ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΤΩΡΑ
Λήψη άρθρων...
Header Scripts Init

Τι έγινε στις 17 Νοεμβρίου 1973 και πόσοι ήταν οι νεκροί

Δημοσίευση

Θέλεις να βλέπεις τα νέα του
thenewspaper.gr πρώτα στη Google;
Πρόσθεσέ μας στις προτιμώμενες πηγές σου:

Πρόσθεσε το thenewspaper.gr
στα αγαπημένα σου στη Google

Η Εξέγερση του Πολυτεχνείου συμπληρώνει σήμερα, Τρίτη (17/11), 53 χρόνια. Τα ξημερώματα της 17ης Νοεμβρίου 1973, η Χούντα των Συνταγματαρχών έστειλε ένα άρμα μάχης να γκρεμίσει την πύλη του ιδρύματος στην ο Πατησίων, επιχειρώντας να καταστείλει με τη βία τη μεγαλύτερη λαϊκή κινητοποίηση εναντίον της από την επιβολή της δικτατορίας.
Στους δρόμους της Αθήνας είχαν ήδη σκοτωθεί άνθρωποι από τα πυρά των δυνάμεων καταστολής. Ανάμεσά τους ήταν μαθητές, φοιτητές, εργαζόμενοι, ακόμη και πολίτες που έτυχε να βρίσκονται στα σημεία των συγκρούσεων.

Περισσότερο από μισό αιώνα αργότερα, η ιστορική έρευνα εξακολουθεί να αναζητά στοιχεία για τα θύματα εκείνων των ημερών, έχοντας πλέον διευρύνει τον αρχικό κατάλογο των 24 τεκμηριωμένων νεκρών.

