Περισσότερους από τρεις μήνες μετά την έναρξη του πολέμου των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν, ο Λευκός Οίκος και το ιρανικό καθεστώς συμφώνησαν σε ένα πλαίσιο συμφωνίας για την επίτευξη μιας πιο μακροπρόθεσμης λήξης των εχθροπραξιών.
Η κρίση στη Μέση Ανατολή εκτόξευσε τις παγκόσμιες τιμές πετρελαίου, καθώς η σύγκρουση έκλεισε ουσιαστικά έναν από τους βασικούς θαλάσσιους διαδρόμους μεταφοράς πετρελαίου, υγροποιημένου φυσικού αερίου και άλλων βασικών εμπορευμάτων, περιορίζοντας τις παγκόσμιες προμήθειες.
Ωστόσο, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η επιστροφή στην ομαλότητα στη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ θα πάρει χρόνο, και οι επιπτώσεις του πολέμου θα συνεχίσουν να επηρεάζουν την παγκόσμια οικονομία πιθανώς για μήνες ακόμη.
Πόσο γρήγορα θα ανοίξουν ξανά τα Στενά του Ορμούζ;
«Αφήστε το πετρέλαιο να ρέει!» δήλωσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ σε ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, χαιρετίζοντας τη συμφωνία, η οποία, όπως είπε, θα περιλαμβάνει το άνοιγμα των στενών για την εμπορική ναυσιπλοΐα.
Η ομάδα BBC Verify εξέτασε δεδομένα παρακολούθησης πλοίων, τα οποία φαίνεται να δείχνουν ότι τα επίπεδα κυκλοφορίας παραμένουν χαμηλά στα Στενά του Ορμούζ, παρά την ανακοίνωση.
Σύμφωνα με την ιστοσελίδα παρακολούθησης πλοίων MarineTraffic, μόνο δύο πλοία με ενεργούς ανιχνευτές τοποθεσίας έχουν εξέλθει από τη θαλάσσια οδό από την Κυριακή – ένα φορτηγό χύδην και ένα δεξαμενόπλοιο.
Τα στενά έχουν κλείσει για το μεγαλύτερο μέρος της ναυσιπλοΐας από τις 28 Φεβρουαρίου, με μόνο περιορισμένο αριθμό πλοίων φιλικών προς το Ιράν να μπορούν να διέρχονται.
Εκατοντάδες πλοία έχουν εγκλωβιστεί στον Κόλπο, με τον κίνδυνο θαλάσσιων ναρκών ή επιθέσεων με drones να αυξάνει τον κίνδυνο για τα πληρώματα και να αποτρέπει την ασφαλή διέλευση.
►Συνεχίζεται η πτώση του πετρελαίου: Το νέο μήνυμα Τραμπ για τα Στενά και η «βουτιά» 5% στις τιμές
Ο Νιλ Σίρινγκ, επικεφαλής οικονομολόγος του ομίλου Capital Economics, δήλωσε ότι μένει να φανεί αν η τελευταία συμφωνία «αποτελεί μια εύθραυστη εκεχειρία ή μια διαρκή διευθέτηση».
Πρόσθεσε ότι είναι πιθανό να «χρειαστεί χρόνος ώστε οι ροές πετρελαίου μέσω των Στενών να επιστρέψουν στα προπολεμικά επίπεδα».
«Ακόμη κι αν τα πλοία έχουν πλέον ασφαλή διέλευση, τα δεξαμενόπλοια βρίσκονται σε λάθος τοποθεσίες, οι εγκαταστάσεις παραγωγής και διύλισης πετρελαίου πρέπει να επανέλθουν σε πλήρη δυναμικότητα, και παραμένουν ερωτήματα σχετικά με το κόστος και τη διαθεσιμότητα ασφάλισης για τα πλοία που διασχίζουν τα στενά», είπε.
Ακόμη και πριν από τη συμφωνία, κατά τη διάρκεια της συνεχιζόμενης εκεχειρίας, οι ναυτιλιακές εταιρείες δίσταζαν σε μεγάλο βαθμό να μετακινήσουν τα πλοία τους έξω από τα στενά – και η απομάκρυνση αυτών των πλοίων θα είναι η πρώτη τους προτεραιότητα.
