Ως μια ιδιαιτέρως αρνητική εξέλιξη χαρακτήρισαν διεθνολόγοι που μίλησαν στο iEidiseis την επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης. Και μπορεί να πρόκειται για μνημόνιο που παραβιάζει το διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας –όπως ανέφερε σε χθεσινή του ανακοίνωση και το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών-, εντούτοις, όπως εξήγησαν, δημιουργεί νέα δεδομένα σε πολιτικό και γεωστρατηγικό επίπεδο, αυξάνοντας την πίεση προς την Ελλάδα, ειδικά σε ότι αφορά τα ενεργειακά έργα.
Το τουρκολυβικό μνημόνιο «παραμένει έκνομο»
Όπως εξήγησε χαρακτηριστικά ο Παναγιώτης Ιωακειμίδης, ομότιμος καθηγητής Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών στο ΕΚΠΑ, «πρόκειται για μια ιδιαιτέρως αρνητική εξέλιξη για την Ελλάδα, επειδή ενισχύει την -εντός εισαγωγικών- νομιμότητα του μνημονίου».
Βέβαια, σύμφωνα με τον ίδιο, «αυτό δεν σημαίνει ότι αλλάζει το διεθνές στάτους του μνημονίου, το οποίο παραμένει έκνομο, χωρίς να παράγει συνέπειες, ή να δημιουργεί δικαιώματα και υποχρεώσεις για οποιαδήποτε τρίτη χώρα. Το σίγουρο όμως είναι ότι ενισχύεται η πολιτική θέση της Τουρκίας στη Λιβύη».
Στο ερώτημα γιατί πρόκειται για παράνομο μνημόνιο, ο ίδιος ανέφερε πως «όπως προβλέπει η Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας, πρέπει να υπάρχουν παρακείμενες ή απέναντι ακτές προκειμένου να γίνει οριοθέτηση. Αυτές οι δύο χώρες δεν έχουν ούτε παρακείμενες, ούτε απέναντι ακτές».
«Δεν εδράζεται στο διεθνές Δίκαιο»
Από την πλευρά του, ο Σωτήρης Ρούσσος, καθηγητής στο τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Διεθνών Σχέσεων του πανεπιστήμιου Πελοποννήσου και επιστημονικός υπεύθυνος του Κέντρο Μεσογειακών, Μεσανατολικών και Ισλαμικών Σπουδών στο ίδιο πανεπιστήμιο, σχολίασε στο iEidiseis πως «είναι μια πολύ δυσμενής εξέλιξη, που θεωρώ πως θα έπρεπε να συνοδεύεται και από κάποια παραίτηση από πλευράς της ηγεσίας του υπουργείου Εξωτερικών στην Ελλάδα. Είναι τόσο σημαντική εξέλιξη, επειδή, θεωρητικά, από το 2019 έως σήμερα, η ελληνική κυβέρνηση έχει επενδύσει στην προνομιακή σχέση που έλεγε πως είχε με τη διοίκηση του Τομπρούκ και της Βεγγάζης».
Όμως, σύμφωνα με τον ίδιο, «η ελληνική πλευρά δεν είχε καμία πραγματική στρατηγική απέναντι σε καμία από τις δύο πλευρές στη Λιβύη. Δεν είχε βάλει ουσιαστικά το θέμα του τουρκολιβυκού μνημονίου και της γενικότερης συμπεριφοράς της Άγκυρας στο κέντρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης».
Άλλωστε, σύμφωνα με τον κ. Ρούσσο, το τουρκολιβυκό μνημόνιο «ουσιαστικά λέει ότι η Κρήτη δεν έχει επήρεια ανατολικά και νότια, το ίδιο και τα Δωδεκάνησα. Δεν έχει καμία λογική, ούτε εδράζεται στο διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας. Όμως, στην περίοδο που διανύουμε, δεν ακμάζει το διεθνές δίκαιο.
«Έχει προσδεθεί στο άρμα της Τουρκίας»
Πριν από μερικές ημέρες, απομακρύνθηκε ο – επί 12 έτη- πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων στη Λιβύη, Ακίλα Σάλεχ, τη θέση του οποίου πήρε ο Σαλχίν Αμπντέλ Νάμπι.
Όπως εξήγησε ο κ. Ρούσσος, «ο γιος του Χαφτάρ, Σαντάμ Χαφτάρ, φαίνεται ότι έχει πολύ στενές σχέσεις με την Τουρκία. Είναι προφανές ότι έχει πια προσδεθεί στο άρμα της Τουρκίας και γι΄αυτό ανάγκασε σε παραίτηση τον πρόεδρο της Βουλής στη Λιβύη, ώστε να προχωρήσει στην επικύρωση του μνημονίου. Είναι άλλωστε γνωστές εδώ και περισσότερο από ένα χρόνο οι στενές σχέσεις της Τουρκίας με την οικογένεια Χαφτάρ».
