Με κοινή θέση απέναντι στο τουρκολιβυκό μνημόνιο και συμφωνία για περαιτέρω ενίσχυση της αμυντικής τους συνεργασίας, Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ επιβεβαίωσαν τη στρατηγική τους σύμπραξη στην Ανατολική Μεσόγειο. Η τριμερής συνάντηση των υπουργείων Άμυνας πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 5 Νοεμβρίου στην Αθήνα, με αντικείμενο τις κοινές προκλήσεις ασφαλείας, την προστασία των θαλάσσιων υποδομών και την ανάπτυξη συνεργασιών στον αμυντικό τομέα.
Σύμφωνα με ανακοίνωση του υπουργείου Άμυνας του Ισραήλ, οι τρεις πλευρές επαναβεβαίωσαν ότι το μνημόνιο Τουρκίας – Λιβύης για την οριοθέτηση θαλάσσιων περιοχών προσβάλλει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και παραβλέπει τους διεθνείς κανόνες που διέπουν τη θαλάσσια δικαιοδοσία. Υπογράμμισαν, μάλιστα, ότι η συμφωνία δεν μπορεί να παράγει έννομες συνέπειες για χώρες που δεν συμμετέχουν σε αυτήν.
Η κοινή θέση για το τουρκολιβυκό μνημόνιο
Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε στον απόηχο της κύρωσης του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, στις 20 Οκτωβρίου 2026. Το ζήτημα βρέθηκε στο επίκεντρο των συνομιλιών, με τις τρεις χώρες να επαναλαμβάνουν την αντίθεσή τους σε μονομερείς διεκδικήσεις που, όπως υποστηρίζουν, παραβιάζουν τα δικαιώματα τρίτων κρατών.
Στην κοινή τους τοποθέτηση επικαλέστηκαν το Δίκαιο της Θάλασσας και τις διεθνώς αναγνωρισμένες αρχές που διέπουν τα θαλάσσια δικαιώματα και τη δικαιοδοσία. Παράλληλα, επαναβεβαίωσαν τη στήριξή τους στην κυριαρχία, την ανεξαρτησία και την εδαφική ακεραιότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας, στη βάση του διεθνούς δικαίου και των σχετικών ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Οι τρεις πλευρές εξέφρασαν επίσης την αντίθεσή τους σε μονομερείς ενέργειες, απειλές χρήσης βίας και αποσταθεροποιητικές στρατιωτικές συγκεντρώσεις στην περιοχή. Τόνισαν ότι καμία χώρα δεν θα πρέπει να χρησιμοποιεί το έδαφός της ως ορμητήριο ενεργειών που απειλούν την περιφερειακή ασφάλεια.
Αμυντική βιομηχανία, τεχνολογία και θαλάσσια ασφάλεια
Πέρα από το ζήτημα του τουρκολιβυκού μνημονίου, οι συνομιλίες επικεντρώθηκαν στην πρακτική εμβάθυνση της τριμερούς αμυντικής συνεργασίας. Στο τραπέζι βρέθηκαν οι περιφερειακές εξελίξεις, η αμυντική καινοτομία, η προστασία των θαλάσσιων οδών και των κρίσιμων υποδομών, καθώς και η αντιμετώπιση αναδυόμενων απειλών.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στη συνεργασία των αμυντικών βιομηχανιών των τριών χωρών. Οι αντιπροσωπείες εξέτασαν δυνατότητες κοινής ανάπτυξης και παραγωγής συστημάτων, ανταλλαγής τεχνογνωσίας και τεχνολογικής συνεργασίας.
Παράλληλα, συζητήθηκε η πιθανότητα δημιουργίας τριμερούς ομάδας εργασίας για την αμυντική βιομηχανία. Στόχος θα είναι η ενίσχυση των κοινών δυνατοτήτων, η βελτίωση της διαλειτουργικότητας και η ανάπτυξη μιας πιο σταθερής βιομηχανικής βάσης για τη συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας.
Οι τρεις χώρες συμφώνησαν ακόμη να ενισχύσουν την επικοινωνία και τον συντονισμό μεταξύ των αρμόδιων αρχών τους, μέσω τακτικών επαφών, επαγγελματικών ανταλλαγών και κοινών πρωτοβουλιών.
Προστασία θαλάσσιων οδών και κρίσιμων υποδομών
Σημαντικό μέρος των συνομιλιών αφιερώθηκε στη θαλάσσια ασφάλεια, με έμφαση στην προστασία των θαλάσσιων οδών, των ενεργειακών υποδομών και των δικτύων εφοδιασμού. Η Ανατολική Μεσόγειος αποτελεί περιοχή στρατηγικής σημασίας τόσο για την ενεργειακή ασφάλεια όσο και για τη διασύνδεση Ευρώπης και Μέσης Ανατολής.
Οι αντιπροσωπείες συζήτησαν επίσης την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας, τη διάδοση προηγμένων οπλικών συστημάτων και τις αποσταθεροποιητικές ενέργειες κρατικών και μη κρατικών παραγόντων. Στο ίδιο πλαίσιο εξετάστηκαν η ετοιμότητα για φυσικές καταστροφές, η ανταπόκριση σε έκτακτες καταστάσεις και η πολιτική προστασία.
Η ενεργειακή συνεργασία αναγνωρίστηκε ως ένας ακόμη πυλώνας περιφερειακής σταθερότητας. Οι τρεις πλευρές υπογράμμισαν την ανάγκη προστασίας των υποδομών και των οδών ενεργειακού εφοδιασμού, εκφράζοντας την αντίθεσή τους σε προσπάθειες παρεμπόδισης συνεργασιών κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου.
Η αμυντική σύμπραξη Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ εντάσσεται στο πλαίσιο της ευρύτερης τριμερούς συνεργασίας που επιβεβαιώθηκε στη Σύνοδο Κορυφής των ηγετών των τριών χωρών στην Ιερουσαλήμ, στις 22 Δεκεμβρίου 2025. Στην κοινή διακήρυξη εκείνης της συνάντησης, ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ο Νίκος Χριστοδουλίδης και ο Μπενιαμίν Νετανιάχου είχαν συμφωνήσει στην περαιτέρω ενίσχυση της συνεργασίας σε θέματα ασφάλειας, άμυνας και στρατιωτικών υποθέσεων, καθώς και στη σύσφιξη των επαφών σε υπουργικό και υπηρεσιακό επίπεδο. Είχαν, επίσης, επαναβεβαιώσει τη σημασία του σχήματος «3+1» με τη συμμετοχή των Ηνωμένων Πολιτειών και απευθύνει πρόσκληση σε άλλους εταίρους με κοινές επιδιώξεις να συμμετάσχουν σε αντίστοιχα σχήματα συνεργασίας. Η νέα συνάντηση στην Αθήνα αποτυπώνει την προσπάθεια να αποκτήσει η τριμερής σχέση πιο συγκεκριμένο επιχειρησιακό και βιομηχανικό περιεχόμενο.
Πηγή: ieidiseis.gr
