Σαφή εικόνα για τις πραγματικές πηγές της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στον Βόλο, βασισμένη στις πολυετείς μετρήσεις του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, παρουσίασε ο αναπληρωτής καθηγητής και Κοσμήτορας της Πολυτεχνικής Σχολής Γιώργος Σαχαρίδης, μιλώντας στο ΝΕΟ 103,3 και στον δημοσιογράφο Δημήτρη Μαρέδη.
Ο καθηγητής ξεκαθάρισε από την αρχή ότι ο Βόλος αντιμετωπίζει πραγματικό πρόβλημα ποιότητας αέρα, το οποίο όμως εντοπίζεται κατά κύριο λόγο στα αιωρούμενα μικροσωματίδια.
«Αναμφίβολα υπάρχει πρόβλημα με την ποιότητα του αέρα στην πόλη μας», τόνισε, σημειώνοντας ότι αυτό αποδεικνύεται από μετρήσεις πολλών ετών και από διαφορετικούς φορείς.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το βασικό πρόβλημα αφορά τα PM2,5 και PM10, ενώ οι υπόλοιποι ρύποι που παρακολουθούνται από το Πανεπιστήμιο βρίσκονται, κατά τα χρόνια των μετρήσεων, σε χαμηλότερα επίπεδα και δεν εμφανίζουν αντίστοιχη ανησυχητική εικόνα.
Καλή η εικόνα το τελευταίο διάστημα – Το πραγματικό τεστ έρχεται τον χειμώνα
Ο Γιώργος Σαχαρίδης αναγνώρισε ότι το τελευταίο χρονικό διάστημα οι μετρήσεις εμφανίζουν αρκετά καλή εικόνα, με τον Βόλο να βρίσκεται συχνά στο «πράσινο».
Ωστόσο προειδοποίησε ότι αυτό δεν αποτελεί λόγο εφησυχασμού.
Το καλοκαίρι, όπως εξήγησε, είναι γενικά ευνοϊκότερη περίοδος για την ποιότητα του αέρα στον Βόλο, ενώ το πραγματικό τεστ θα έρθει καθώς η πόλη μπαίνει στον χειμώνα και ενεργοποιούνται μαζικά τα συστήματα θέρμανσης.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη συνάντηση που είχε πραγματοποιηθεί το καλοκαίρι του 2025, με πρωτοβουλία του Περιφερειάρχη Θεσσαλίας, στην οποία κάθισαν στο ίδιο τραπέζι οι εμπλεκόμενοι φορείς και συμφώνησαν συγκεκριμένες δράσεις.
Κατά τον καθηγητή, μεγάλο μέρος των δεσμεύσεων αυτών υλοποιήθηκε και πλέον οι επιστήμονες περιμένουν να δουν εάν το σύνολο των παρεμβάσεων θα αποτυπωθεί στις μετρήσεις.
Τρεις βασικές πηγές – Περίπου από ένα τρίτο η καθεμία
Ένα από τα πλέον ενδιαφέροντα σημεία της συνέντευξης ήταν η ποσοτικοποίηση των βασικών πηγών ρύπανσης.
Σύμφωνα με τον Γιώργο Σαχαρίδη, υπάρχουν τρεις βασικοί πυλώνες που επηρεάζουν την ποιότητα του αέρα στον Βόλο:
η βιομηχανική δραστηριότητα, οι μετακινήσεις και τα καυσαέρια των οχημάτων και οι καύσεις, στις οποίες περιλαμβάνονται η θέρμανση, τα τζάκια, αλλά και άλλες δραστηριότητες όπως η εστίαση.
Μεσοσταθμικά σε περίοδο δώδεκα μηνών, η συμμετοχή κάθε μίας από αυτές τις τρεις κατηγορίες υπολογίζεται περίπου στο 28% έως 32%-33%.
Τα ποσοστά δεν είναι σταθερά κάθε ημέρα ή κάθε εποχή. Μεταβάλλονται ανάλογα με τις θερμοκρασίες, τη βροχή, την υγρασία, τον άνεμο και τη χρήση θέρμανσης.
