη από την Τρίτη (27/10) είχαν ανακοινωθεί ακυρώσεις παρελάσεων σε περιοχές της χώρας, μεταξύ των οποίων τα Δωδεκάνησα, η Εύβοια και ο Άγιος Δημήτριος Αττικής. Οι πολίτες που σκοπεύουν να παρακολουθήσουν τις εκδηλώσεις χρειάζεται να ενημερώνονται από τις αρμόδιες τοπικές Αρχές για τυχόν αλλαγές της τελευταίας στιγμής.
Πέρα από τις επίσημες τελετές, η 28η Οκτωβρίου παραμένει ημέρα ιστορικής μνήμης για την ελληνική κοινωνία. Ο εορτασμός της υπενθυμίζει την αντίσταση του 1940, τις θυσίες όσων πολέμησαν και τη σημασία της ελευθερίας και της εθνικής ανεξαρτησίας.
Πηγή: ieidiseis.gr
