Σε ολόκληρο τον κόσμο, οι άλλοτε σαφείς διαχωριστικές γραμμές μεταξύ των αρμοδιοτήτων όσων είναι υπεύθυνοι για τη δημοσιονομική πολιτική και όσων είναι υπεύθυνοι για τη νομισματική πολιτική αμφισβητούνται ή επαναχαράσσονται.
Σύμφωνα με το Axios αν οι εκλεγμένες κυβερνήσεις καταφέρουν να υπονομεύσουν την ανεξαρτησία των κεντρικών τραπεζών τους — πιέζοντάς τες να κρατούν τα επιτόκια χαμηλότερα ή να χρηματοδοτούν το χρέος μέσω της έκδοσης χρήματος, προκειμένου να διασώσουν τα δημόσια οικονομικά από τα τεράστια προβλήματα χρέους — αυτό προμηνύει έναν κόσμο με υψηλότερο πληθωρισμό και μεγαλύτερη οικονομική αστάθεια.
Πρόκειται για μια πρόκληση που απασχολούσε έντονα τους κεντρικούς τραπεζίτες οι οποίοι συγκεντρώθηκαν το Σαββατοκύριακο στο Τζάκσον Χολ του Γουαϊόμινγκ, για το ετήσιο συμπόσιο της Ομοσπονδιακής Τράπεζας του Κάνσας Σίτι — και η οποία αναδείχθηκε ακόμη περισσότερο από τις πρόσφατες ειδήσεις.
Νέα εποχή «δημοσιονομικής κυριαρχίας»
Ο μεγάλος φόβος των κεντρικών τραπεζιτών είναι ότι εισερχόμαστε σε μια νέα εποχή «δημοσιονομικής κυριαρχίας» (fiscal dominance), κατά την οποία η προσφορά χρήματος δεν διαχειρίζεται με στόχο την επίτευξη χαμηλού και σταθερού πληθωρισμού, αλλά για να βοηθήσει τους εκλεγμένους πολιτικούς να αποφύγουν τις δύσκολες αποφάσεις σχετικά με τη φορολογία και τις κρατικές δαπάνες.
Αυτό συμβαίνει ενώ ο πληθωρισμός παραμένει ήδη αυξημένος σε μεγάλο μέρος του κόσμου εδώ και χρόνια και ενώ τα μακροπρόθεσμα επιτόκια αυξάνονται.
Ταυτόχρονα, οι εκλεγμένες κυβερνήσεις βρίσκονται υπό έντονη πολιτική πίεση να μην προχωρήσουν στις αυξήσεις φόρων ή στις περικοπές κρατικών παροχών που θα βελτίωναν τις προοπτικές του χρέους τους.
Η Τράπεζα της Ιαπωνίας βρίσκεται υπό έντονη πίεση από την κυβέρνηση της πρωθυπουργού Σαναέ Τακαΐτσι να μην αυξήσει τα επιτόκια, παρά την επιτάχυνση του πληθωρισμού, ενώ το ιαπωνικό υπουργείο Οικονομικών έχει συνεργαστεί με το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών σε ασυνήθιστες παρεμβάσεις στις αγορές συναλλάγματος, προκειμένου να ενισχυθεί το γεν.
Ο αριστερός υποψήφιος για την προεδρία της Γαλλίας Jean-Luc Mélenchon έχει προτείνει τη διαγραφή του χρέους που κατέχει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, επιδιώκοντας ουσιαστικά να αμβλύνει τις δημοσιονομικές προκλήσεις της χώρας μεταφέροντας το βάρος στη νομισματική αρχή της ηπείρου.
Και στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο πρόεδρος Τραμπ έχει ξεκινήσει εκ νέου προσπάθεια να απομακρύνει από τη θέση της την κυβερνήτη της Fed Λίζα Κουκ, κάτι που, εάν επιτύχει, θα μπορούσε επίσης να προμηνύσει προσπάθειες απομάκρυνσης των κυβερνητών Michael Barr και Τζερόμ Πάουελ.