Η γενική εικόνα όμως, σύμφωνα με τον καθηγητή, δείχνει μία σχετική ισορροπία μεταξύ των τριών βασικών πηγών.
Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η ατμοσφαιρική ρύπανση στον Βόλο δεν έχει έναν και μοναδικό υπεύθυνο.
Τι θα συνέβαινε αν έφευγε η ΑΓΕΤ
Με αφορμή τις κινητοποιήσεις πολιτών κατά της καύσης απορριμμάτων και τη δημόσια συζήτηση γύρω από τη λειτουργία της ΑΓΕΤ, ο Δημήτρης Μαρέδης έθεσε ευθέως στον καθηγητή το υποθετικό ερώτημα:
Αν αύριο έκλεινε ή απομακρυνόταν η ΑΓΕΤ, θα λυνόταν το πρόβλημα της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στον Βόλο;
Η απάντηση του Γιώργου Σαχαρίδη ήταν αρνητική.
Ο ίδιος διευκρίνισε ότι οποιαδήποτε βιομηχανική δραστηριότητα επηρεάζει την ποιότητα του αέρα και ότι η ρύπανση που φτάνει στην πόλη από την ανατολική πλευρά είναι μετρήσιμη.
Ωστόσο υπογράμμισε ότι η ΑΓΕΤ δεν είναι η μοναδική πηγή.
Η εκτίμηση των μετρήσεων είναι ότι εάν εξαφανιζόταν συνολικά η ρύπανση που έρχεται από την ανατολική πλευρά της πόλης, η βελτίωση θα ήταν περίπου της τάξης του 4% έως 6%.
Στη συνέχεια διευκρίνισε ακόμη περισσότερο ότι στην ανατολική πλευρά δεν υπάρχει μόνο η ΑΓΕΤ αλλά και άλλες δραστηριότητες.
Συνεπώς, αν το υποθετικό σενάριο αφορούσε μόνο την απομάκρυνση του εργοστασίου της ΑΓΕΤ, η βελτίωση στην ατμόσφαιρα, σύμφωνα με τις μετρήσεις που επικαλέστηκε, θα ήταν κάτω από 5%.
Αυτό, όπως τόνισε, δεν σημαίνει ότι η βιομηχανική δραστηριότητα δεν επιβαρύνει τον αέρα.
Αντίθετα, ξεκαθάρισε ότι οι βιομηχανικές δραστηριότητες –συμπεριλαμβανομένης της ΑΓΕΤ– συμμετέχουν στην επιβάρυνση των αιωρούμενων μικροσωματιδίων.
Η επιστημονική εικόνα όμως είναι περισσότερο σύνθετη από την απόδοση ολόκληρου του προβλήματος σε μία μονάδα.
Πολύ μεγαλύτερη η επίδραση από τα δυτικά – Έως 18%-22%
Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον είχε η αναφορά του καθηγητή στη δυτική πλευρά του Βόλου.
Ερωτηθείς για τη Χαλυβουργία, ο Γιώργος Σαχαρίδης εξήγησε ότι όταν εξετάζεται η ρύπανση που εισέρχεται στην πόλη από τα δυτικά, δεν μπορεί να εξεταστεί μόνο μία βιομηχανική μονάδα.
Στη συγκεκριμένη περιοχή βρίσκονται επίσης οι Α’ και Β’ Βιομηχανικές Περιοχές και αναπτύσσεται συνολικά σημαντική βιομηχανική δραστηριότητα.
Η συνολική συμμετοχή της ρύπανσης που έρχεται από τα δυτικά εκτιμάται, σύμφωνα με τα δεδομένα των τελευταίων ετών, περίπου στο 18% έως 20%-22%.
Ο καθηγητής διευκρίνισε όμως ότι για να μηδενιστεί αυτή η συμβολή θα έπρεπε, θεωρητικά, να σταματήσει το σύνολο των δραστηριοτήτων στις δύο βιομηχανικές περιοχές, κάτι που προφανώς δεν αποτελεί ρεαλιστικό ή επιστημονικά ορθό σχέδιο πολιτικής.
