«Δεν υπήρχαν τέτοιοι κίνδυνοι σε αυτές τις θάλασσες όταν ήμουν παιδί», δηλώνει ο Παύλος Μπελεγιάννης στον Guardian μιλώντας για τους λαγοκέφαλους, βλέποντας τα εγγόνια να κάνουν μπάνιο στον αγαπημένο του κόλπο στην Εύβοια.
Τα παιδιά δεν τολμούν να περάσουν πέρα από το φράγμα. «Δόξα τω Θεώ που είναι εκεί για να τα προστατεύει», σημειώνει ο ίδιος με ανακούφιση για τους λαγοκέφαλους.
Μέχρι το περασμένο καλοκαίρι, οι κίνδυνοι που κρυβόταν κάτω από τον Ευβοϊκό Κόλπο – τα νερά που χωρίζουν την Εύβοια από την ηπειρωτική Ελλάδα – θεωρούνταν ότι περιορίζονταν στις μωβ μέδουσες. Μάλιστα πέρυσι, οι μωβ μέδουσες έκαναν τους φαρμακοποιούς να εργάζονται υπερωρίες στη Χαλκίδα, μετά την αύξηση των επιθέσεων σε λουόμενους.
Η άφιξη, λόγω της κλιματικής κρίσης , του τοξικού, μακρόστενου ψαριού – του λαγοκέφαλου που είναι ικανός να μασουλάει με τα δόντια του κόκαλα, μέταλλα και ξύλα – έχει θέσει μια διαφορετική απειλή: Σε ένα πρωτοφανές βήμα, ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός εξέδωσε προειδοποίηση για τη δημόσια υγεία τον Ιούνιο, συμβουλεύοντας τους πολίτες να αναζητήσουν επείγουσα περίθαλψη σε περίπτωση δαγκώματος από το ψάρι, επειδή τα «σαγόνια του που μοιάζουν με ράμφος» θα μπορούσαν να προκαλέσουν σοβαρά τραύματα και έντονη αιμορραγία, επισημαίνει ο Guardian.
Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να καταναλώνεται το είδος, όπως σημείωσε ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός, λόγω μιας δυνητικά θανατηφόρας νευροτοξίνης, της τετροδοτοξίνης, που περιέχεται στα όργανα και τη σάρκα του. Χωρίς να υπάρχει γνωστό αντίδοτο για την αντιμετώπιση του δηλητηρίου, ο λαγοκέφαλος μπορεί να σκοτώσει οποιονδήποτε άνθρωπο το φάει.
Λαγοκέφαλοι: Το φράγμα στην Εύβοια
Intime news
«Καθήκον και πρωταρχικό μέλημά μας πρέπει να είναι η ασφάλεια των πολιτών μας», σημειώνει ο Αντώνης Σπανός, αντιδήμαρχος Χαλκίδας, ο οποίος επέβλεψε την εγκατάσταση του πλωτού φράγματος – του πρώτου στην Ελλάδα – τον περασμένο μήνα. «Είναι καλύτερο να είμαστε ασφαλείς παρά να το μετανιώνουμε».
Στα 40 του, ο Αντώνης Σπανός ανήκει σε μια νέα γενιά πολιτικών της αυτοδιοίκησης που προνοούν. Δηλώνει ότι οι αρχές, μετά από μήνες εξασφάλισαν χρηματοδότηση για τους διαγωνισμούς προκειμένου να διασφαλίσουν την εγκατάσταση του προστατευτικού φράγματος.
«Δύομιση χιλιόμετρα αυτού του διχτυού θα στηθούν σε κόλπους για να επιτρέψουν ένα ξέγνοιαστο καλοκαίρι», αναφέρει ο ίδιος. «Πέρυσι ήταν άσχημα τα πράγματα με τις μέδουσες, αλλά, όπως λέτε στα αγγλικά, σκοτώσαμε δύο πουλιά με μια πέτρα. Τώρα, αν υπάρχουν φουσκωτά, θα είμαστε έτοιμοι και για αυτά».
Τα τηλέφωνα στο δημαρχείο χτυπούσαν ασταμάτητα, με ηλικιωμένους να τηλεφωνούν για να ρωτήσουν πότε θα εγκατασταθούν τα συστήματα. «Μόλις σήμερα το πρωί μια γυναίκα τηλεφώνησε λέγοντας ότι θα ένιωθε ασφαλής να πάει για κολύμπι με τα εγγόνια της μόνο όταν θα ήταν εκεί».
