Σταθερή παραμένει η έλλειψη των υπαλλήλων στο δημόσιο τομέα. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του Πανελληνίου Συλλόγου Υπαλλήλων ΟΑΕΔ-τ.ΟΕΕ-τ.ΟΕΚ (ΠΑΝΣΥΠΟ), το Δημόσιο έχασε σε μια δεκαετία παραπάνω από 268.000 υπαλλήλους κι έκτοτε, η αναπλήρωση προσωπικού, κινείται με πολύ αργούς ρυθμούς. Το ακόμη χειρότερο όμως είναι ότι αυτή η αναπλήρωση, πραγματοποιείται, σε μεγάλο βαθμό, με μη τακτικό προσωπικό, γεγονός που υπονομεύει τη συνέχεια και τη σταθερότητα των δημόσιων υπηρεσιών.
«Αναλαμβάνει υπηρεσία μετά από 2-3 χρόνια»
Το πρώτο εντυπωσιακό στοιχείο που παρατίθεται στην έκθεση είναι ότι «ο μέσος χρόνος που μεσολαβεί από την έγκριση του ετήσιου προγραμματισμού προσλήψεων ως τη στιγμή που ο νεοπροσλαμβανόμενος αναλαμβάνει πράγματι υπηρεσία ανέρχεται σε δύο έως τρία χρόνια». Στη διάρκεια αυτής της περιόδου, «η υπηρεσία λειτουργεί με υπηρεσιακό κενό».
Αιτία αυτής της καθυστέρησης είναι ότι απαιτείται μια σειρά από διοικητικές πράξεις: έγκριση προγραμματισμού, έκδοση προκήρυξης, υποβολή αιτήσεων, γραπτός διαγωνισμός, ανακοίνωση αποτελεσμάτων, ενστάσεις, οριστικοί πίνακες, διορισμός, ανάληψη καθηκόντων. Κι ως αποτέλεσμα, επιτυχόντες παραμένουν αδιόριστοι και οι υπηρεσίες υποστελεχωμένες για χρόνια.
Για να λυθεί το ζήτημα σύμφωνα με την ΠΑΝΣΥΠΟ, απαιτείται «ένα σύστημα που να “βλέπει” τις αποχωρήσεις τριετίας εκ των προτέρων, να εκκινεί διαδικασίες προδημοσίευσης και να διασφαλίζει ότι η νέα πρόσληψη ανταποκρίνεται σε πραγματική λειτουργική ανάγκη – όχι απλώς σε αριθμητική αντιστάθμιση».
Ο κανόνας 1:1
Σε ό,τι αφορά τον κανόνα 1:1, στην έκθεση αναγράφεται πως «ο κανόνας μετράται συγκεντρωτικά -στο επίπεδο του συνολικού αριθμού προσλήψεων και αποχωρήσεων της Γενικής Κυβέρνησης».
Παρόλα αυτά, «μια αποχώρηση από υποστελεχωμένη περιφερειακή υπηρεσία δεν ισοδυναμεί λειτουργικά με μια πρόσληψη σε άλλο τομέα ή άλλη χρονική στιγμή. Ακόμα κι αν η εθνική αναλογία μοιάζει ισορροπημένη, η διοικητική πραγματικότητα μπορεί να είναι έντονα άνιση». Με άλλα λόγια, ο κανόνας 1:1 «μπορεί να λειτουργεί ως εργαλείο ελέγχου του συνολικού αριθμού, αλλά δεν επαρκεί ως σύστημα στελέχωσης».
Άλλωστε, η μεγάλη μείωση προσωπικού την περίοδο 2009-2018, «συνοδεύτηκε από σχετική σταθεροποίηση της μισθολογικής δαπάνης. Ο έλεγχος ανθρώπινου δυναμικού λειτούργησε ως εργαλείο περιορισμού δαπανών. Αυτό δεν ήταν εργαλείο διοίκησης – ήταν λιτότητα εκφρασμένη σε θέσεις εργασίας».
Μείωση 268.757 εργαζομένων
Αξιοσημείωτα όμως είναι και τα δεδομένα που αποκαλύπτουν τη διακύμανση του αριθμού των δημοσίων υπαλλήλων την τελευταία 15ετία. Όπως σημειώνεται, «από 964.508 εργαζόμενους στη Γενική Κυβέρνηση το 2009, φτάσαμε στους 695.751 το 2018», μείωση που αντιστοιχεί σε 268.757 εργαζόμενους. Αντίστοιχα, το τακτικό προσωπικό συρρικνώθηκε από 692.907 σε 566.511, μείωση που αντιστοιχεί σε 126.396 εργαζομένους.
Αντίστροφη όμως είναι η πραγματικότητα αναφορικά με το μη τακτικό προσωπικό, καθώς οι εργαζόμενοι ανήλθαν από 100.603 το 2019 σε 153.220 το 2026.