«Δεν είναι λύση να κλείσουν όλα»
Αυτό ήταν και ένα από τα βασικά μηνύματα της συνέντευξης.
Ο Γιώργος Σαχαρίδης τόνισε ότι ο στόχος δεν μπορεί να είναι να σταματήσει κάθε ανθρώπινη και οικονομική δραστηριότητα.
Με την ίδια λογική, όπως είπε, αν καταργούνταν όλα τα αυτοκίνητα, τα τζάκια, η εστίαση και οι βιομηχανίες, φυσικά θα υπήρχε τεράστια βελτίωση της ποιότητας του αέρα.
Αυτό όμως δεν αποτελεί λειτουργικό μοντέλο για μία σύγχρονη πόλη.
«Οι κοινωνίες πρέπει να δουλεύουν», ήταν ουσιαστικά το μήνυμά του.
Το ζητούμενο, κατά τον καθηγητή, είναι να βελτιώνεται συνεχώς ο τρόπος λειτουργίας των δραστηριοτήτων που επιβαρύνουν την ατμόσφαιρα.
Οι αλλαγές, μάλιστα, δεν μπορούν να αποδώσουν από τη μία ημέρα στην άλλη.
Χρειάζεται, όπως είπε, σταθερή εφαρμογή μέτρων κάθε χρόνο, ώστε σε ένα διάστημα δύο ή τριών ετών να μπορεί η πόλη να διαπιστώσει μετρήσιμη και σταθερή βελτίωση.
Νέοι σταθμοί μέτρησης στη βιομηχανική περιοχή
Σημαντική είδηση προέκυψε και για το δίκτυο παρακολούθησης της ατμοσφαιρικής ρύπανσης.
Ο Γιώργος Σαχαρίδης χαρακτήρισε ικανοποιητική τη σημερινή κατάσταση των μετρήσεων, χωρίς να υποστηρίξει ότι δεν υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης.
Όπως είπε, σήμερα μετρώνται αρκετοί σημαντικοί ρύποι από το Πανεπιστήμιο και την Περιφέρεια και υπάρχει αξιόλογος αριθμός σταθμών και αναλυτών.
Παράλληλα αποκάλυψε ότι προχωρά ο σχεδιασμός για επέκταση του δικτύου στη βιομηχανική περιοχή.
Υπάρχουν ήδη αναλυτές στην περιοχή, αλλά το δίκτυο πρόκειται να ενισχυθεί με επιπλέον όργανα.
Σύμφωνα με τον καθηγητή, υπάρχει συνεργασία και ενδιαφέρον από τους φορείς της βιομηχανικής ζώνης, οι οποίοι επικοινωνούν με το Πανεπιστήμιο προκειμένου να ενημερωθούν για το πότε θα ολοκληρωθεί η διαδικασία.
Πρώτο μέτρο: αλλαγές στη θέρμανση
Στο τέλος της συνέντευξης ο Δημήτρης Μαρέδης ζήτησε από τον καθηγητή να αναφέρει ποιες παρεμβάσεις θα έβαζε πρώτες στην ατζέντα εάν είχε τη δυνατότητα να λάβει άμεσα μέτρα για τον Βόλο.
Ο Γιώργος Σαχαρίδης απέφυγε να παρουσιάσει τρία «μαγικά» μέτρα, καθώς, όπως εξήγησε, το πρόβλημα δεν επιδέχεται τόσο απλή αντιμετώπιση.
Έβαλε όμως στην πρώτη γραμμή τη θέρμανση.
Όπως ανέφερε, οι πολίτες πρέπει να ενισχυθούν ώστε να μπορούν να στραφούν σε καθαρότερους και αποδοτικότερους τρόπους θέρμανσης.
Έκανε αναφορά στο φυσικό αέριο, στην ηλεκτρική ενέργεια και στην ανάγκη οικονομικών κινήτρων, αλλά και στην ανάγκη να υπάρχει μεγάλη προσοχή στο τι καίγεται στα παραδοσιακά συστήματα θέρμανσης και στα τζάκια.
Ο χειμώνας είναι η περίοδος κατά την οποία η θέρμανση μπορεί να επιβαρύνει σημαντικά τις συγκεντρώσεις αιωρούμενων μικροσωματιδίων στην πόλη.