Κι άλλα φράγματα για λαγοκέφαλους
Η Χαλκίδα, όπως αποδεικνύεται, δεν είναι μόνη. Αυτή την εβδομάδα, ο Νίκος Χουλιέρης, 63 ετών, ο οποίος διευθύνει εδώ και καιρό σχολή καταδύσεων στην πόλη, βγήκε με την ομάδα του σε μια γρήγορη φουσκωτή βάρκα, βάζοντας ακόμη περισσότερα από τα πλωτά εμπόδια στον βυθό της θάλασσας στις παραλίες πιο ψηλά στον κόλπο, καθώς και άλλοι δήμοι ακολούθησαν το παράδειγμά τους.
«Κάνω καταδύσεις για περισσότερα από 40 χρόνια και ποτέ δεν πίστευα ότι θα ερχόταν η μέρα που θα έκανα κάτι τέτοιο», αναφέρει ο ο Νίκος Χουλιέρης. «Η θερμοκρασία της θάλασσας έχει σίγουρα αυξηθεί και αυτό έχει κάνει την κατάσταση ακόμη πιο ευνοϊκή για αυτό που βλέπουμε τώρα».
Τις επόμενες εβδομάδες, περίπου 7 χιλιόμετρα πλωτού φράγματος θα παραδοθούν με φορτηγό από την Αθήνα.
«Δεν νομίζω ότι τίποτα θα μπορέσει να περάσει από αυτό το δίχτυ, ούτε καν οι κυνόδοντες ενός pufferfish», εκτιμά ο κ. Χουλιέρης για τους λαγοκέφαλους. «Είναι πολύ σφιχτά δεμένο και πολύ ανθεκτικό. Θα έπρεπε να δαγκώνουν στο ίδιο σημείο για πολλή ώρα για να το σκίσουν και δεν νομίζω ότι θα το κάνουν αυτό».
Είναι τέτοιος ο πολλαπλασιασμός του Lagocephalus sceleratus που οι αξιωματούχοι κάνουν λόγο για ολόκληρη την ανατολική Μεσόγειο που πέφτει θύμα του υδρόβιου παρασίτου. Όπως τα λεοντόψαρα , τα οποία είναι φυσικά ενδημικά στην περιοχή Ινδο-Ειρηνικού, έτσι και το είδος σε σχήμα τορπίλης λέγεται από τους επιστήμονες ότι έχει δελεαστεί από τα θερμαινόμενα νερά της Μεσογείου, εισερχόμενο στη λεκάνη μέσω της διώρυγας του Σουέζ από την Ερυθρά Θάλασσα.
Το παράδειγμα της Κύπρου
Οι ψαράδες στην Κύπρο ήταν οι πρώτοι που ανέφεραν ότι τα αλιεύματά τους και τα δίχτυα τους αποδεκατίστηκαν από τον μη βρώσιμο εισβολέα. Το 2024, οι κυπριακές αρχές εισήγαγαν οικονομικά κίνητρα για την καταστολή του πολλαπλασιασμού στο πλαίσιο ενός κυβερνητικά υποστηριζόμενου προγράμματος εξάλειψης, το οποίο είχε ως αποτέλεσμα την απομάκρυνση περισσότερων από 103 τόνων του ασημόμαγουλου φρύνου από τα παράκτια ύδατα.
Η υπεύθυνη αλιείας του νησιού, Κατερίνα Γεωργίου, απέδωσε την εξάπλωση του είδους στην «αξιοσημείωτη προσαρμοστικότητά» του, λέγοντας στο τοπικό μέσο Sigma ότι, ελλείψει απογραφής, ήταν «αδύνατο να εξαχθούν αξιόπιστα συμπεράσματα σχετικά με το συνολικό απόθεμα ή τις μελλοντικές τάσεις του πληθυσμού». Η παρουσία του pufferfish δεν ήταν ένα προσωρινό φαινόμενο, αλλά μια νέα πραγματικότητα που δεν μπορούσε να αγνοηθεί, σημείωσε.
Αμοιβή για λαγοκέφαλους
shutterstock
Την περασμένη εβδομάδα η Αθήνα ανακοίνωσε ένα παρόμοιο πρόγραμμα «συλλήψεων», προσφέροντας αμοιβή 5,33 ευρώ (4,57 λίρες) για κάθε κιλό της τοξικής απειλής που παραδιδόταν στις αρχές.
