Νέο γύρο έντασης διανύουν τις τελευταίες ημέρες οι ελληνοτουρκικές σχέσεις, με την Τουρκία να κλιμακώνει την επιθετική της ρητορική αντιδρώντας σπασμωδικά στις ελληνικές πρωτοβουλίες —από την ανακοίνωση του ελληνικού θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού και των θαλάσσιων πάρκων, μέχρι την τροχιά υλοποίησης του περίφημου καλωδίου – δηλαδή του μεγάλου έργου της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου (GSI).
«Αλλάξτε πορεία» – Οι νέες δηλώσεις του Ερντογάν για την Ελλάδα
Η ηγεμονική διάθεση της Άγκυρας εκφράστηκε με τον πιο επίσημο τρόπο δια στόματος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Επιστρέφοντας από τη Σύνοδο Κορυφής του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης (SCO), ο Τούρκος πρόεδρος φρόντισε να στείλει σαφείς προειδοποιήσεις προς την Αθήνα.
Αν και υποστήριξε ότι «η Τουρκία δεν έχει βλέψεις σε εδάφη κανενός, αλλά δεν θα επιτρέψει σε κανέναν να παραβιάσει τα δικά της δικαιώματα», πέρασε αμέσως στην επίθεση, κλιμακώνοντας τη ρητορική για το Αιγαίο. Κάλεσε την Ελλάδα να «αλλάξει πορεία» και να «εγκαταλείψει τη στρατιωτικοποίηση των νησιών που έχουν αποστρατιωτικοποιημένο καθεστώς», ενώ διεμήνυσε αυστηρά πως «όποιος ερμηνεύει την ήρεμη και λογική προσέγγιση της Τουρκίας ως αδυναμία κάνει ένα σοβαρό λάθος».
► Ερντογάν μαινόμενος: «Η Ελλάδα να εγκαταλείψει τον εξοπλισμό των νησιών»
Ο Ερντογάν επιχείρησε παράλληλα να εμφανίσει την Άγκυρα ως τη μόνη που επιζητά την ειρήνη: «Ήμασταν το εποικοδομητικό μέρος. Ωστόσο, τις περισσότερες φορές δεν έχουμε δει μια αμοιβαία απάντηση στις καλές μας προθέσεις», υπογράμμισε, για να καταλήξει με μια δήλωση που εμπεριέχει σαφή απειλή: «Η αγνόηση και η παραβίαση διεθνών συνθηκών δεν θα ωφελήσει κανέναν… Η Ελλάδα πρέπει να αλλάξει πορεία από αυτό το λάθος μονοπάτι… Η Ιστορία είναι ένας πολύ καλός οδηγός για όσους μαθαίνουν από αυτήν».
Διπλωματική ένταση με διακοινώσεις για το status quo
Η ρητορική έξαρση του Ερντογάν δεν ήταν μεμονωμένη. Συνοδεύτηκε από επίσημη τουρκική διακοίνωση προς τις ελληνικές αρχές, η οποία —σύμφωνα με πληροφορίες της εφημερίδας Milliyet— καθιστά σαφές ότι η Τουρκία δεν πρόκειται να αποδεχθεί καμία δραστηριότητα που μεταβάλλει το status quo στο Αιγαίο.
Η Άγκυρα στοχεύει απευθείας τον ελληνικό περιβαλλοντικό σχεδιασμό, κάνοντας λόγο για «προώθηση μαξιμαλιστικών ισχυρισμών υπό το πρόσχημα του περιβαλλοντικού σχεδιασμού» που είναι απαράδεκτη.
Στο κείμενο υπογραμμίζεται ότι «τα δικαιώματα, τα συμφέροντα και το φυσικό νομικό καθεστώς της Τουρκίας δεν επηρεάζονται από τις συνέπειες των μονομερών βημάτων που σχεδιάζει η Ελλάδα», ενώ επαναλαμβάνεται η πάγια τουρκική θέση ότι δεν γίνονται αποδεκτές de facto καταστάσεις σε «γεωγραφικούς σχηματισμούς στο Αιγαίο, των οποίων η κυριαρχία δεν έχει μεταβιβαστεί στην Ελλάδα με διεθνείς συνθήκες».
