Η Θεσσαλία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια από τις μεγαλύτερες περιβαλλοντικές προκλήσεις των επόμενων δεκαετιών, καθώς η ξηρασία φαίνεται να αποκτά ολοένα μεγαλύτερη διάρκεια, ένταση και γεωγραφική έκταση. Τα ευρήματα ερευνητικής δουλειάς του Εργαστηρίου Υδρολογίας και Ανάλυσης Υδατικών Συστημάτων του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας προκαλούν έντονο προβληματισμό, καθώς δείχνουν ότι η περιοχή μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπη με πολύ δυσκολότερες συνθήκες στο μέλλον.
Για το ζήτημα μίλησε στο NEWSROOM, στο στούντιο του NEO 103,3, και στους Σπύρο Μπαξεβάνο και Θοδωρή Σταμούλη ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Νικήτας Μυλόπουλος, παρουσιάζοντας τις βασικές διαπιστώσεις των μελετών που αφορούν το θεσσαλικό διαμέρισμα.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, για την περίοδο 2070-2100 τα επεισόδια ξηρασίας εκτιμάται ότι σχεδόν διπλασιάζονται, ενώ παράλληλα αυξάνονται η διάρκεια και η δριμύτητά τους και επηρεάζεται μεγαλύτερο ποσοστό της θεσσαλικής έκτασης.
Η εικόνα που προκύπτει από τα δύο κοινωνικοοικονομικά σενάρια κλιματικής αλλαγής που εξετάστηκαν είναι ιδιαίτερα ανησυχητική. Οι μικρές και μέσες τιμές ξηρασίας αναμένεται να δώσουν σταδιακά τη θέση τους σε υψηλότερες τιμές, γεγονός που σημαίνει ότι το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τη συχνότητα των φαινομένων, αλλά και τη σοβαρότητά τους.
Η Θεσσαλία πληρώνει ήδη βαρύ τίμημα
Η επιδείνωση των συνθηκών δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά στις κλιματικές μεταβολές. Το υδατικό δυναμικό της Θεσσαλίας βρίσκεται εδώ και δεκαετίες υπό ιδιαίτερα ισχυρή ανθρωπογενή πίεση, κυρίως εξαιτίας των αυξημένων αναγκών για άρδευση.
Όπως εξηγεί ο κ. Μυλόπουλος, η διατάραξη του υδατικού ισοζυγίου έχει οδηγήσει σε σοβαρή υποβάθμιση των αποθεμάτων του υπόγειου υδροφόρου ορίζοντα, αλλά και σε σημαντική μείωση των παροχών του Πηνειού.
Το πρόβλημα κορυφώνεται κατά τους θερινούς μήνες και ιδιαίτερα τον Ιούνιο, τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, όταν οι καλλιέργειες χρειάζονται μεγάλες ποσότητες νερού, την ώρα που οι διαθέσιμοι υδατικοί πόροι περιορίζονται.
Όταν το νερό δεν φτάνει για όλους
Οι συνέπειες μιας παρατεταμένης ξηρασίας δεν περιορίζονται στη γεωργική παραγωγή. Η μειωμένη διαθεσιμότητα νερού μπορεί να επηρεάσει συνολικά την οικονομική και περιβαλλοντική ισορροπία της περιοχής.
Ενδεικτική είναι η περίπτωση της περιόδου 1989-1990, όταν η ξηρασία είχε περίοδο επαναφοράς μεγαλύτερη των 80 ετών και επηρέασε περισσότερο από το 50% της έκτασης της Θεσσαλίας.
Ιδιαίτερα έντονα είχε επηρεαστεί τότε η δυτική ορεινή ζώνη, περιοχή από την οποία ξεκινούν ο Πηνειός και σημαντικοί παραπόταμοί του.
Η μειωμένη διαθεσιμότητα νερού είχε άμεσο αντίκτυπο στις αρδευόμενες εκτάσεις, στις αποδόσεις των καλλιεργειών και στην κατάσταση τόσο των υπόγειων όσο και των επιφανειακών υδάτων.
Οι γεωτρήσεις και η υπεράντληση επιβαρύνουν την κατάσταση
Στο ήδη δύσκολο σκηνικό προστέθηκε διαχρονικά και η έντονη εκμετάλλευση των υπόγειων υδάτων.
Η διάνοιξη γεωτρήσεων στο καρστικό σύστημα, σε συνδυασμό με τις ανεξέλεγκτες αντλήσεις κατά τους θερινούς μήνες, κυρίως από ιδιωτικές γεωτρήσεις, έχει επιβαρύνει ακόμη περισσότερο τα διαθέσιμα αποθέματα.
Έτσι, η Θεσσαλία βρίσκεται μπροστά σε έναν διπλό κίνδυνο: από τη μία οι κλιματικές συνθήκες ευνοούν συχνότερες και πιο έντονες ξηρές περιόδους και από την άλλη η αυξημένη ζήτηση νερού συνεχίζει να πιέζει ένα σύστημα που ήδη εμφανίζει σημάδια εξάντλησης.
Δεν είναι μόνο η έλλειψη βροχής
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η ξηρασία δεν αποτελεί ένα ενιαίο φαινόμενο. Μπορεί να εμφανιστεί με διαφορετικές μορφές και να επηρεάσει διαφορετικά το περιβάλλον, τη γεωργία και την κοινωνία.
Η μετεωρολογική ξηρασία συνδέεται με σημαντική μείωση των βροχοπτώσεων σε σχέση με τον μέσο όρο. Η γεωργική ξηρασία αφορά την απώλεια υγρασίας του εδάφους σε επίπεδα που επηρεάζουν την παραγωγή. Η υδρολογική ξηρασία συνδέεται με τη μειωμένη επιφανειακή και υπόγεια απορροή.
Υπάρχει, τέλος, και η λεγόμενη κοινωνικοοικονομική ξηρασία, η οποία ουσιαστικά αποτυπώνει την κατάσταση όπου η διαθέσιμη προσφορά νερού δεν επαρκεί για να καλύψει τη ζήτηση.
Και αυτό ακριβώς είναι το μεγάλο στοίχημα για τη Θεσσαλία: όχι μόνο να αντιμετωπίσει τις λιγότερες βροχές και τις μεγαλύτερες ξηρές περιόδους, αλλά να διαχειριστεί διαφορετικά τους υδατικούς της πόρους.
Τα στοιχεία της έρευνας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας λειτουργούν ως μια σαφής προειδοποίηση για το μέλλον. Η εικόνα μιας Θεσσαλίας με ολοένα συχνότερα και εντονότερα επεισόδια ξηρασίας δεν αποτελεί πλέον ένα μακρινό θεωρητικό σενάριο, αλλά έναν κίνδυνο που συνδέεται άμεσα με τη διαχείριση του νερού, την αγροτική παραγωγή και την περιβαλλοντική ανθεκτικότητα της περιοχής
ΑΚΟΥΣΤΕ ΤΗ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΑΠΟ: 1:43:27
