Λέμε συχνά για τους Έλληνες. Αλλά τα κράτη και οι περιοχές της Ανατολικής Ασίας μονοπωλούν την κορυφή της παγκόσμιας κατάταξης με τις εξυπνότερες χώρες του κόσμου, σύμφωνα με τα συγκεντρωτικά δεδομένα του World Population Review για το 2026.
Βέβαια, η αναζήτηση της «εξυπνότερης χώρας» στον πλανήτη δεν είναι και τόσο εύκολη υπόθεση, καθώς η έννοια της συλλογικής νοημοσύνης ενός έθνους είναι εξαιρετικά σύνθετη.
Καμία μεμονωμένη μέτρηση δεν μπορεί να αποτυπώσει πλήρως το γνωστικό δυναμικό ενός πληθυσμού, καθώς η νοημοσύνη διαμορφώνεται από την ποιότητα της εκπαίδευσης, τις κοινωνικοοικονομικές συνθήκες, την πρόσβαση στην τεχνολογία αλλά και τις πολιτισμικές διαφορές.
Οι πιο… genius χώρες
Σε κάθε περίπτωση, βάσει του δείκτη του International IQ Test – IIT, το World Population Review κατατάσσει πρώτο το Χονγκ Κονγκ με μέσο δείκτη νοημοσύνης 107,73.
Ακολουθεί η Νότια Κορέα με 106,97, η Κίνα με 106,48, το Μακάο με 106,32 και η Ιαπωνία με 106,30.
World Population Review
Η κυριαρχία των ασιατικών χωρών δεν περιορίζεται μόνο στα τεστ IQ. Επιβεβαιώνεται διαχρονικά και από τις επιδόσεις των μαθητών τους σε διεθνείς διαγωνισμούς δεξιοτήτων, γεγονός που συνδέεται άμεσα με την έντονη επένδυση στα εκπαιδευτικά προγράμματα, τη στοχοπροσήλωση στις θετικές επιστήμες και την αυστηρή κουλτούρα πειθαρχίας στο σχολικό περιβάλλον.
Πώς διαμορφώνονται τα αποτελέσματα και η μεθοδολογία
Η κατάταξη που δημοσιεύει το World Population Review δεν στηρίζεται σε μία μοναδική έρευνα, αλλά αντιπαραβάλλει διαφορετικές προσεγγίσεις μέτρησης.
Η πρώτη και πιο πρόσφατη πηγή είναι το International IQ Test (IIT). Πρόκειται για ένα τυποποιημένο διαδικτυακό τεστ λογικής και μοτίβων στο οποίο συμμετέχουν εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες παγκοσμίως. Παρότι προσφέρει μεγάλο όγκο δεδομένων, η μέθοδος ενέχει στατιστική μεροληψία, καθώς το δείγμα αποτελείται από άτομα με πρόσβαση στο διαδίκτυο, υψηλότερη ψηφιακή εξοικείωση και προσωπικό κίνητρο να συμμετάσχουν.
Η δεύτερη γνωστή πηγή είναι η ακαδημαϊκή βάση δεδομένων των Richard Lynn και David Becker (συγγραφείς του βιβλίου «The Intelligence of Nations», 2019). Οι ερευνητές συγκέντρωσαν ιστορικά ψυχομετρικά τεστ από 132 χώρες και συμπλήρωσαν τα κενά για άλλες 71 χώρες μέσω στατιστικών εκτιμήσεων και συγκρίσεων με γειτονικά κράτη. Η συγκεκριμένη μεθοδολογία έχει δεχθεί έντονη κριτική από τη διεθνή επιστημονική κοινότητα για ελλιπή ή μη αντιπροσωπευτικά δείγματα, αμφιλεγόμενες αναγωγές και ιδεολογικές προκαταλήψεις.
Τέλος, η πλατφόρμα παραθέτει δείκτες όπως ο Intelligence Capital Index (ICI), ο οποίος αξιολογεί το πώς ένα κράτος αξιοποιεί το ταλέντο του στην οικονομία της γνώσης (όπου προηγούνται οι ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο), καθώς και τα αποτελέσματα των εξετάσεων PISA του ΟΟΣΑ.