Δεύτερο μέτρο: λιγότερα αυτοκίνητα
Ο δεύτερος άξονας αφορά το κυκλοφοριακό.
Ο καθηγητής επισήμανε ότι χρειάζονται ρυθμίσεις αλλά και αλλαγή νοοτροπίας από τους ίδιους τους πολίτες.
Στον Βόλο, παρά τις σχετικά μικρές αποστάσεις, το ιδιωτικό αυτοκίνητο χρησιμοποιείται σε πολύ μεγάλο βαθμό.
Ο Γιώργος Σαχαρίδης έθεσε ως στόχο την ενίσχυση της χρήσης των μέσων μαζικής μεταφοράς.
Αναγνώρισε ότι το δίκτυο χρειάζεται βελτίωση και επέκταση, υπογράμμισε όμως και μία αντίφαση: τα λεωφορεία πολλές φορές κυκλοφορούν με περιορισμένο αριθμό επιβατών.
Επομένως, κατά την άποψή του, χρειάζεται αλλαγή τόσο στην προσφορά των συγκοινωνιών όσο και στις καθημερινές επιλογές μετακίνησης των Βολιωτών.
Τρίτο μέτρο για τις βιομηχανίες: «Έλεγχοι, έλεγχοι, έλεγχοι»
Για τη βιομηχανική δραστηριότητα, η θέση του καθηγητή ήταν απολύτως σαφής.
«Έλεγχοι, έλεγχοι, έλεγχοι», ήταν η φράση με την οποία περιέγραψε τι θεωρεί αναγκαίο.
Οι αρμόδιες αρχές πρέπει, όπως ανέφερε, να ελέγχουν διαρκώς τι συμβαίνει στις μονάδες και με ποιον τρόπο λειτουργούν.
Παράλληλα, οι ίδιες οι βιομηχανίες πρέπει να συνεχίσουν κάθε χρόνο τις παρεμβάσεις που μειώνουν το περιβαλλοντικό τους αποτύπωμα.
Ο ίδιος σημείωσε ότι σχετικές δράσεις έχουν ήδη ξεκινήσει και τις χαρακτήρισε θετική εξέλιξη, υπογραμμίζοντας όμως ότι πρέπει να έχουν συνέχεια.
Έκανε μάλιστα ιδιαίτερη αναφορά στους εργαζόμενους των βιομηχανιών, επισημαίνοντας ότι οι άνθρωποι που εργάζονται καθημερινά μέσα στις μονάδες και βγάζουν εκεί το μεροκάματό τους είναι επίσης κάτοικοι της ίδιας πόλης και έχουν ακριβώς το ίδιο ενδιαφέρον για τον αέρα που αναπνέουν.
«Σε δύο-τρία χρόνια μπορούμε να μιλάμε για καλύτερο αέρα»
Το συμπέρασμα της συνέντευξης ήταν ότι το πρόβλημα της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στον Βόλο είναι υπαρκτό και σοβαρό, αλλά δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με μία μόνο απόφαση ή στοχοποιώντας μία μόνο πηγή.
Οι μετρήσεις δείχνουν μία σύνθετη πραγματικότητα, στην οποία βιομηχανία, αυτοκίνητα και καύσεις συμμετέχουν σε σημαντικό βαθμό.
Η κατεύθυνση που προτείνει ο Γιώργος Σαχαρίδης είναι συνεχείς μετρήσεις, αυστηροί έλεγχοι, καθαρότερη θέρμανση, μικρότερη εξάρτηση από το αυτοκίνητο και σταθερές περιβαλλοντικές παρεμβάσεις στις βιομηχανικές μονάδες.
Και το αποτέλεσμα, όπως εξήγησε, δεν θα φανεί σε λίγες ημέρες.
Με σταθερά βήματα κάθε χρόνο, εκτίμησε ότι σε δύο έως τρία χρόνια θα μπορούσε ο Βόλος να μιλά με μετρήσιμα στοιχεία για ουσιαστικά καλύτερη ποιότητα αέρα.