Ναυτικές προκλήσεις στο Καστελόριζο και «παιχνίδια» στους χάρτες
(Turkish Defense Ministry via AP)
Όμως η Άγκυρα δεν έμεινε στα λόγια. Στο πεδίο της Νοτιοανατολικής Μεσογείου, η τουρκική νευρικότητα μεταφράστηκε στην άμεση ανάπτυξη του ωκεανογραφικού ερευνητικού σκάφους «Tubitak Marmara» νοτίως του Καστελορίζου. Η επιλογή της περιοχής δεν είναι τυχαία: πρόκειται για τη θαλάσσια έκταση όπου η Τουρκία ανακήρυξε πρόσφατα δικό της θαλάσσιο πάρκο, σε μια προσπάθεια να επιβάλει την «ιδιοκτησιακή» της αντίληψη.
Το «Tubitak Marmara» πλέει με NAVTEX του σταθμού Αττάλειας (0862/26) για διεξαγωγή ερευνών, προκαλώντας την ακαριαία αντίδραση της Αθήνας.
Ο Σταθμός Ηρακλείου του Πολεμικού Ναυτικού εξέπεμψε αντι-NAVTEX (1036/26), απορρίπτοντας την τουρκική αρμοδιότητα και υπενθυμίζοντας ότι η περιοχή βρίσκεται εντός ελληνικής δικαιοδοσίας και δυνητικής υφαλοκρηπίδας.
Η τουρκική σπουδή αποτυπώθηκε μέχρι και στις ψηφιακές πλατφόρμες. Στους χάρτες του Marine Traffic, η περιοχή νοτίως του Καστελορίζου εμφανίστηκε ξαφνικά ως «Εθνικό θαλάσσιο πάρκο Φετιγιέ-Κας» (Fethiye-Kas National Marine Park), εξέλιξη που έχει θέσει σε συναγερμό τις ελληνικές αρχές για την αποτροπή δημιουργίας τετελεσμένων.
Μυστική αποστολή Καλίν στην Αθήνα
AP Photo/Emrah Gurel
Πίσω από τη δημόσια αντιπαράθεση και τους υψηλούς τόνους, πάντως, οι μυστικοί δίαυλοι επικοινωνίας παραμένουν ορθάνοιχτοι. Όπως αποκαλύπτει η εφημερίδα «Τα Νέα», στην Αθήνα βρέθηκε την περασμένη εβδομάδα, μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, ο επικεφαλής της τουρκικής υπηρεσίας πληροφοριών MIT, Ιμπραήμ Καλίν. Η επίσκεψη πραγματοποιήθηκε υπό άκρα μυστικότητα.
Ο στενός συνεργάτης του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και άνθρωπος που θεωρείται από την Άγκυρα ως «ειδικών αποστολών» είχε επαφές με τον διοικητή της ΕΥΠ, Θεμιστοκλή Δεμίρη, αλλά και με άλλους παράγοντες στην ελληνική πρωτεύουσα. Το βασικό ερώτημα που τίθεται είναι εάν ο Καλίν μετέφερε μηνύματα του Τούρκου προέδρου προς την ελληνική πλευρά, σε μια περίοδο κατά την οποία παραμένουν ανοιχτά σημαντικά ζητήματα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Στο επίκεντρο αυτού του παρασκηνίου βρίσκονται οι διαφωνίες για τα θαλάσσια πάρκα στο Αιγαίο, η αμυντική συνεργασία Ελλάδας – Ισραήλ με την «Ασπίδα του Αχιλλέα», αλλά και η «Συμφωνία Αμοιβαίας Άμυνας της Μέκκας», που υπεγράφη στις 7 Αυγούστου στην Κωνσταντινούπολη. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, στις επαφές συζητήθηκαν επίσης κρίσιμα ζητήματα ασφαλείας, όπως η παρουσία περίπου 300 Τούρκων – μελών εγκληματικών οργανώσεων στη χώρα μας την τελευταία τετραετία, οι δράσεις κυκλωμάτων διακίνησης μεταναστών, αλλά και η αντιμετώπιση τρομοκρατικών και κατασκοπευτικών δικτύων υπό το πρίσμα της νέας έντασης στη Μέση Ανατολή.
Το γαλλικό «κλειδί» Meridiam και η μάχη του καλωδίου
Η παρουσία του τουρκικού ερευνητικού σκάφους, μόλις μία ημέρα μετά την υπογραφή της συμφωνίας για την «Ασπίδα του Αχιλλέα», λειτουργεί ως «πρόγευση» για το πώς σκοπεύει να αντιδράσει η Τουρκία όταν ξεκινήσουν οι έρευνες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου (GSI).
