Του Αλέξανδρου Κασίδη *
Δεν χωρά καμία αμφιβολία πως μια από τις μεγαλύτερες κατακτήσεις του κοινωνικού κράτους στην Ελλάδα είναι η ίδρυση του Εθνικού Συστήματος Υγείας (Ε.Σ.Υ.) με τη δημιουργία των Τοπικών Κέντρων Υγείας σε όλη την ελληνική επικράτεια, στόχος των οποίων είναι η παροχή υπηρεσιών πρωτοβάθμιας φροντίδας. Όπως επίσης δεν χωρά αμφιβολία πως το όραμα του αείμνηστου Γιώργου Γεννηματά, λίγοι υπουργοί υγείας το σεβάστηκαν και το υπηρέτησαν τις τελευταίες δεκαετίες.
Σήμερα ένας μεγάλος αριθμός Τοπικών Κέντρων Υγείας λειτουργεί σε εμφανώς υποτονικές συνθήκες και λόγω της έλλειψης υποδομών και λόγω της ύπαρξης πολλών κενών θέσεων σε ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό αλλά δυστυχώς και λόγω έλλειψης επαρκούς γνώσης αλλά ακόμη πιο δυστυχώς και σε κάποιες περιπτώσεις λόγω έλλειψης ανθρώπινης ευαισθησίας. Γιατί πως αλλιώς μπορεί να ερμηνευτεί ή που αλλού μπορεί να αποδοθεί το γεγονός πως για τη προμήθεια ενός απλού ορού σε έναν ηλικιωμένο με βεβαρυμένο ιστορικό υγείας γίνεται μείζον θέμα διαπραγμάτευσης, καθώς κάθε φορά που ζητείται από το συγγενικό περιβάλλον του η προμήθεια του τον παραπέμπουν στο πλησιέστερο νοσοκομείο με τη μόνιμη δικαιολογία πως ο υπέρμετρα αφυδατωμένος άνθρωπος από την έλλειψη υγρών μπορεί να αποκτήσει υπερπλεόνασμα αυτών και αυτό μπορεί να καταστεί μοιραίο για τη ζωή του ; Και όταν ο ασθενής πηγαίνει τελικά στο νοσοκομείο οι εκεί γιατροί να αναρωτιούνται για ποιο λόγο δεν πήρε ο άνθρωπος τον απαραίτητο για τη ζωή του ορό στο Τοπικό Κέντρο Υγείας ; Και αυτό να μη γίνεται μια φορά αλλά πολλές φορές και επί μήνες. Και σε κάποιες από αυτές τις φορές η κατάσταση του ασθενούς να κρίνεται τόσο σοβαρή ώστε η μεταφορά του να μη γίνεται ούτε καν με παρουσία γιατρού, και ας ελλοχεύει ο κίνδυνος (βάσει των λεχθέντων από το τοπικό ιατρικό προσωπικό) να καταλήξει στον δρόμο. Αλλά ακόμη και πριν ξεκινήσει η μεταφορά του ασθενούς από τη τοπική δομή υγείας προς το νοσοκομείο, αυτή να καθυστερεί γιατί έπρεπε να του βάλουν ορό, αλλά τελικά είτε να φεύγει χωρίς όρο είτε να φεύγει με όρο λίγων λεπτών καθώς δεν μπορούσαν να του βρουν επί 15 – 20 λεπτά φλέβα (αλλά στο νοσοκομείο να του βρίσκουν σε λίγα δευτερόλεπτα), σε σημείο να αναρωτιέται κανείς αν τη φλέβα προσπαθούσαν να τη βρουν άτομα του νοσηλευτικού προσωπικού ή οι καθαρίστριες της δομής. Και όταν ο άνθρωπος έχει φύγει πλέον από τη ζωή, η δήλωση – απάντηση τοπικού γιατρού στην ερώτηση γιατί έπρεπε να βιώσει τόση ταλαιπωρία ένας άνθρωπος τις τελευταίες ημέρες της ζωή του να είναι: “Και τώρα τι σε νοιάζει ; Αφού πέθανε”. Σοβαρή απάντηση ανθρώπου που κατά τ’ αλλά έχει δώσει όρκο να υπηρετεί τον άνθρωπο και μάλιστα τον άνθρωπο στο στάδιο του πόνου. Ασφαλώς στα Τοπικά Κέντρα Υγείας της χώρας μας υπάρχουν και άνθρωποι με γνώση, σοβαρότητα και αληθινή κοινωνική ευαισθησία (στο ιατρικό δυναμικό, στο νοσηλευτικό προσωπικό και στα στελέχη του ΕΚΑΒ) που δίνουν καθημερινό αγώνα και υπό αληθινά αντίξοες συνθήκες και που ουσιαστικά αν υπάρχει Εθνικό Σύστημα Υγείας τα τελευταία πολλά χρόνια οφείλεται σ’ αυτούς τους ήρωες. Μόνο που πρέπει να είσαι τυχερός να τους πετύχεις στη δική τους βάρδια. Διαφορετικά ο ασθενής είναι καταδικασμένος να ταλαιπωρηθεί και οι συγγενείς του να βιώσουν μεγάλη και παρατεταμένη ψυχική κόπωση.