«Το καθεστώς Χαφτάρ μας είχε εγκαταλείψει»
Σε ότι αφορά το πως επηρεάζεται η Ελλάδα από τις πρόσφατες εξελίξεις, ο κ. Ιωακειμίδης σχολίασε πως «είναι σαφές ότι το καθεστώς Χαφτάρ μας είχε κατά κάποιο τρόπο εγκαταλείψει, καθώς παλαιότερα είχαμε δίαυλο επικοινωνίας με τη Λιβύη και μια από τις προϋποθέσεις μας ήταν ότι δεν θα πραγματοποιηθεί επικύρωση του μνημονίου. Όμως, η Λιβύη ήταν “χολωμένη” με την Ελλάδα εξαιτίας της συμφωνίας οριοθέτησης που πραγματοποιήθηκε με την Αίγυπτο».
Σύμφωνα μάλιστα με τον κ. Ιωακειμίδη, μετά το τουρκολυβικό μνημόνιο, δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο η Λιβύη «να επαναφέρει γνωστές παλαιότερες θέσεις με τις οποίες αρνείτο την πλήρη επήρεια των νησιών νοτίων της Κρήτης ή και της ίδιας της Κρήτης».
«Ακολουθήσαμε λάθος στρατηγική»
Στο ερώτημα πως επιτεύχθηκε η επικύρωση με το τουρκολυβικό μνημόνιο,, ο κ. Ρούσσος ανέφερε πως «η Τουρκία παίζει έναν πολύ σημαντικό ρόλο στη Λιβύη, με πολύ άσχημα αποτελέσματα στην εσωτερική της κατάσταση. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα τη διόγκωση του μεταναστευτικού προβλήματος και πλέον την επικύρωση του μνημονίου. Θεωρώ ότι ακολουθήσαμε λάθος στραγηγική να προσπαθήσουμε να προσεταιριστούμε τον Χαφτάρ, επειδή αυτοί οι πολέμαρχοι δεν αντιλαμβάνονται τη θέση τους σε σχέση με άλλες χώρες με το αν τις υποστηρίζουν πολιτικά. Όποιον δεν θεωρούν αρκετά ισχυρό για να τους δώσει χρήμα και όπλα, δεν το λαμβάνουν υπόψη τους».
«Θα μας αναγκάζει να ζητάμε την άδειά της»
Αναφορικά με τους λόγους που η Τουρκία πίεσε έντονα να επικυρωθεί το τουρκολυβικό μνημόνιο, ο κ. Ρούσσος ανέφερε πως «η Τουρκία ήθελε να έχει όσο περισσότερες νομικές εξασφαλίσεις προκειμένου να πει ότι υπάρχει διμερής συμφωνία που χαράζει ΑΟΖ. Προσπαθεί να καταστήσει σαφές σε όλους ότι είναι μια ηγεμονική δύναμη στην ανατολική Μεσόγειο. Δεν το κάνει για να πιέσει την Ελλάδα, αλλά η Ελλάδα πιέζεται ούτως ή άλλως από αυτό».
Άλλωστε, ο ίδιος θεωρεί πως «η Τουρκία δεν θα μείνει άπραγη μετά την επικύρωση. Θα προχωρήσει σε κινήσεις που αφορούν έρευνες σε όλη τη ζώνη που καλύπτει το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Αυτό θα έχει να κάνει και με τα κυριαρχικά δικαίωμα της Ελλάδας στην ΑΟΖ και θα μας φέρει σε κρίσιμη κατάσταση σε σχέση με την Τουρκία. Η Τουρκία δεν θα επιτρέψει σε καμία περίπτωση καμία κίνηση που να περνάει από την Ελλάδα και να πηγαίνει προς την Κύπρο, είτε αυτό είναι καλώδιο, είτε αγωγός, είτε οτιδήποτε άλλο. Θα χρησιμοποιεί το τουρκολιβυκό μνημόνιο για να μας αναγκάζει να ζητάμε την άδειά της για κάθε τέτοια κίνηση. Εμείς θα κάνουμε αυτό που πρέπει προς τους διεθνείς οργανισμούς, αλλά φοβάμαι ότι είναι μάλλον αδύναμοι αυτή την περίοδο».
Πηγή: ieidiseis.gr