Η δανέζικη Maersk είναι η δεύτερη μεγαλύτερη ναυτιλιακή εταιρεία στον κόσμο και έχει πέντε πλοία που έχουν εγκλωβιστεί στον Κόλπο λόγω της σύγκρουσης. Η εταιρεία δήλωσε ότι είναι πολύ νωρίς για να εκτιμηθεί πώς η συμφωνία «θα επηρεάσει τα logistics» και ότι προς το παρόν δεν υπάρχει αλλαγή στις δραστηριότητές της στην περιοχή.
Ο γερμανικός ναυτιλιακός κολοσσός Hapag-Lloyd έχει τέσσερα πλοία εγκλωβισμένα στα στενά και ελπίζει να τα απομακρύνει μέσα στο Σαββατοκύριακο, μόλις υπογραφεί η συμφωνία και καθαριστούν τυχόν εναπομείνασες νάρκες.
►Στενά του Ορμούζ: Γιατί η ομαλοποίηση στον εφοδιασμό πετρελαίου και αερίου θα πάρει μήνες παρά τη συμφωνία
Τι σημαίνει αυτό για τις τιμές του πετρελαίου από εδώ και πέρα;
ΑΙ generated
Κανονικά, περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου διέρχεται από τα στενά, και η ουσιαστική διακοπή της κυκλοφορίας αύξησε τις τιμές του πετρελαίου. Αυτό με τη σειρά του είχε αντίκτυπο στο κόστος της βενζίνης, του ντίζελ και των καυσίμων αεροσκαφών.
Κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης, η τιμή του Brent, του παγκόσμιου δείκτη πετρελαίου, έφτασε στο ανώτατο σημείο περίπου στα 120 δολάρια το βαρέλι, ενώ πριν από την έναρξη των εχθροπραξιών βρισκόταν λίγο κάτω από τα 70 δολάρια.
Μετά τις ειδήσεις για τη συμφωνία-πλαίσιο, το Brent υποχώρησε στα 83,55 δολάρια το βαρέλι.
Ο πρόεδρος Τραμπ δήλωσε ότι τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν μόλις υπογραφεί η «συμφωνία» την Παρασκευή. Η ανώτερη στρατηγικός ενέργειας της Rabobank, Φλόρενς Σμιτ, δήλωσε ότι υπάρχει «ισχυρή πιθανότητα να δούμε μεγάλη μεταβλητότητα» πριν από την υπογραφή της συμφωνίας.
«Ορισμένα πράγματα δεν έχουν επιβεβαιωθεί και από τις δύο πλευρές – σημαντικά πράγματα: δεν γνωρίζουμε αν η συμφωνία θα υπογραφεί», είπε στο BBC.
«Αυτό που έχουμε δει μέχρι στιγμής είναι μια συμφωνία για 60 ημέρες για το άνοιγμα των στενών – αλλά τι θα συμβεί μετά; Τι γίνεται αν οι Ιρανοί θελήσουν να επαναφέρουν ένα σύστημα διοδίων;
«Μια πλήρης ειρηνευτική συμφωνία μπορεί να απέχει ακόμη πολύ».
Παρά ταύτα, η Σμιτ δήλωσε ότι η κανονικότητα στο σύστημα, συμπεριλαμβανομένων των τιμών, «θα μπορούσε να επιστρέψει μέχρι το τέλος του έτους» εάν συμφωνηθεί πλήρης εκεχειρία. Η κανονικότητα θα περιλαμβάνει την επιστροφή στα προπολεμικά επίπεδα των 26 δεξαμενόπλοιων ημερησίως που διέρχονται από τα στενά.
Με τα τρέχοντα θετικά πρωτοσέλιδα και την «καθοδηγούμενη από το κλίμα» πτώση των τιμών, είπε ότι υπάρχει πιθανότητα η τιμή να πέσει κάτω από τα 80 δολάρια το βαρέλι, αλλά στη συνέχεια να διαμορφωθεί κατά μέσο όρο στα μέσα των 80 δολαρίων μέχρι το τέλος του έτους, καθώς «αφαιρούνται οι γεωπολιτικοί παράγοντες» και η αγορά αξιολογεί την πραγματικότητα της κατάστασης.