Οι Έλληνες ψαράδες, οι οποίοι επίσης παραπονιούνται για την καταστροφή διχτυών και αλιευτικού εξοπλισμού από το είδος, θα λάβουν επίσης επιδοτήσεις καυσίμων στο πλαίσιο του χρηματοδοτούμενου από την ΕΕ σχεδίου δράσης που θα εφαρμοστεί, αρχικά, στην Κρήτη και το νότιο Αιγαίο. Μόλις συλλεχθούν, τα ψάρια, όπως και στην Κύπρο, θα καταψύχονται και θα αποτεφρώνονται σε κυβερνητικές εγκαταστάσεις, δήλωσε ο Μαργαρίτης Σχοινάς, υπουργός Γεωργίας και πρώην αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Καθώς η πρωτοβουλία στοχεύει τόσο στην προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος όσο και στην υποστήριξη των παράκτιων και νησιωτικών κοινοτήτων, είπε ότι πιθανότατα θα επεκταθεί.
«Όλα αυτά είναι πολύ αργά», αναστενάζει ο Νίκος Αγιασκουφίτης, 54 ετών, απολαμβάνοντας ένα ποτήρι κρασί με άλλους ερασιτέχνες ψαράδες σε ένα μικρό λιμάνι που στεγάζει το μικρό κτίριο που χρησιμοποιεί η οργάνωσή τους στη Χαλκίδα. «Κανένα μέτρο δεν θα είναι αποτελεσματικό, επειδή αυτό που βλέπουμε είναι μέρος του νόμου της φύσης.
«Τα νερά έχουν ζεσταθεί, αυτά τα ψάρια έχουν μεταναστεύσει ή πρόκειται να μεταναστεύσουν προς τα εδώ, και δεν νομίζω ότι η γενναιοδωρία είναι πραγματικά αρκετή για να θέλουν οι επαγγελματίες ψαράδες να επικεντρωθούν στο ψάρεμα λαγοκέφαλων».
Λαγοκέφαλοι – Ο απρόβλεπτος εχθρός
Οι ελληνικές αρχές έχουν επίσης έρθει αντιμέτωπες με έναν απρόβλεπτο εχθρό: τους λάτρεις του είδους. Μια λέσχη που αυτοαποκαλείται Πρωτοβουλία για τη Σωτηρία των Ψαριών Puffer εμφανίστηκε την περασμένη εβδομάδα καταδικάζοντας τις προσπάθειες εξάλειψης, οι οποίες, όπως υποστήριξε, εγείρουν «σοβαρά ηθικά ζητήματα» για ένα πλάσμα που σαφώς χρειαζόταν «προστασία και σεβασμό».
Με την υποστήριξη της τουριστικής βιομηχανίας και κορυφαίων εμπειρογνωμόνων για τα θαλάσσια ψάρια – οι οποίοι έχουν χαρακτηρίσει την κατακραυγή υπερβολική – είναι απίθανο η εκστρατεία αλίευσης να μείνει χωρίς αντίκρισμα.
«Όλα όσα ακούμε είναι υπερβολικά», δηλώνει ο Ιωάννης Μπατζάκας, θαλάσσιος επιστήμονας στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου στη Λέσβο. Σε περισσότερα από 15 χρόνια καταδύσεων, σημειώνει ότι έχει δει μόνο ένα pufferfish, αν και αναγνωρίζει ότι είναι διαδεδομένο στις θάλασσες γύρω από την Κρήτη.
«Ναι, έχουν μακριά δόντια και φαίνονται τρομακτικά, και, ναι, μπορούν να αποτελέσουν πρόβλημα για τους ψαράδες και τα δίχτυα τους, αλλά όπως τα περισσότερα άγρια ζώα δεν επιτίθενται σε ανθρώπους. Αν το κάνουν, είναι πολύ σπάνιο και μόνο επειδή προκαλούνται. Όλα αυτά είναι θέμα πολλής φασαρίας για το τίποτα».
Παρόλα αυτά, σημειώνει ο Guardian, ο κ. Μπελεγιάννης συνεχίζει να έχει αμφιβολέις για τους λαγοκέφαλους καθώς κοιτάζει τα εγγόνια του να βουτούν στον κόλπο. «Αν με ρωτάτε, αυτά τα φράγματα θα έπρεπε να εγκατασταθούν σε όλη την Ελλάδα», δηλώνει. «Είδα δύο μέδουσες στο νερό ακριβώς έξω από αυτό σήμερα το πρωί. Γιατί όχι και pufferfish; Στη ζωή, ποτέ δεν ξέρεις τι θα ακολουθήσει».
Πηγή: ieidiseis.gr
