Την ανάγκη ριζικής αλλαγής στον τρόπο με τον οποίο η Πολιτεία και η Τοπική Αυτοδιοίκηση αντιμετωπίζουν τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής επισημαίνει η Σόνια Χαρανά, υποψήφια διδάκτορας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, με αφορμή τα ολοένα συχνότερα ακραία καιρικά φαινόμενα που πλήττουν τη χώρα και ιδιαίτερα τη Θεσσαλία.
Σε μια παρέμβαση με σαφές επιστημονικό και κοινωνικό περιεχόμενο, η κ. Χαρανά υποστηρίζει ότι η κλιματική αλλαγή δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται ως μια προσωρινή κατάσταση έκτακτης ανάγκης, αλλά ως μια μόνιμη πραγματικότητα που απαιτεί διαφορετικό σχεδιασμό και νέες προτεραιότητες.
«Θεώρησα τελείως λάθος τον όρο κλιματική κρίση»
Η υποψήφια διδάκτορας εξηγεί ότι η ενασχόλησή της με τη μελέτη των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής την οδήγησε να επανεξετάσει ακόμη και την ορολογία που χρησιμοποιείται στον δημόσιο διάλογο.
«Καθώς άρχισα να μελετώ τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, θεώρησα τελείως λάθος τον όρο “κλιματική κρίση”», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Όπως υπογραμμίζει, τα ακραία καιρικά φαινόμενα, οι καταστροφικές πλημμύρες και οι παρατεταμένοι καύσωνες δεν αποτελούν πλέον μεμονωμένα περιστατικά, αλλά φαινόμενα που επιβάλλουν την προσαρμογή της κοινωνίας σε νέες συνθήκες.
Η ίδια επισημαίνει ότι οι παραδοσιακές πρακτικές πρόληψης και αντιμετώπισης φυσικών καταστροφών αποδεικνύονται ανεπαρκείς μπροστά στις σύγχρονες προκλήσεις.
Από την αποκατάσταση στην πρόληψη
Κεντρικό σημείο της παρέμβασης της Σόνιας Χαρανά αποτελεί η ανάγκη εγκατάλειψης της λογικής σύμφωνα με την οποία ο κρατικός μηχανισμός κινητοποιείται κυρίως μετά την εκδήλωση μιας φυσικής καταστροφής.
Αντίθετα, προτείνει να δοθεί προτεραιότητα στον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, στην επιστημονική τεκμηρίωση και στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας των υποδομών.
Σύμφωνα με την ίδια, η Πολιτεία, οι δήμοι, οι περιφέρειες, οι επιχειρήσεις και η κοινωνία πρέπει να συνεργάζονται στη βάση ενός κοινού σχεδίου, με στόχο τη μείωση των κινδύνων και την αποτελεσματικότερη προστασία των πολιτών.
Οι ανθεκτικές υποδομές, η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και η επιχειρησιακή ετοιμότητα, όπως επισημαίνει, δεν αποτελούν δευτερεύουσες επιλογές, αλλά βασικές προϋποθέσεις για την ασφάλεια και τη βιώσιμη ανάπτυξη.
Το μήνυμα για τη Θεσσαλία και τις καταστροφικές πλημμύρες
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει η Σόνια Χαρανά στη Θεσσαλία, μια περιφέρεια που έχει δοκιμαστεί επανειλημμένα από ισχυρές κακοκαιρίες και εκτεταμένα πλημμυρικά φαινόμενα.
Η παρέμβασή της αποκτά ιδιαίτερη επικαιρότητα μετά και τις πρόσφατες πλημμύρες στη Μαγνησία, όπου περιοχές του Νοτίου Πηλίου, της Νέας Αγχιάλου και του Βόλου βρέθηκαν αντιμέτωπες με σοβαρά προβλήματα.
Για την ίδια, το ζητούμενο δεν μπορεί να περιορίζεται στην αποκατάσταση των ζημιών μετά από κάθε καταστροφή. Το πραγματικό στοίχημα είναι η δημιουργία συνθηκών που θα επιτρέπουν στις τοπικές κοινωνίες και στις επιχειρήσεις να συνεχίζουν τη λειτουργία τους ακόμη και υπό την πίεση ακραίων καιρικών φαινομένων.
Όπως τονίζει, η κλιματική ανθεκτικότητα πρέπει να ενσωματωθεί στον πυρήνα της δημόσιας πολιτικής, τόσο σε εθνικό και κυβερνητικό επίπεδο όσο και στις αποφάσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
«Να δημιουργούμε κοινωνίες που αντέχουν»
Η Σόνια Χαρανά καταλήγει επισημαίνοντας ότι η μεγαλύτερη πρόκληση για τα επόμενα χρόνια είναι η μετάβαση από την αντιμετώπιση των συνεπειών στην ουσιαστική προετοιμασία απέναντι στους κινδύνους.
Το μήνυμά της είναι σαφές: η κλιματική ανθεκτικότητα δεν μπορεί να αποτελεί μια περιστασιακή πολιτική επιλογή, αλλά πρέπει να μετατραπεί σε σταθερή προτεραιότητα για την κυβέρνηση και την Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Σε μια περιοχή όπως η Μαγνησία, όπου οι επαναλαμβανόμενες καταστροφές αναδεικνύουν την ευαλωτότητα των υποδομών, η επιστημονική αυτή προσέγγιση επαναφέρει στο προσκήνιο την ανάγκη για ολοκληρωμένο σχεδιασμό, πρόληψη και ουσιαστική προστασία των τοπικών κοινωνιών.