Δυστυχώς το όραμα ενός ισχυρού Ε.Σ.Υ. δίπλα στον πολίτη, όπως το οραματίστηκε ο Γιώργος Γεννηματάς καλείται να το υπηρετήσει σήμερα μια προσωπικότητα περιορισμένης πολιτικής σοβαρότητας όπως ο κ. Γεωργιάδης ο οποίος περιφερόμενος από κανάλι σε κανάλι και από νοσοκομείο σε νοσοκομείο χτίζει επικοινωνία λέγοντας πως έχει βελτιωθεί ο τρόπος λειτουργίας σε 150 Τοπικά Κέντρα Υγείας σε όλη τη χώρα. Ίσως αλλά σίγουρα υπάρχουν και πολλά ακόμη Τοπικά Κέντρα Υγείας που η κατάσταση δεν είναι τόσο καλή. Ας τα ψάξει, σε τα βρει και ας τα βελτιώσει. Το Τοπικό Κέντρο Υγείας Ζαγοράς δεν ανήκει σίγουρα στα “εκσυγχρονισμένα” Τοπικά Κέντρα Υγείας.
Η βάση μιας κοινωνίας που στηρίζεται στη δημοκρατία είναι η ελευθερία. Δεν μπορεί να υπάρξει δημοκρατία χωρίς ελευθερία και δεν έχει νόημα η ελευθερία χωρίς τη δημοκρατία. Επομένως η ελευθερία του ατόμου είναι βασική προϋπόθεση για να εμπεδωθεί η δημοκρατική συνείδηση αλλά και για να επιτευχθεί η ατομική εξέλιξη που οφείλει να μετουσιωθεί στη συλλογική πρόοδο μιας κοινωνίας. Επομένως η ελευθερία του ατόμου πρέπει από το εγώ να κατευθύνεται στο εσύ, δηλαδή στη κοινωνία. Επομένως άλλο ελευθερία του ατόμου και αλλού ατομικισμός. Ατομικισμός είναι όταν το άτομο κρατά τα οφέλη της προσωπικής ανέλιξης μόνο για τον εαυτό του και αρνείται να δώσει ένα μέρος τους στο συλλογικό καλό. Εν ολίγοις για να μπορέσει να διασωθεί σήμερα το Εθνικό Σύστημα Υγείας (Ε.Σ.Υ.) πρέπει να ξαναβρεί τον εαυτό του, δηλαδή να ξαναβρεί το μεράκι, την ευαισθησία, την ανθρωπιά. Οι πόροι είναι σημαντικό θέμα αλλά πρωτίστως πρέπει να ξαναβρεθεί η ψυχή. Ένα σύστημα υγείας χωρίς ψυχή δεν μπορεί να αντιληφθεί πως ένας ηλικιωμένος άνθρωπος με σοβαρά προβλήματα υγείας δεν προσδοκά από αυτό τη σωτηρία αλλά τη διαφύλαξη της αξιοπρέπειας του τις τελευταίες ημέρες της ζωής του. Και για να γίνει αυτό πρέπει το Εθνικό Σύστημα Υγείας να περάσει από το Εγώ στο Εσύ, από το επάγγελμα στο λειτούργημα, από το καθήκον στον άνθρωπο.
Στη μνήμη του πατέρα μου
- Ο Αλέξανδρος Κασίδης είναι πτυχιούχος της Κοινωνικής Πολιτικής Διοίκησης του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης (ΔΠΘ)