Πέρα από τις μακροχρόνιες επιθέσεις του Τραμπ εναντίον της Fed και τις απαιτήσεις του για χαμηλότερα επιτόκια, το Υπουργείο Οικονομικών έχει αναλάβει προσπάθειες να περιορίσει το κόστος μακροπρόθεσμου δανεισμού μέσω μιας παρέμβασης στην αγορά ομολόγων.
«Στο πλαίσιο των αυξανόμενων δημοσιονομικών πιέσεων, οι κεντρικές τράπεζες σε όλο τον κόσμο ενδέχεται να αντιμετωπίσουν πιέσεις που σχετίζονται με τους κινδύνους δημοσιονομικής κυριαρχίας», δήλωσε η διευθύνουσα σύμβουλος του ΔΝΤ Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα σε πάνελ στο Τζάκσον Χολ την Παρασκευή.
«Στεκόμενη εδώ, σε αυτό το εμβληματικό σκηνικό της νομισματικής πολιτικής — σε αυτή τη σπουδαία πολιτεία των ροντέο όπου κάθε πινακίδα κυκλοφορίας δείχνει έναν καουμπόη πάνω σε ένα άλογο που προσπαθεί να τον ρίξει — επιτρέψτε μου να διατυπώσω την απάντηση ως εξής», είπε.
«Ο πιο κρίσιμος ρόλος των κεντρικών τραπεζών είναι να διασφαλίζουν ότι ο πληθωρισμός παραμένει χαμηλός και σταθερός. … Και αυτό σημαίνει ότι δεν πρέπει να υπάρχουν “καουμπόηδες” της νομισματικής πολιτικής που να σπεύδουν να σώσουν τα δημόσια οικονομικά».
Οι κεντρικές τράπεζες αντιστέκονται
Οι προσπάθειες υπονόμευσης της ανεξαρτησίας των κεντρικών τραπεζών έχουν μέχρι στιγμής σημειώσει μόνο περιορισμένη επιτυχία. Τα περισσότερα από τα ιδρύματα αυτά διαθέτουν σημαντικές νομικές δικλίδες ασφαλείας που τα προστατεύουν από τις πολιτικές πιέσεις.
Το πρωί της Παρασκευής, ο πρόεδρος της Fed Κέβιν Γουόρς υπέδειξε με σαφήνεια ότι τα επιτόκια παραμένουν υπό εξέταση, εάν η Fed δεν αποκτήσει την πεποίθηση ότι ο πληθωρισμός υποχωρεί, σε αντίθεση με τις επανειλημμένα διατυπωμένες επιθυμίες του προέδρου που τον διόρισε μόλις λίγους μήνες νωρίτερα.
Η υποκείμενη κατάσταση του χρέους στις ΗΠΑ — με ετήσια δημοσιονομικά ελλείμματα της τάξης του 6% έως 7% του ΑΕΠ, ακόμη και σε συνθήκες πλήρους απασχόλησης — σημαίνει ότι οποιαδήποτε περαιτέρω αύξηση των επιτοκίων θα περιπλέξει ακόμη περισσότερο το πολιτικό περιβάλλον στο οποίο καλείται να κινηθεί η Fed.
Και παρότι οι αριθμοί και οι θεσμικές λεπτομέρειες διαφέρουν ανά τον κόσμο, η βασική εικόνα είναι η ίδια στις περισσότερες μεγάλες ανεπτυγμένες οικονομίες.
«Αν τα νομοθετικά σώματα καταλήξουν να βλέπουν τις κεντρικές τράπεζες ως ένα ταμείο από το οποίο μπορούν να αντλούν χρήματα, ο κίνδυνος είναι να καταλήξετε να συμβιβάζεστε ως προς τη νομισματική πολιτική προς όφελος των δημοσιονομικών αρχών», δήλωσε στο Axios ο Adam Posen, πρόεδρος του Peterson Institute for International Economics και πρώην αξιωματούχος της Τράπεζας της Αγγλίας.
«Αν πρόκειται για τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ή τη Μεγάλη Ύφεση, τότε αυτό είναι αποδεκτό», προσθέτει. «Αλλά το να γίνεται κάτι τέτοιο σε ένα πιο φυσιολογικό οικονομικό περιβάλλον είναι επικίνδυνο».
Πηγή: ieidiseis.gr