Έλληνες – Ποια η θέση της χώρας μας
Στη λίστα που βασίζεται στο International IQ Test (IIT), η Ελλάδα κατατάσσεται στην 40ή θέση παγκοσμίως με μέσο όρο IQ 99,55, βαθμολογία που την τοποθετεί ακριβώς στον διεθνή μέσο όρο. Στην ίδια λίστα, η Κύπρος εμφανίζεται σημαντικά ψηλότερα, στη 15η θέση, με μέση βαθμολογία 102,12.
Η εικόνα αλλάζει στην παλαιότερη μελέτη των Lynn και Becker. Εκεί η Ελλάδα υποχωρεί αρκετά χαμηλότερα, στην 55η θέση με εκτιμώμενο IQ περίπου 90,77, ευρισκόμενη και πάλι πίσω από την Κύπρο, η οποία τοποθετήθηκε στην 47η θέση με 93,39.
Η απόκλιση μεταξύ των δύο μετρήσεων αναδεικνύει το πόσο ευάλωτοι είναι αυτοί οι δείκτες στη μεθοδολογία και στο επιλεγμένο δείγμα, αποδεικνύοντας ότι τα αποτελέσματα των διαδικτυακών ή ψυχομετρικών πινάκων δεν αποτελούν απόλυτες επιστημονικές αλήθειες.
Το «καμπανάκι» των εξετάσεων PISA για τους Έλληνες
Πέρα από τα αμφιλεγόμενα τεστ ευφυΐας, το World Population Review σημειώνει ότι ο πραγματικός καθρέφτης των γνωστικών δεξιοτήτων μιας χώρας είναι το εκπαιδευτικό της σύστημα.
Αυτό μπορεί να ελεγχθεί με αυστηρή μεθοδολογία από το πρόγραμμα PISA του ΟΟΣΑ. Εδώ, τα ευρήματα για την Ελλάδα είναι εξαιρετικά ανησυχητικά.
Στις διεθνείς αξιολογήσεις PISA, οι 15χρονοι Έλληνες μαθητές και μαθήτριες καταγράφουν επιδόσεις αισθητά κατώτερες από τον μέσο όρο των χωρών του ΟΟΣΑ στους τρεις βασικούς τομείς μάθησης: στα μαθηματικά, στις φυσικές επιστήμες και στην κατανόηση κειμένου.
Στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η χώρα βρίσκεται σταθερά στις τελευταίες θέσεις, συνήθως ανάμεσα στην 23η και την 24η θέση επί συνόλου 27 κρατών μελών, ξεπερνώντας ελάχιστες χώρες, όπως η Βουλγαρία και η Ρουμανία.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η βαθιά υποχώρηση στην κατανόηση κειμένου σε βάθος δεκαετίας, απώλεια που ισοδυναμεί με μαθησιακό κενό άνω των δύο σχολικών ετών.
Επιπλέον, σχεδόν ένας στους τρεις Έλληνες μαθητές δεν διαθέτει ούτε τις βασικές δεξιότητες επάρκειας και στα τρία πεδία ταυτόχρονα, ενώ το ποσοστό των μαθητών με κορυφαίες επιδόσεις παραμένει σε πολύ χαμηλά ποσοστά (γύρω στο 3,3% έναντι σχεδόν 12% στον ΟΟΣΑ).
Αυτή η εκπαιδευτική πραγματικότητα δείχνει ότι το ζήτημα για την Ελλάδα δεν είναι η θεωρητική θέση σε έναν πίνακα IQ, αλλά οι δομικές αδυναμίες του σχολικού συστήματος να καλλιεργήσει κριτική σκέψη, κατανόηση σύνθετων εννοιών και πρακτική εφαρμογή της γνώσης στη σύγχρονη εποχή.
Πηγή: ieidiseis.gr
