Πατίνια ξαπλωμένα στα πεζοδρόμια, αφημένα πρόχειρα σε πλατείες και πεζοδρόμους, εγκαταλελειμμένα σε σημεία διέλευσης, σαν να πρόκειται για αντικείμενα χωρίς ιδιοκτήτη και χωρίς κανόνες. Αυτή είναι πλέον μια συνηθισμένη και εξαιρετικά δυσάρεστη εικόνα στον Βόλο.
Ο τελευταίος χρήστης ολοκληρώνει τη διαδρομή του και αφήνει το ηλεκτρικό πατίνι όπου τον εξυπηρετεί. Όχι απαραιτήτως όρθιο, όχι σε συγκεκριμένο σημείο και συχνά χωρίς την παραμικρή μέριμνα για εκείνον που θα περάσει μετά. Ο δημόσιος χώρος αντιμετωπίζεται σαν μια απέραντη, δωρεάν αποθήκη ιδιωτικών εταιρειών και ασυνείδητων χρηστών.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο αισθητικό. Ένα πατίνι πεσμένο πάνω στο πεζοδρόμιο αποτελεί εμπόδιο και κίνδυνο για ηλικιωμένους, γονείς με παιδικά καρότσια, ανθρώπους με κινητικά προβλήματα και, κυρίως, πολίτες με προβλήματα όρασης. Η πόλη δεν μπορεί να ζητά από τους πεζούς να κάνουν συνεχώς ελιγμούς ανάμεσα σε οχήματα που κάποιος εγκατέλειψε βιαστικά.
Δεν φταίνε τα πατίνια – Φταίει η έλλειψη κανόνων
Τα ηλεκτρικά πατίνια μπορούν να αποτελέσουν ένα χρήσιμο, οικονομικό και φιλικότερο προς το περιβάλλον μέσο μετακίνησης. Σε μια επίπεδη πόλη όπως ο Βόλος, μάλιστα, θα μπορούσαν να συμβάλουν ουσιαστικά στη μείωση των μικρών διαδρομών με αυτοκίνητο.
Για να συμβεί αυτό, όμως, χρειάζεται οργάνωση. Η μικροκινητικότητα δεν μπορεί να ταυτίζεται με την ασυδοσία ούτε η επιχειρηματική δραστηριότητα στον δημόσιο χώρο να αναπτύσσεται χωρίς σαφείς υποχρεώσεις.
Η δημοτική αρχή έχει ήδη αναγνωρίσει δημόσια ότι η κατάσταση είναι προβληματική, επισημαίνοντας ότι τα πατίνια εγκαταλείπονται ανεξέλεγκτα σε πεζοδρόμια και κοινόχρηστους χώρους. Παράλληλα, έχει υποστηρίξει ότι απουσιάζει ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο για τη ρύθμιση της δραστηριότητας των εταιρειών εκμίσθωσης. Το πρόβλημα, επομένως, είναι γνωστό. Εκείνο που δεν έχει φανεί ακόμη είναι η λύση.
Και όμως, ακόμη και ο ισχύων Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας προβλέπει ότι η στάθμευση οχημάτων δεν επιτρέπεται όταν προκαλεί κίνδυνο ή παρακώλυση της κυκλοφορίας, ενώ απαγορεύεται σε πεζοδρόμια, πλατείες, χώρους πεζών και ποδηλατοδρόμους, εκτός εάν υπάρχει ειδική σήμανση. Συνεπώς, δεν ξεκινάμε από το μηδέν. Αυτό που απουσιάζει είναι ο ειδικός τοπικός κανονισμός, ο έλεγχος και η εφαρμογή του.
Τι κάνει η Φινλανδία
Στη Φινλανδία οι πόλεις δεν άφησαν το πρόβλημα στην καλή διάθεση του κάθε αναβάτη. Το εθνικό πλαίσιο δίνει στους δήμους τη δυνατότητα να αδειοδοτούν τις εταιρείες μικροκινητικότητας και να καθορίζουν τους όρους λειτουργίας τους.
