Ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για την ανασυγκρότηση της Θεσσαλίας, με επίκεντρο την κλιματική κρίση, την ανθεκτικότητα των υποδομών και τον επαναπροσδιορισμό του ρόλου του κράτους και της Αυτοδιοίκησης, καταθέτει ο Απόστολος Ι. Παπατόλιας, πρώην Νομάρχης Μαγνησίας και διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου, σε συνεργασία με πανεπιστημιακούς και επιστημονικούς φορείς.
Η πρόταση, με τίτλο «Βασικοί άξονες πρότασης για την ανασυγκρότηση της Θεσσαλίας – Ο νέος ρόλος του κράτους και της Αυτοδιοίκησης», επιχειρεί να ανοίξει τη συζήτηση για την επόμενη ημέρα της περιοχής, υπογραμμίζοντας ότι η αποκατάσταση των ζημιών από τις μεγάλες πλημμύρες δεν μπορεί να περιοριστεί σε αποσπασματικά έργα και προσωρινές παρεμβάσεις.
Ο Απόστολος Παπατόλιας αναδεικνύει την ανάγκη ενός νέου μοντέλου δημόσιας διοίκησης, το οποίο θα μπορεί να προβλέπει, να σχεδιάζει και να αντιμετωπίζει αποτελεσματικά τις συνέπειες των ακραίων καιρικών φαινομένων. Όπως επισημαίνεται στην πρόταση, η κλιματική κρίση αλλάζει τα δεδομένα και απαιτεί ένα κράτος με επιχειρησιακή ετοιμότητα, επιστημονική τεκμηρίωση και ουσιαστικό συντονισμό όλων των εμπλεκόμενων φορέων.
Στο επίκεντρο η δημιουργία Οργανισμού Ανασυγκρότησης της Θεσσαλίας
Κεντρική και ιδιαίτερα σημαντική πρόταση αποτελεί η ίδρυση ενός νέου φορέα, του «Οργανισμού Ανασυγκρότησης της Θεσσαλίας», ο οποίος θα αναλάβει τον συνολικό σχεδιασμό και την παρακολούθηση του προγράμματος οικονομικής, περιβαλλοντικής και κοινωνικής ανασυγκρότησης.
Ο οργανισμός προτείνεται να λειτουργεί με τη συμμετοχή της Κυβέρνησης και της Αυτοδιοίκησης, σε συνεργασία με την επιστημονική και ερευνητική κοινότητα, τους παραγωγικούς φορείς και τις τοπικές κοινωνίες. Στόχος είναι να υπάρχει ενιαίο σχέδιο, σαφής κατανομή αρμοδιοτήτων και ταχύτερη υλοποίηση των απαραίτητων έργων, χωρίς τις γραφειοκρατικές καθυστερήσεις που έχουν χαρακτηρίσει πολλές παρεμβάσεις μέχρι σήμερα.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, ο νέος φορέας θα έχει την ευθύνη εκπόνησης ενός ολοκληρωμένου Master Plan, το οποίο θα περιλαμβάνει γεωτεχνικές, χωροταξικές, περιβαλλοντικές, οικιστικές και κοινωνικοοικονομικές μελέτες.
Αντιπλημμυρική θωράκιση και υποδομές με βάση τα νέα κλιματικά δεδομένα
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανάγκη ριζικού επανασχεδιασμού των αντιπλημμυρικών έργων. Οι καταστροφές στη Θεσσαλία ανέδειξαν, σύμφωνα με την πρόταση, τις αδυναμίες των υφιστάμενων υποδομών και την ανάγκη να σχεδιαστούν νέα έργα με βάση τα πραγματικά δεδομένα της κλιματικής κρίσης.
Προτείνεται η δημιουργία επικαιροποιημένων χαρτών κινδύνου και ευπάθειας, η ενίσχυση των φυσικών μηχανισμών προστασίας, η αποκατάσταση των φυσικών ροών του νερού, η δημιουργία υποδομών αποθήκευσης νερού και η αναβάθμιση των δικτύων αποστράγγισης και αποχέτευσης.
Παράλληλα, προκρίνεται η ανάπτυξη συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης, με αξιοποίηση της επιστημονικής γνώσης, της τεχνολογίας και της συνεργασίας διαφορετικών ερευνητικών και επιχειρησιακών φορέων.