Ποια θα μπορούσε να είναι η επίδραση στις τιμές των τροφίμων;
Shutterstock
Οι παγκόσμιες τιμές τροφίμων θα μπορούσαν επίσης να ωφεληθούν εάν οι προμήθειες λιπασμάτων πλησιάσουν ξανά τα φυσιολογικά επίπεδα. Τα λιπάσματα, υποπροϊόν του πετρελαίου, έχουν αυξηθεί σημαντικά σε κόστος, ασκώντας πίεση στους αγρότες.
Ο Μαουρίτσιο Καρούλι, παγκόσμιος αναλυτής ενέργειας στην Quilter Cheviot, δήλωσε ότι η εκεχειρία «θα πρέπει να βοηθήσει στην άμεση χαλάρωση της πίεσης στις αγορές λιπασμάτων» – αλλά αυτό δεν θα συμβεί άμεσα.
Πρόσθεσε ότι περίπου το ένα τρίτο των εμπορευόμενων λιπασμάτων και μεγάλες ποσότητες φυσικού αερίου, που χρησιμοποιούνται για λιπάσματα με βάση το άζωτο, διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ και ότι «οι παρατεταμένες ζημιές στις ενεργειακές υποδομές» θα χρειαστούν χρόνο για να αποκατασταθούν.
«Επιπλέον, η περίοδος καλλιεργειών έχει ήδη ξεκινήσει σε αρκετά μέρη του κόσμου, επομένως η επανέναρξη των παραδόσεων λιπασμάτων αζώτου και φωσφορικών θα είναι πολύ αργά για τις γεωργικές καλλιέργειες, γεγονός που θα επηρεάσει αρνητικά την παγκόσμια παραγωγή.»
Το καύσιμο αεροσκαφών – άλλο ένα υποπροϊόν του πετρελαίου – που διαπραγματεύεται στη Βορειοδυτική Ευρώπη έχει ήδη σημειώσει μικρή πτώση στην τιμή.
Το καύσιμο αεροσκαφών στη Βορειοδυτική Ευρώπη έχει μειωθεί στα 1.033 δολάρια ανά τόνο, σε σύγκριση με 831 δολάρια πριν από τη σύγκρουση και περίπου 1.840 δολάρια στο αποκορύφωμά του.
Ποιες άλλες επιπτώσεις θα μπορούσαμε να δούμε από τη συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν;
shutterstock
Ο πόλεμος με το Ιράν έχει επηρεάσει οικονομίες σε όλο τον κόσμο, καθώς η αύξηση του κόστους ενέργειας έχει ανεβάσει τις τιμές καυσίμων, οδηγώντας σε αύξηση του πληθωρισμού. Αυτό έχει ασκήσει πίεση στις κεντρικές τράπεζες να αυξήσουν τα επιτόκια για να διατηρήσουν τον πληθωρισμό υπό έλεγχο.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, πριν από την έναρξη του πολέμου, αναμενόταν ευρέως ότι η Τράπεζα της Αγγλίας θα μείωνε τα επιτόκια φέτος. Ωστόσο, αυτές οι προβλέψεις άλλαξαν γρήγορα καθώς το κόστος ενέργειας εκτινάχθηκε, με την Τράπεζα να αναμένεται να διατηρήσει τα επιτόκια, αν όχι να τα αυξήσει αργότερα μέσα στο έτος.
Ο Ρας Μολντ, διευθυντής επενδύσεων στην AJ Bell, δήλωσε: «Μόλις την περασμένη εβδομάδα, οι αγορές προεξοφλούσαν δύο αυξήσεις επιτοκίων έως τις αρχές του 2027. Οι πιθανότητες έχουν πλέον μετατοπιστεί σε μόλις μία αύξηση επιτοκίων έως τον Δεκέμβριο και στη συνέχεια πιθανώς καμία αλλαγή για τουλάχιστον το πρώτο εξάμηνο του 2027. Αυτό θα μπορούσε να σημαίνει ότι οι εταιρείες θα έχουν μεγαλύτερη εμπιστοσύνη για να προσλάβουν περισσότερους ανθρώπους, οι καταναλωτές θα είναι πιο πρόθυμοι να ξοδέψουν χρήματα και θα επιτρέψει στην αγορά ακινήτων να ζεσταθεί ξανά μετά από μια περίοδο ψύχρανσης για τους πωλητές τους τελευταίους μήνες».
Πηγή: ieidiseis.gr