Στο Ελσίνκι, από το 2026 επιτρέπεται να δραστηριοποιούνται μόνο εταιρείες που έχουν λάβει δημοτική άδεια. Ο Δήμος καθορίζει τον αριθμό των πατινιών, τις ώρες λειτουργίας, τις περιοχές στις οποίες μπορούν να κινούνται, τα σημεία στάθμευσης και τα ανώτατα όρια ταχύτητας.
Στο κέντρο και σε άλλα πολυσύχναστα σημεία, η στάθμευση επιτρέπεται αποκλειστικά σε ειδικά διαγραμμισμένες θέσεις. Οι χώροι εμφανίζονται και μέσα στην εφαρμογή του παρόχου, ενώ το σύστημα GPS δεν επιτρέπει την κανονική ολοκλήρωση της διαδρομής εκτός της προβλεπόμενης ζώνης. Ο χρήστης οφείλει, επίσης, να φωτογραφίσει το πατίνι για να αποδείξει ότι το άφησε σωστά και όρθιο.
Σε ορισμένες εφαρμογές παρέχεται δυνατότητα προσωρινής παύσης για περιορισμένο χρόνο –ακόμη και έως μισή ώρα, ανάλογα με τον πάροχο– ώστε ο χρήστης να μπορέσει να πάρει ξανά το ίδιο πατίνι. Η μίσθωση, όμως, δεν κλείνει κανονικά εκτός του νόμιμου σημείου και η χρέωση συνεχίζεται μέχρι το όχημα να σταθμεύσει εκεί όπου προβλέπεται.
Το Ελσίνκι εφαρμόζει γενικό όριο 20 χιλιομέτρων την ώρα την ημέρα και 15 χιλιομέτρων τις καθημερινές νύχτες. Σε πολυσύχναστες πλατείες και ζώνες έντονης παρουσίας πεζών, η ταχύτητα μειώνεται αυτόματα στα 10 χιλιόμετρα την ώρα μέσω γεωεντοπισμού. Τις νύχτες Παρασκευής και Σαββάτου η υπηρεσία διακόπτεται πλήρως από τις 23:00 έως τις 05:00.
Στη φινλανδική πόλη Βάασα έχουν δημιουργηθεί περίπου 350 ειδικές θέσεις. Πατίνι που εντοπίζεται εκτός αυτών μπορεί να επιφέρει χρέωση 30 ευρώ στην εταιρεία, η οποία έχει τη δυνατότητα να τη μετακυλίσει στον παραβάτη χρήστη.
Από το Λονδίνο μέχρι το Παρίσι
Στο Λονδίνο λειτουργούν μόνο αδειοδοτημένα κοινόχρηστα πατίνια και μόνο σε συγκεκριμένους δήμους. Ο χρήστης πρέπει να είναι άνω των 18 ετών, να διαθέτει έστω προσωρινή άδεια οδήγησης και να ολοκληρώσει υποχρεωτική εκπαίδευση μέσω της εφαρμογής. Η ταχύτητα περιορίζεται από τον πάροχο περίπου στα 20 χιλιόμετρα την ώρα, ενώ η διαδρομή μπορεί να τερματιστεί μόνο μέσα σε διαγραμμισμένη και γεωπεριφραγμένη θέση στάθμευσης. Σε ζώνες αυξημένης επικινδυνότητας η ταχύτητα μειώνεται αυτόματα.
Στις Βρυξέλλες έχουν δημιουργηθεί ειδικές «drop zones», στις οποίες επιτρέπεται να αφήνονται κοινόχρηστα πατίνια, ποδήλατα και μοτοποδήλατα. Το Παρίσι, από την άλλη πλευρά, έφτασε στο ακριβώς αντίθετο άκρο: έπειτα από δημοτική ψηφοφορία, στην οποία το 89,03% όσων συμμετείχαν τάχθηκε κατά της υπηρεσίας, απαγόρευσε από τον Αύγουστο του 2023 τα κοινόχρηστα ηλεκτρικά πατίνια. Η επιλογή αυτή δείχνει πού μπορεί να οδηγήσει η διαρκής όχληση όταν οι κανόνες αποδεικνύονται ανεπαρκείς.
