Τα σφουγγάρια πιάτων μπορεί να είναι από τα πιο μολυσμένα αντικείμενα μιας κουζίνας, ανάλογα με τον τρόπο χρήσης και φροντίδας τους, αλλά και με το πόσο συχνά αντικαθίστανται.
Τα σφουγγάρια παγιδεύουν υπολείμματα τροφών και, όταν παραμένουν ζεστά και υγρά επί ώρες, μπορούν να μετατραπούν σε εστίες βακτηρίων, τα οποία στη συνέχεια μεταφέρονται στα χέρια, στα πιάτα, στους πάγκους και σε άλλες επιφάνειες, σύμφωνα με έρευνες.
Όταν δεν καθαρίζονται σωστά, μπορεί να φιλοξενήσουν επικίνδυνα βακτήρια, όπως το E. coli και ο σταφυλόκοκκος, δήλωσε στην Washington Post ο Ντον Σάφνερ, επικεφαλής του Τμήματος Επιστήμης Τροφίμων στο Πανεπιστήμιο Rutgers. Ορισμένα στελέχη τους μπορούν να προκαλέσουν λοιμώξεις και τροφική δηλητηρίαση.
Ακριβώς εξαιτίας του κινδύνου τροφιμογενών νοσημάτων, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συμβουλεύει να μη χρησιμοποιούνται σφουγγάρια για τον καθαρισμό πιάτων και μαγειρικών σκευών.
Η σωστή χρήση μπορεί να καταστήσει τα σφουγγάρια πιο ασφαλή. Υπάρχουν, ωστόσο, και εναλλακτικές λύσεις. Ειδικοί στην ασφάλεια των τροφίμων εξηγούν τι χρησιμοποιούν στις δικές τους κουζίνες και πώς περιορίζουν τον κίνδυνο βακτηριακής μόλυνσης.
► Γιατί δεν πρέπει να αφήνεις άπλυτα πιάτα στον νεροχύτη το βράδυ
Βούρτσα για το πλύσιμο των πιάτων
Κανένα εργαλείο καθαρισμού δεν λειτουργεί χωρίς την απαραίτητη συντήρηση. Μελέτες, ωστόσο, έχουν δείξει ότι οι βούρτσες πιάτων είναι πιο υγιεινές από τα σφουγγάρια. Οι τρίχες τους στεγνώνουν ταχύτερα, με αποτέλεσμα τα βακτήρια να πεθαίνουν πιο γρήγορα.
Οι τρίχες, είτε είναι πλαστικές είτε κατασκευασμένες από φυσικά υλικά, όπως το μπαμπού και το ξύλο οξιάς, διευκολύνουν επίσης τον εντοπισμό της βρωμιάς. «Έχουν συνήθως πιο ανοιχτή δομή, η οποία δυσκολεύει την παγίδευση υπολειμμάτων τροφών και επιτρέπει στο νερό να στραγγίζει και στη βούρτσα να στεγνώνει πολύ πιο εύκολα», εξήγησε ο Σάφνερ.
Μελέτη του 2021 διαπίστωσε ότι οι βούρτσες δεν διατηρούσαν καθόλου νερό τεσσερισήμισι ώρες μετά το πλύσιμο, με αποτέλεσμα να έχουν λιγότερα βακτήρια από τα σφουγγάρια. Αντίθετα, ένας από τους τύπους σφουγγαριών που εξετάστηκαν διατηρούσε έως και ένα κουταλάκι του γλυκού νερό 24 ώρες αργότερα.
Έτσι δημιουργείται ένα υγρό περιβάλλον, στο οποίο μπορούν να αναπτυχθούν βακτήρια που προκαλούν ασθένειες, όπως η σαλμονέλα.
Οι βούρτσες πρέπει επίσης να καθαρίζονται και να απολυμαίνονται τακτικά ή να αντικαθίστανται, επισήμανε ο Τζέισον Μπόλτον, ειδικός στην ασφάλεια τροφίμων και αναπληρωτής κοσμήτορας στο Πανεπιστήμιο του Μέιν.
Ιδανικά, πρέπει να πλένονται καθημερινά με ζεστό νερό και σαπούνι και στη συνέχεια να τοποθετούνται με τις τρίχες προς τα κάτω, ώστε να στραγγίζουν και να στεγνώνουν. Πολλές πλαστικές βούρτσες μπορούν να μπουν στο πλυντήριο πιάτων, εφόσον το επιτρέπουν οι οδηγίες του κατασκευαστή.
Καθώς τα βακτήρια μπορούν να κρύβονται στις εσοχές όπου οι τρίχες ενώνονται με τη λαβή, οι βούρτσες ή οι ανταλλακτικές κεφαλές τους πρέπει να πετιούνται μόλις αρχίσουν να εμφανίζουν λεκέδες ή έντονη βρωμιά.
► Υπάρχει σε χιλιάδες κουζίνες στην Ελλάδα: Το θανατηφόρο υλικό
Οι βούρτσες, πάντως, δεν είναι ιδανικές για τον καθαρισμό επιφανειών, καθώς οι τρίχες τους δεν έρχονται σε πλήρη επαφή με τους πάγκους, ενώ ενδέχεται να χαράξουν ορισμένα υλικά, όπως κάποιες αντικολλητικές επιφάνειες. Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν πανιά κουζίνας.