Ο ρόλος της Αυτοδιοίκησης και η συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών
Σημαντικό κεφάλαιο της πρότασης αφορά τον ρόλο των δήμων και της Περιφέρειας Θεσσαλίας. Ο Απόστολος Παπατόλιας και οι υπόλοιποι συντελεστές υπογραμμίζουν ότι η Αυτοδιοίκηση δεν μπορεί να περιορίζεται στον ρόλο του διαχειριστή των συνεπειών μιας καταστροφής.
Αντίθετα, καλείται να συμμετέχει ενεργά στον σχεδιασμό της επόμενης ημέρας, οργανώνοντας τη διαβούλευση με τους κοινωνικούς, παραγωγικούς και επιστημονικούς φορείς.
Μάλιστα, προτείνεται η πραγματοποίηση μιας ευρείας «Συνέλευσης για τη Θεσσαλία», στην οποία θα συμμετέχουν αιρετοί της Περιφέρειας και των δήμων, βουλευτές, επιμελητήρια, σύλλογοι, συνδικάτα, πανεπιστήμια, επιστημονικοί φορείς και εκπρόσωποι της κοινωνίας των πολιτών.
Στόχος είναι η ανασυγκρότηση να μην αποτελεί μια αποκλειστικά τεχνοκρατική διαδικασία, αλλά ένα σχέδιο με κοινωνική νομιμοποίηση και ευρύτερες συναινέσεις.
Η Θεσσαλία ως πρότυπο μιας νέας περιφερειακής ανάπτυξης
Η πρόταση θέτει ως στόχο την κατάρτιση ενός μακροχρόνιου σχεδίου οικονομικής, περιβαλλοντικής και κοινωνικής ανασυγκρότησης, με ορίζοντα πενταετίας για την ολοκλήρωση του πρώτου Περιφερειακού Σχεδίου Ανασυγκρότησης.
Οι βασικοί άξονες αφορούν την αποκατάσταση των αγροτικών εδαφών και την αναδιάρθρωση της παραγωγής, την ενίσχυση της φυσικής προστασίας από τις καταστροφές και την ιεράρχηση των παρεμβάσεων στις υποδομές.
Το ζητούμενο, όπως επισημαίνεται, δεν είναι απλώς να επιστρέψει η Θεσσαλία στην κατάσταση που βρισκόταν πριν από τις καταστροφές, αλλά να περάσει σε ένα διαφορετικό αναπτυξιακό και διοικητικό μοντέλο, περισσότερο ανθεκτικό στις μελλοντικές κρίσεις.
Μια πρόταση με επιστημονική και θεσμική υπογραφή
Η πρωτοβουλία φέρει τη συμμετοχή επιστημόνων και πανεπιστημιακών από σημαντικά ακαδημαϊκά και θεσμικά ιδρύματα.
Εκτός από τον Απόστολο Ι. Παπατόλια, για τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Δημοσίου Δικαίου (EPLO), συμμετέχουν ο Παναγιώτης Γκλαβίνης, καθηγητής Διεθνούς Οικονομικού Δικαίου και κοσμήτορας της Νομικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, ο Αθανάσιος Κριεμάδης, καθηγητής Στρατηγικού Σχεδιασμού, ο Γαβριήλ Αμίτσης, καθηγητής Δικαίου Κοινωνικής Ασφάλισης, καθώς και ο Κωνσταντίνος Θ. Παπαδημητρίου, πρόεδρος του Διοικητικού Επιμελητηρίου.
Η κοινή αυτή επεξεργασία επιχειρεί να συνδέσει τη διοικητική επιστήμη, τη δημόσια πολιτική, την οικονομία και την περιβαλλοντική προστασία σε ένα ενιαίο σχέδιο.
Το βασικό μήνυμα της πρότασης είναι σαφές: η Θεσσαλία χρειάζεται κάτι περισσότερο από αποζημιώσεις και έργα αποκατάστασης. Χρειάζεται μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, ισχυρούς θεσμούς, αποτελεσματικό κράτος και Αυτοδιοίκηση με ουσιαστικό ρόλο. Και, κυρίως, ένα νέο μοντέλο ανάπτυξης που θα διασφαλίζει ότι οι επόμενες γενιές δεν θα βρεθούν αντιμέτωπες με τις ίδιες καταστροφικές αδυναμίες.