Ακόμη και στην Ελλάδα υπάρχει πλέον παράδειγμα οργανωμένης παρέμβασης. Ο Δήμος Αθηναίων έχει θεσπίσει 124 ζώνες μαζικής στάθμευσης με 1.574 θέσεις για τα πατίνια των εταιρειών εκμίσθωσης. Προβλέπει επίσης όριο 6 χιλιομέτρων την ώρα σε πεζοδρόμους και κοινόχρηστους χώρους, απαγόρευση κίνησης στα πεζοδρόμια και δυνατότητα τεχνολογικού περιορισμού της ταχύτητας.
Η παραλία του Βόλου χρειάζεται ειδική προστασία
Το παραλιακό μέτωπο του Βόλου δεν είναι ένας συνηθισμένος δρόμος. Είναι ο μεγαλύτερος χώρος περιπάτου της πόλης, με παιδιά, ηλικιωμένους, ποδηλάτες, οικογένειες και εκατοντάδες επισκέπτες. Εκεί δεν μπορεί ένα ηλεκτρικό πατίνι να κινείται με την ίδια μέγιστη ταχύτητα που επιτρέπεται σε έναν δρόμο με ελάχιστη παρουσία πεζών.
Η λύση υπάρχει και είναι τεχνικά απλή: γεωπερίφραξη ολόκληρου του παραλιακού μετώπου και αυτόματη μείωση της ταχύτητας στα 10 χιλιόμετρα την ώρα. Ο περιορισμός δεν θα εξαρτάται από τη διάθεση ή την υπευθυνότητα του αναβάτη. Θα εφαρμόζεται αυτόματα από το λογισμικό του παρόχου μόλις το πατίνι εισέρχεται στην προστατευόμενη ζώνη.
Αντίστοιχες ζώνες χαμηλής ταχύτητας πρέπει να δημιουργηθούν σε πάρκα, πλατείες, πεζοδρόμους, έξω από σχολεία και σε σημεία μεγάλης συγκέντρωσης πολιτών.
Τι πρέπει να γίνει άμεσα στον Βόλο
Και ο Βόλος οφείλει να διεκδικήσει το απαραίτητο θεσμικό πλαίσιο, αλλά ταυτόχρονα να προχωρήσει στην κατάρτιση ενός αυστηρού τοπικού κανονισμού. Χρειάζονται:
- Πυκνό δίκτυο ειδικά διαγραμμισμένων θέσεων στάθμευσης σε όλη την πόλη.
- Απαγόρευση ολοκλήρωσης της μίσθωσης εκτός των συγκεκριμένων θέσεων.
- Υποχρεωτική φωτογράφιση του όρθιου και σωστά σταθμευμένου πατινιού.
- Αυτόματος περιορισμός της ταχύτητας στα 10 χιλιόμετρα την ώρα στην παραλία και σε περιοχές με πολλούς πεζούς.
- Αδειοδότηση των εταιρειών, ανώτατο όριο στον αριθμό των οχημάτων και τέλος χρήσης του δημόσιου χώρου.
- Υποχρέωση απομάκρυνσης κάθε επικίνδυνα σταθμευμένου πατινιού μέσα σε συγκεκριμένο, σύντομο χρονικό διάστημα.
- Πρόστιμα τόσο στις εταιρείες όσο και στους χρήστες που επανειλημμένα παραβιάζουν τους κανόνες.
- Εύκολος τρόπος αναφοράς ενός εγκαταλελειμμένου πατινιού από τους πολίτες.
Ο Βόλος δεν χρειάζεται να απαγορεύσει τα ηλεκτρικά πατίνια. Χρειάζεται να τα βάλει σε τάξη. Να προστατεύσει τον πεζό, να σεβαστεί τα άτομα με αναπηρία και να καταστήσει σαφές στις εταιρείες ότι η πόλη δεν είναι ένας ανεξέλεγκτος χώρος εμπορικής εκμετάλλευσης.
Ο δημόσιος χώρος ανήκει σε όλους. Δεν μπορεί να παραχωρείται σιωπηρά σε όποιον πρόλαβε να αφήσει πάνω του ένα πατίνι.
ΔΕΙΤΕ ΕΙΚΟΝΕΣ:
Δημήτρης Μαρέδης