Ως αποτέλεσμα, «το συνολικό άθροισμα (τακτικό και μη τακτικό) ανεβαίνει από 672.927 (2019) στα 724.071 (2026). Η αύξηση δηλαδή δεν οφείλεται στην ενίσχυση του μόνιμου πυρήνα, αλλά στη διεύρυνση των ευέλικτων μορφών απασχόλησης».
«Λιγότεροι μόνιμοι, περισσότεροι με σύμβαση»
Ελάχιστα περιθώρια ευνοϊκής ερμηνείας αφήνουν σύμφωνα με την έκθεση και τα νούμερα της περιόδου 2013-2024. Κι αυτό, επειδή σε αυτή την περίοδο, οι σωρευτικές προσλήψεις τακτικού προσωπικού ανέρχονται σε 133.505, ενώ οι σωρευτικές αποχωρήσεις σε 202.997. Δηλαδή, αρνητικό ισοζύγιο 69.492, ή με απλά λόγια, «για κάθε 100 που έφυγαν, ήρθαν 66». Σημειώνεται πως οι περισσότερες απώλειες καταγράφηκαν την τριετία 2013-2015, όταν και ξεπέρασαν τις 63.000.
Το γεγονός ότι σύμφωνα με την έκθεση παρατηρείται τα τελευταία χρόνια σταθεροποίηση σε χαμηλότερο επίπεδο, δεν σημαίνει ότι αυτό αποτελεί ανάκτηση των απωλειών. Εξάλλου, «το γεγονός ότι η συνολική απασχόληση αυξάνεται μετά το 2019 κυρίως μέση μη τακτικού προσωπικού επιβεβαιώνει ότι δεν μιλάμε για πλήρη ανασυγκρότηση του μόνιμου διοικητικού πυρήνα. Η διοίκηση σταθεροποιείται αριθμητικά, αλλά με διαφορετικό μείγμα: λιγότεροι μόνιμοι, περισσότεροι με σύμβαση».
«Ειδικές διαδρομές»
Αναφορικά με την περίοδο 2021-25, τα στοιχεία δείχνουν ότι το σύνολο της Γενικής Κυβέρνησης μειώθηκε κατά 25.349 εργαζόμενους, ενώ το τακτικό προσωπικό κατά 5.140 εργαζόμενους.
Το μη τακτικό προσωπικό μειώθηκε επίσης, «αλλά παρέμεινε σε επίπεδο πάνω από 219.000 – πολύ υψηλό για να θεωρείται περιθωριακό». Είναι άλλωστε ενδεικτικό, ότι το 2013 οι μη τακτικοί εργαζόμενοι ήταν μόλις 58.756.
Σημειώνεται πως την ίδια περίοδο, καταγράφηκαν 77.474 προσλήψεις, εκ των οποίων το 17,4% πραγματοποιήθηκε εκτός κανόνα. Πρόκειται για στοιχείο που σύμφωνα με την ΠΑΝΣΥΠΟ αναδεικνύει ότι «ένα αξιόλογο μέρος των προσλήψεων γίνεται μέσω εξαιρέσεων και “ειδικών διαδρομών”. Αν ο κανόνας ήταν επαρκής, δεν θα χρειαζόταν αυτή η παράλληλη διαδρομή».
Τα στοιχεία ανά φορέα
Πίσω όμως από τα συγκεντρωτικά δεδομένα, φαίνεται πως κρύβονται έντονες ανισότητες ανά δημόσιο φορέα και υπηρεσία την περίοδο 2021-25.
Στην τοπική αυτοδιοίκηση, σχεδόν οι μισοί εργαζόμενοι (46%) ήταν μη τακτικοί το 2025.
Στο υπουργείο Παιδείας, το τακτικό προσωπικό αυξήθηκε κατά 8.941 εργαζόμενους και η αναλογία των μη τακτικών υποχώρησε από 34% σε 27%, όμως «παραμένει πολύ υψηλή για έναν πυλώνα βασικών υπηρεσιών».
Στο υπουργείο Υγείας το σύνολο των υπαλλήλων υποχώρησε κατά 5,04%, ωστόσο «το μη τακτικό προσωπικό παραμένει στο ένα τρίτο του συνόλου».
Στα υπουργείο Εργασίας το συνολικό προσωπικό του μειώθηκε κατά 23,45%. Μέρος αυτής της μεταβολής εξηγείται από τη μεταφορά αρμοδιοτήτων στο υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, ωστόσο, «το νέο υπουργείο εμφανίζει αναλογία μη τακτικού προσωπικού περίπου 36,8%».
Ενδεικτική όμως είναι και η σύγκριση με τα ευρωπαϊκά δεδομένα: στην ΕΕ ο μέσος των δημοσίων υπαλλήλων, είναι 94,1 ανά 1.000 κατοίκους. Στην Ελλάδα, αυτό το νούμερο ανέρχεται σε 54,9 δημοσίους υπαλλήλους ανά 1.000 κατοίκους, πολύ χαμηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Πηγή: ieidiseis.gr