Στο παρασκήνιο, ωστόσο, βρίσκεται σε εξέλιξη διπλωματικό θρίλερ. Όπως γράφτηκε τις προηγούμενες ημέρες, ο γαλλικός όμιλος Meridiam, ο οποίος απέκτησε την πλειοψηφία στο έργο του καλωδίου, επιχειρεί να βρει μια φόρμουλα για να παρακαμφθούν τα τουρκικά εμπόδια.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ της «Καθημερινής» προ μερικών ημερών, η Meridiam σχεδιάζει να αποστείλει ενημερωτική επιστολή προς τις χώρες της περιοχής (Ελλάδα, Τουρκία, Κύπρο) πριν την έναρξη των εργασιών. Η λογική είναι η Άγκυρα να λαμβάνει τυπική ενημέρωση για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας, χωρίς όμως να αποκτά δικαίωμα έγκρισης ή συναπόφασης — κάτι που μένει να φανεί αν θα γίνει αποδεκτό από τους Τούρκους, οι οποίοι αξιώνουν το κράτος σημαίας των πλοίων να ζητά επίσημη άδεια.
Από την πλευρά της, η ελληνική κυβέρνηση διατηρεί αμετακίνητη στάση. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης ήταν κατηγορηματικός: «Οι κανόνες του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας είναι ακόμη πιο σαφείς σε ό,τι αφορά την έρευνα και την πόντιση του καλωδίου. Η Ελλάδα δεν πρόκειται να αποστεί από τους κανόνες αυτούς», τονίζοντας την κοινή βούληση Ελλάδας, Κύπρου και Γαλλίας.
Γεραπετρίτης: Ίσως και μέσα στο 2026 το καλώδιο – Δεν θα ζητήσουμε άδεια
Το στίγμα της ελληνικής στρατηγικής έδωσε προ ημερών με ξεκάθαρο τρόπο ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης. Μιλώντας στον ρ/σ «Παραπολιτικά», ο κ. Γεραπετρίτης ξεκαθάρισε ότι η πόντιση του καλωδίου θα ξεκινήσει τους επόμενους μήνες (πιθανόν εντός του 2026) και υπογράμμισε: «Το διεθνές δίκαιο είναι πάρα πολύ σαφές, δεν απαιτεί την άδεια της Τουρκίας και ούτε πρόκειται να ζητηθεί η άδεια».
Ο υπουργός Εξωτερικών σημείωσε ότι η Διακήρυξη των Αθηνών παραμένει ένας χρήσιμος μηχανισμός αποσυμπίεσης κρίσεων, όμως συμπλήρωσε: «Δεν περιμέναμε ότι η Τουρκία θα αποστεί από θέσεις που έχει διατυπώσει εδώ και δεκαετίες… Οι αξιώσεις της Τουρκίας παραμένουν, πολλές φορές εκφράζονται με επιθετικό τρόπο και είναι κάτι το οποίο προφανώς μας ενοχλεί και θα το θέτουμε σε όλα τα διεθνή φόρα».
Απαντώντας στις τουρκικές εξαγγελίες για νομοσχέδιο περί «Γαλάζιας Πατρίδας», ο κ. Γεραπετρίτης τόνισε πως πρόκειται για ενέργεια εσωτερικής κατανάλωσης χωρίς καμία εξωτερική έννομη ισχύ, σε αντίθεση με τον ελληνικό θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό που έχει την ισχύ ευρωπαϊκού κεκτημένου.
«Για πρώτη φορά η Ελλάδα έχει την απόλυτη πρωτοβουλία των κινήσεων», σημείωσε με νόημα ο ΥΠΕΞ. «Η Ελλάδα εκδίδει θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό… η Τουρκία ακολουθεί. Η Ελλάδα δημοσιεύει θαλάσσια περιβαλλοντικά πάρκα και ακολουθεί η Τουρκία… Εκείνο το οποίο διαφοροποιεί το σήμερα από το χθες, είναι ότι η Ελλάδα δεν ακολουθεί, είναι μπροστά».
Οι κινήσεις Δένδια και Γεραπετρίτη
Την ίδια ώρα, η ελληνική διπλωματική και αμυντική μηχανή βρίσκεται σε πλήρη εγρήγορση. Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας και ο Γιώργος Γεραπετρίτης έθεσαν το ζήτημα του τουρκικού αναθεωρητισμού στους Ευρωπαίους ομολόγους τους στις άτυπες συνόδους της Ε.Ε., ενώ παράλληλα υπογράφηκε η διευρυμένη συμφωνία αμυντικής ασφάλειας με το Ισραήλ, καθιστώντας σαφές ότι η Αθήνα είναι προετοιμασμένη για κάθε ενδεχόμενο στο πεδίο.
Πηγή: ieidiseis.gr