Πώς άρχισε η Εξέγερση του Πολυτεχνείου
Τον Φεβρουάριο του 1973, η κατάληψη της Νομικής Σχολής της Αθήνας είχε ήδη κλονίσει την εικόνα παντοδυναμίας που προσπαθούσε να καλλιεργήσει η δικτατορία.
Οι φοιτητές αντιδρούσαν στις παρεμβάσεις του καθεστώτος στα πανεπιστήμια, στις υποχρεωτικές στρατεύσεις συνδικαλιστών και στην περιστολή των ακαδημαϊκών ελευθεριών.
Την Τετάρτη 14 Νοεμβρίου 1973, φοιτητές συγκεντρώθηκαν στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ) και αποφάσισαν την κατάληψή του. Εκείνο που άρχισε ως φοιτητική κινητοποίηση εξελίχθηκε γρήγορα σε ανοιχτή αμφισβήτηση της δικτατορίας.
Στον χώρο του Πολυτεχνείου συγκροτήθηκε Συντονιστική Επιτροπή, ενώ οργανώθηκε και πρόχειρο ιατρείο. Εκατοντάδες πολίτες άρχισαν να συρρέουν στην Πατησίων, προσφέροντας τρόφιμα και φάρμακα στους καταληψίες.
Ο ραδιοφωνικός σταθμός και τα συνθήματα
Στις 15 Νοεμβρίου άρχισε να εκπέμπει ο ραδιοφωνικός σταθμός του Πολυτεχνείου, με πομπό που κατασκευάστηκε στα εργαστήρια της Σχολής Ηλεκτρολόγων Μηχανικών.
Οι φωνές της Μαρίας Δαμανάκη, του Δημήτρη Παπαχρήστου και των υπόλοιπων εκφωνητών έφταναν στα σπίτια των Αθηναίων, παρακάμπτοντας τη λογοκρισία του καθεστώτος. Το «Εδώ Πολυτεχνείο!» έγινε η φωνή της αντίστασης, ενώ το σύνθημα «Ψωμί, Παιδεία, Ελευθερία» ένωσε ανθρώπους διαφορετικών ηλικιών και κοινωνικών ομάδων.
Ο ξεσηκωμός δεν περιορίστηκε στην Αθήνα. Αντιδικτατορικές κινητοποιήσεις σημειώθηκαν και σε άλλες πόλεις, μεταξύ των οποίων η Θεσσαλονίκη και η Πάτρα.
Τι έγινε στις 17 Νοεμβρίου 1973
Το βράδυ της Παρασκευής 16 Νοεμβρίου, οι συγκρούσεις στο κέντρο της Αθήνας είχαν πάρει διαστάσεις που η Χούντα αδυνατούσε πλέον να ελέγξει μόνο με τις αστυνομικές δυνάμεις.
Στους δρόμους έπεφταν πραγματικά πυρά. Ο τότε δικτάτορας, Γεώργιος Παπαδόπουλος, έδωσε εντολή να κινητοποιηθούν στρατιωτικές μονάδες και άρματα μάχης. Τις πρώτες ώρες του Σαββάτου 17 Νοεμβρίου, το Πολυτεχνείο βρέθηκε περικυκλωμένο από τον στρατό. Οι εκπρόσωποι των φοιτητών επιχείρησαν να διαπραγματευτούν την ασφαλή αποχώρηση των εγκλείστων.
Περίπου στις 3 τα ξημερώματα, το άρμα μάχης που βρισκόταν μπροστά από την κεντρική πύλη κινήθηκε προς το συγκρότημα και την γκρέμισε. Αστυνομικοί και στρατιώτες εισήλθαν στον χώρο του Πολυτεχνείου. Πολλοί από όσους κατάφεραν να διαφύγουν δέχθηκαν επιθέσεις στους γύρω δρόμους, ενώ ακολούθησαν μαζικές συλλήψεις.
Η βία των δυνάμεων καταστολής δεν σταμάτησε με την εκκένωση του ιδρύματος.
Πόσοι ήταν οι νεκροί του Πολυτεχνείου
Στους 26 ανέρχονται οι τεκμηριωμένοι νεκροί της εξέγερσης, σύμφωνα με τον διευρυμένο κατάλογο που περιλαμβάνεται στη δεύτερη έκδοση του βιβλίου του ιστορικού Λεωνίδα Καλλιβρετάκη, «Το Πολυτεχνείο έξω από το Πολυτεχνείο».
Η αρχική έρευνά του στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, τα αποτελέσματα της οποίας δημοσιεύθηκαν το 2004, είχε καταγράψει 24 πλήρως τεκμηριωμένα θύματα. Η μεταγενέστερη μελέτη νέων στοιχείων οδήγησε στην προσθήκη δύο ακόμη περιπτώσεων. Επίσης, γίνεται αναφορά για άλλα 16 ανώνυμα θύματα. Αυτό δεν σημαίνει ότι έχει προσδιοριστεί οριστικά ο συνολικός αριθμός των ανθρώπων που έχασαν τη ζωή τους εξαιτίας της καταστολής. Ο κατάλογος παραμένει προσωρινός.
► Πολυτεχνείο: Για πρώτη φορά νεκροί και τραυματίες σε διαδραστικό χάρτη
Όσον αφορά στους τραυματίες, η δικαστική έρευνα που διεξήχθη μετά την αποκατάσταση της Δημοκρατίας κατέγραψε 1.103 περιπτώσεις. Ο πραγματικός αριθμός εκτιμάται ότι ήταν μεγαλύτερος, καθώς αρκετοί τραυματίες απέφυγαν να μεταβούν σε νοσοκομεία από φόβο μήπως συλληφθούν.
Οι δολοφονίες διαπράχθηκαν σε διαφορετικά σημεία της Αθήνας και δεν περιορίστηκαν χρονικά στις ώρες της κατάληψης. Συγκεκριμένα, ο 17χρονος μαθητής Διομήδης Κομνηνός πυροβολήθηκε θανάσιμα το βράδυ της 16ης Νοεμβρίου, κοντά στη συμβολή των οδών Αβέρωφ και Μάρνη. Ο 20χρονος Μιχάλης Μυρογιάννης δολοφονήθηκε στις 18 Νοεμβρίου, μία ημέρα μετά την εισβολή του τανκ, από τον αξιωματικό του στρατού Νικόλαο Ντερτιλή, ο οποίος αργότερα καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη.
Ανάμεσα στα θύματα ήταν και ο μόλις 5,5 ετών Δημήτρης Θεοδωράς, ο οποίος δέχθηκε πυροβολισμό στο κεφάλι ενώ βρισκόταν με τη μητέρα του στην περιοχή του Ζωγράφου.