Πανί για το πλύσιμο και το στέγνωμα
Τα πανιά κουζίνας, τα οποία μπορεί να είναι κατασκευασμένα από βαμβάκι, λινό ή φυτική κυτταρίνη, είναι χρήσιμα τόσο για το πλύσιμο όσο και για το στέγνωμα. Όταν διατηρούνται καθαρά και στεγνά, μπορούν να είναι πιο υγιεινά από τα σφουγγάρια.
Το κλειδί είναι να υπάρχει διαθέσιμο ένα σετ πανιών και, ιδανικά, να χρησιμοποιείται ένα καθαρό κάθε ημέρα.
«Με ένα πανί κουζίνας που περνά από σωστό κύκλο πλύσης και στεγνώνει σε υψηλή θερμοκρασία, ο κίνδυνος είναι μικρότερος» σε σύγκριση με σφουγγάρια ή πετσέτες που δεν καθαρίζονται, δεν απολυμαίνονται και δεν στεγνώνουν σωστά, εξήγησε ο Μπόλτον.
Τα πανιά πλένονται ευκολότερα και, συνήθως, συχνότερα από τα σφουγγάρια, γεγονός που τα καθιστά ασφαλέστερη επιλογή. Παράλληλα, στεγνώνουν ταχύτερα, περιορίζοντας τον κίνδυνο ανάπτυξης βακτηρίων.
Εάν, όμως, παραμένουν τσαλακωμένα και υγρά, μπορούν να συγκεντρώσουν βακτήρια με τον ίδιο τρόπο όπως τα σφουγγάρια. Τα βαμβακερά και τα βιοδιασπώμενα πανιά μπορούν συνήθως να πλυθούν στο πλυντήριο πιάτων ή ρούχων και να στεγνώσουν σε υψηλή θερμοκρασία. Το ίδιο ισχύει και για ορισμένα συνθετικά υλικά, εφόσον αντέχουν σε τέτοιες θερμοκρασίες και ακολουθούνται οι οδηγίες του κατασκευαστή.
Μια άλλη επιλογή είναι το χαρτί κουζίνας μίας χρήσης. Από την άποψη της ασφάλειας των τροφίμων ενέχει μικρότερο κίνδυνο, καθώς δεν επαναχρησιμοποιείται και επομένως δεν μεταφέρει βακτήρια. Δεν αποτελεί, ωστόσο, την πιο φιλική επιλογή για το περιβάλλον.
Ο Σάφνερ ανέφερε ότι τοποθετεί τα χρησιμοποιημένα χαρτιά κουζίνας στον κάδο κομποστοποίησης, επισημαίνοντας ότι, χωρίς κομποστοποίηση, καταλήγουν στη χωματερή.
Δεν αποχωρίζεστε το σφουγγάρι; Πώς να το καθαρίζετε
Όσοι επιμένουν να χρησιμοποιούν σφουγγάρια θα πρέπει, ιδανικά, να τα απολυμαίνουν καθημερινά, εφόσον τα χρησιμοποιούν συχνά.
Υπάρχουν τρεις βασικοί τρόποι:
Τοποθετήστε το σφουγγάρι στο πλυντήριο πιάτων. Εάν διαθέτει πρόγραμμα απολύμανσης, μπορεί να συμβάλει τόσο στον καθαρισμό όσο και στην εξουδετέρωση των βακτηρίων.
Βάλτε το σφουγγάρι σε ένα μικρό πιάτο, καλύψτε το ελαφρά με καθαρό νερό και τοποθετήστε το στον φούρνο μικροκυμάτων για περίπου ένα λεπτό. Δεν πρέπει ποτέ να μπαίνει στεγνό στον φούρνο μικροκυμάτων, καθώς υπάρχει κίνδυνος να πάρει φωτιά. Όταν κρυώσει, στύψτε το και αφήστε το σε σημείο όπου μπορεί να στεγνώσει εντελώς.
Τοποθετήστε το στον νεροχύτη και περιχύστε το με βραστό νερό από κατσαρόλα ή βραστήρα. Μόλις κρυώσει αρκετά, στύψτε το καλά και αφήστε το να στεγνώσει.
Για καλύτερα αποτελέσματα κατά τη χρήση φούρνου μικροκυμάτων ή βραστού νερού, μπορεί να χρησιμοποιηθεί ψηφιακό θερμόμετρο κρέατος, ώστε να διαπιστωθεί ότι η θερμοκρασία του νερού έχει φτάσει τουλάχιστον τους 71 βαθμούς Κελσίου.
Τα επιστημονικά δεδομένα για την αποτελεσματικότητα αυτών των μεθόδων, πάντως, δεν είναι απολύτως ξεκάθαρα. Ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι ο φούρνος μικροκυμάτων και το πλυντήριο πιάτων μπορούν να εξουδετερώσουν επιβλαβή βακτήρια.
Άλλη μελέτη, όμως, διαπίστωσε ότι η χρήση μικροκυμάτων και βραστού νερού μείωσε τα βακτήρια σε εργαστηριακές συνθήκες, αλλά όχι στις πραγματικές κουζίνες. Οι ερευνητές σημείωσαν επίσης ότι καμία μεμονωμένη μέθοδος δεν πέτυχε συνολική μείωση των βακτηρίων μεγαλύτερη από περίπου 60%.
Μια ακόμη εναλλακτική είναι τα σφουγγάρια σιλικόνης. Σε αντίθεση με τα παραδοσιακά σφουγγάρια, δεν είναι πορώδη, δεν συγκρατούν νερό, καθαρίζονται ευκολότερα και συνήθως μπορούν να μπουν στο πλυντήριο πιάτων.
Πηγή: ieidiseis.gr
