Eφιάλτες προκαλούν στους Έλληνες τραπεζίτες οι αναφορές από τη γειτονική Ιταλία, όπου ενόψει του δύσκολου προϋπολογισμού για το 2027 έχει πέσει στο τραπέζι πρόταση για νέα έκτακτη φορολόγηση των τραπεζικών κερδών.
Η πρόταση έχει κατατεθεί από τον αντιπρόεδρο Ματέο Σαλβίνι ο οποίος ζητά να φορολογηθούν με ποσοστό 5% ετησίως τα έκτακτα κέρδη των δέκα μεγαλύτερων τραπεζών της χώρας για τα επόμενα τρία χρόνια.
Η πρόταση προς το παρόν διχάζει τον κυβερνητικό συνασπισμό, αλλά η ανησυχία των Ελλήνων τραπεζιτών οφείλεται στο ότι οι λόγοι που επικαλείται ο Σαλβίνι για την έκτακτη φορολόγηση, ταιριάζουν γάντι και στην ελληνική τραπεζική αγορά.
Και το κυριότερο, οι τραπεζίτες γνωρίζουν ότι κατά καιρούς έχουν γίνει εισηγήσεις για κάποιου είδους έκτακτη φορολόγηση στα διαρκώς αυξανόμενα τραπεζικά κέρδη στον Έλληνα υπουργό Οικονομικών Κυριάκο Πιερρακάκη, ο οποίος άλλωστε από τη θέση του προέδρου του Eurogroup έχει εποπτεία της συνολικής εικόνα στην Ευρώπη, όπου τέτοια μέτρα είναι όλο και πιο συχνά.
Εξάλλου τα κέρδη των τραπεζών βρίσκονται και στο στόχαστρο της αντιπολίτευσης, με το ΠΑΣΟΚ να έχει καταθέσει από τον Δεκέμβριο του 2024 τροπολογία για εισφορά 5% επί κερδών προ φόρων πάνω από 400 εκατ. ευρώ ετησίως ανά τράπεζα.
Η εικόνα της τραπεζικής αγοράς στην Ιταλία θυμίζει Ελλάδα: Χαμηλά επιτόκια καταθέσεων, που τροφοδοτούν υψηλά έσοδα από τόκους, μεγάλα παράπονα των καταναλωτών από τραπεζικό σύστημα, αλλά και τραπεζικές εγγυήσεις που στηρίζουν τους τραπεζικούς ισολογισμούς, με αποτέλεσμα τα τραπεζικά κέρδη στην Ιταλία να είναι τα υψηλότερα μετά από το 2008.
Είναι δε η ίδια η πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι, η οποία πριν από λίγους μήνες είχε υπερασπιστεί δημοσίως την ανάγκη να αντληθούν από τις τράπεζες 5 δισ. ευρώ, λόγω των «τεράστιων κερδών από τις έκτακτες συνθήκες των αγορών».
Ανάλογη είναι η εικόνα και στην Ελλάδα, όπου οι 4 συστημικές τράπεζες παρουσίασαν το πρώτο εξάμηνο κέρδη άνω των 2,5 δισ. ευρώ, ένδειξη ότι θα ξεπεράσουν στο σύνολο του έτους τα 5 δισ. ευρώ, πάνω από τα 4,7 δισ. ευρώ του 2025, και τα 4,2 δισ. ευρώ το 2024. Και μάλιστα με απόδοση ιδίων κεφαλαίων 15-16% ποσοστό που θα ζήλευαν οι περισσότερες ευρωπαϊκές τράπεζες. Κι όλα αυτά, χάρη στις κρατικές εγγυήσεις του «Ηρακλή» για τα κόκκινα δάνεια -που στην ουσία είναι αντιγραφή του ιταλικού συστήματος εγγυήσεων GACS,αλλά… με πιο ευνοϊκούς όρους υπέρ των τραπεζών.
Στην Ιταλία οι εγγυήσεις CAGS αφορούν συναλλαγές 110 δισ. Ευρώ, ενώ στην Ελλάδα το σχέδιο Ηρακλής εγγυήθηκε με περισσότερα από 20 δισ. ευρώ συναλλαγές σε κόκκινα δάνεια. Η κατάσταση με τα επιτόκια είναι παρόμοια, αλλά… πολύ χειρότερη στην Ελλάδα, όπου το μέσο επιτόκιο καταθέσεων προθεσμίας είναι 1,21%, ενώ στην Ιταλία είναι 2,26%.
Κι όμως, το χαμηλό επιτόκιο καταθέσεων στην Ιταλία, ήταν ένας από τους βασικούς λόγους που είχε επιβληθεί ξανά έκτακτη φορολογία στις τράπεζες το 2023, εν μέσω της πληθωριστικής κρίσης η οποία, είχε απογειώσει τα επιτόκια των δανείων, αλλά όχι και των καταθέσεων, με αποτέλεσμα οι τράπεζες να κερδίζουν άκοπα, εύκολα και εγγυημένα σε βάρος των καταθετών. Όπως ακριβώς και στην Ελλάδα.
Το 2023 στην Ιταλία, η κυβέρνηση Μελόνι αιφνιδίασε ανακοινώνοντας έκτακτο φόρο 40% επί του καθαρού εσόδου από τόκους, εφόσον αυτό ξεπερνούσε ένα ποσοστό αύξησης σε σχέση με το παρελθόν («πιάνοντας» έτσι το έκτακτο έσοδο).
Τελικά, πάντως, η απόδοση του μέτρου ήταν χαμηλή σε σχέση με τις αρχικές εκτιμήσεις, (περί τα 2,8 δισ. ευρώ, αντί για τα 11 δισ. ευρώ που αναμένονταν αρχικά), επειδή υπήρξε ένα «παράθυρο» το οποίο επέτρεψε στις τράπεζες να αποφύγουν τον φόρο, εφόσον διοχέτευαν 2,5 φορές την αξία του σε μη διανεμόμενο αποθεματικο, πράγμα που έκαναν οι περισσότερες. Το «παράθυρο» θεσμοθετήθηκε ύστερα από τις αντιδράσεις των αγορών τότε, που έριξαν τις ιταλικές τραπεζικές μετοχές και σήμερα οι τράπεζες που θέλουν να μοιράσουν το ποσό του συγκεκριμένου αποθεματικού αντιμετωπίζουν πρόσθετο φόρο εάν το κάνουν.
Η έκτακτη φορολογία των τραπεζών, δεν είναι μόνο ιταλική υπόθεση. Η Ισπανία είχε επιβάλλει από το 2022 έκτακτη εισφορά απευθείας στα έσοδα από τόκους και προμήθειες πάνω από ένα κατώφλι, ενώ από το 2024 η εισφορά μετατράπηκε σε μόνιμη υποχρέωση με προοδευτική κλίματα 1-7% επί των εσόδων αυτών. Το 2023-2024 και η Λιθουανία επέβαλε έκτακτη εισφορά στα έσοδα από τόκους και προμήθειες που ξεπερνούσαν πάνω από 50% το μέσο όρος της προηγούμενης τετραετίας, ενώ και η Τσεχία επέβαλε φόρο στα έκτακτα κέρδη των τραπεζών στη διάρκεια της ενεργειακής κρίσης.
Έκτακτη εισφορά στις τράπεζες επέβαλαν τα τελευταία χρόνια το Βέλγιο και η Σλοβακία, ενώ η Σουηδία εφαρμόζει μόνιμο «risk tax» επί των υποχρεώσεων των μεγάλων τραπεζών.
Πηγή: ieidiseis.gr