Οι νεκροί του Πολυτεχνείου

Ονοματεπώνυμο
Ηλικία

Δημήτρης Θεοδώρας
5 ετών

Αλέξανδρος Σπαρτίδης
16 ετών

Βασιλική Μπεκιάρη
17 ετών

Διομήδης Κομνηνός
17 ετών

Στυλιανός Καραγεώργης
19 ετών

Μιχαήλ Μυρογιάννης
20 ετών

Τόριλ Μαργκρέτα Ένγκελαντ
22 ετών

Ιωάννης Μικρώνης
22 ετών

Γεώργιος Σαμούρης
22 ετών

Μάρκος Καραμανής
23 ετών

Νικόλαος Μαρκούλης
24 ετών

Βασίλειος Φάμελλος
26 ετών

Σπύρος Μαρίνος
31 ετών

Δημήτριος Κυριακόπουλος
35 ετών

Αλέξανδρος Βασίλειος Καράκας
43 ετών

Κυριάκος Παντελεάκης
44 ετών

Γεώργιος Γεριτσίδης
47 ετών

Ευστάθιος Κολινιάτης
47 ετών

Σπυρίδων Κοντομάρης
57 ετών

Σωκράτης Μιχαήλ
57 ετών

Αλέξανδρος Παπαθανασίου
59 ετών

Δημήτριος Παπαϊωάννου
60 ετών

Ανδρέας Κούμπος
63 ετών

Αικατερίνη Αργυροπούλου
76 ετών

Γιάννης Καΐλης *
Μη εξακριβωμένη

Οδυσσέας Γιουντέρης *
29 ετών

Η εξέγερση του Πολυτεχνείου και η Μεταπολίτευση
Η δικτατορία δεν έπεσε στις 17 Νοεμβρίου 1973. Οκτώ ημέρες αργότερα, ο Δημήτριος Ιωαννίδης ανέτρεψε τον Γεώργιο Παπαδόπουλο και επέβαλε μια ακόμη σκληρότερη μορφή διακυβέρνησης.
Το καθεστώς κατέρρευσε τον Ιούλιο του 1974, μετά το πραξικόπημα στην Κύπρο και την τουρκική εισβολή. Στις 24 Ιουλίου αποκαταστάθηκε η Δημοκρατία στην Ελλάδα με την επιστροφή του Κωνσταντίνου Καραμανλή από το Παρίσι.
Από την πρώτη επέτειο της εξέγερσης, τον Νοέμβριο του 1974, έχουν έρθει πρόσφατα στο φως σπάνια κινηματογραφικά ντοκουμέντα που καταγράφουν τις συγκεντρώσεις και τις εκδηλώσεις μνήμης στον ιστορικό χώρο του ιδρύματος.
Η πορεία για το Πολυτεχνείο το 2026
Οι εκδηλώσεις για την 53η επέτειο κορυφώνονται σήμερα με την καθιερωμένη πορεία προς την αμερικανική πρεσβεία. Οι πύλες του Πολυτεχνείου θα ανοίξουν στις 09:00 και θα κλείσουν στις 13:00, ενώ στο κέντρο της Αθήνας εφαρμόζονται έκτακτες κυκλοφοριακές ρυθμίσεις.

Πηγή: ieidiseis.gr