Ανοίγεις το κινητό για να δεις ένα μήνυμα. Δέκα λεπτά αργότερα έχεις παρακολουθήσει ένα βίντεο με μια συνταγή που δεν πρόκειται ποτέ να φτιάξεις, έχεις μάθει ποιος ποδοσφαιριστής τραυματίστηκε, έχεις δει ένα σπίτι στην Ιαπωνία, δύο memes, ένα απόσπασμα από podcast και έναν τύπο να εξηγεί γιατί τόσα χρόνια κόβεις λάθος το καρπούζι. Και πιθανότατα έχεις ξεχάσει και το μήνυμα. Αυτή είναι ίσως μία από τις μεγαλύτερες αλλαγές που έφεραν τα social media στον τρόπο που καταναλώνουμε περιεχόμενο. Δεν μπαίνουμε πλέον απαραίτητα στο internet επειδή θέλουμε να διαβάσουμε ή να δούμε κάτι συγκεκριμένο. Μπαίνουμε και αφήνουμε το επόμενο swipe να αποφασίσει για εμάς.
Από το «τι θέλω να δω;» στο «τι έχει μετά;»
Για πολλά χρόνια το internet λειτουργούσε περισσότερο σαν τεράστια βιβλιοθήκη. Έπρεπε να ξέρεις περίπου τι ψάχνεις.Άνοιγες μια μηχανή αναζήτησης, πληκτρολογούσες κάτι και επέλεγες ένα αποτέλεσμα. Αν ήθελες αθλητικά, έμπαινες σε αθλητική ιστοσελίδα. Αν ήθελες μουσική, πήγαινες κάπου αλλού. Αν ήθελες να διαβάσεις ειδήσεις, επέλεγες ένα ενημερωτικό site.Το scrolling άλλαξε αυτή τη λογική.Στην ίδια οθόνη μπορούν πλέον να εμφανιστούν μέσα σε ένα λεπτό πολιτική, ποδόσφαιρο, ταξίδια, χιούμορ, τεχνολογία, φαγητό και ένα βίντεο με έναν σκύλο που αρνείται πεισματικά να μπει στο μπάνιο.Δεν επιλέγουμε πάντα κατηγορία. Επιλέγουμε απλώς αν το επόμενο πράγμα αξίζει άλλα πέντε δευτερόλεπτα από την προσοχή μας.
Όλοι μάθαμε λίγα πράγματα για πάρα πολλά πράγματα
Αυτό έχει δημιουργήσει ένα ενδιαφέρον αποτέλεσμα: έχουμε πλέον μικρές γνώσεις για θέματα με τα οποία δεν ασχολούμαστε πραγματικά. Κάποιος που δεν παρακολουθεί συστηματικά μπάσκετ μπορεί να γνωρίζει τους σημαντικότερους παίκτες μιας μεγάλης διοργάνωσης επειδή είδε highlights, posts ή ένα άρθρο για τους παίκτες-ηγέτες της Εθνικής Ελλάδας. Κάποιος που δεν ενδιαφέρθηκε ποτέ ιδιαίτερα για την αστρονομία μπορεί να γνωρίζει πώς μοιάζει μια μαύρη τρύπα. Κάποιος άλλος έχει μάθει τρεις τεχνικές για να ψήσει μπριζόλα χωρίς να έχει ανάψει ποτέ ψησταριά. Το feed μάς έχει μετατρέψει, κατά κάποιον τρόπο, σε συλλέκτες μικρών κομματιών πληροφορίας.
Η ψυχαγωγία ανακατεύτηκε με την πληροφορία
Κάποτε υπήρχε αρκετά σαφής διαχωρισμός. Άλλο ενημέρωση και άλλο ψυχαγωγία.Σήμερα αυτή η γραμμή είναι πολύ πιο θολή.Ένα βίντεο μπορεί να είναι αστείο αλλά ταυτόχρονα να σου μαθαίνει κάτι. Ένας creator μπορεί μέσα σε 60 δευτερόλεπτα να εξηγήσει ένα ιστορικό γεγονός. Ένας αθλητικός λογαριασμός μπορεί να συνδυάζει ειδήσεις, στατιστικά και memes.
Ακόμη και αρκετά τεχνικά θέματα μπορούν ξαφνικά να βρεθούν μπροστά σε ανθρώπους που διαφορετικά δεν θα τα αναζητούσαν ποτέ. Ένας gamer, για παράδειγμα, γνωρίζει πιθανότατα πόσο σημαντικό είναι το ping, όμως ο ίδιος όρος μπορεί να εμφανιστεί σε ένα reel ή ένα short και να οδηγήσει κάποιον άσχετο με το gaming να ψάξει τι ακριβώς σημαίνει. Αυτό είναι ένα από τα παράξενα χαρακτηριστικά του σύγχρονου internet: δεν χρειάζεται πλέον να ανήκεις σε μια κοινότητα για να έρθεις σε επαφή με το λεξιλόγιό της.
Το ενδιαφέρον μας αλλάζει μέσα σε δευτερόλεπτα
Το scrolling μάς έμαθε επίσης να αλλάζουμε θέμα με εντυπωσιακή ταχύτητα.Μπορούμε να περάσουμε από ένα σοβαρό κοινωνικό θέμα σε ένα αστείο βίντεο και αμέσως μετά σε μια διαφήμιση παπουτσιών, χωρίς καν να μας φαίνεται παράξενο.Στον πραγματικό κόσμο μια τόσο απότομη αλλαγή συζήτησης θα έμοιαζε αλλόκοτη.Φαντάσου κάποιον να σου μιλάει για μια σημαντική διεθνή είδηση και στη μέση της πρότασης να λέει: «Παρεμπιπτόντως, δες αυτή τη γάτα».Στο feed είναι απολύτως φυσιολογικό.
Οι αλγόριθμοι ανακαλύπτουν ενδιαφέροντα που δεν ξέραμε ότι είχαμε
Το ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι ότι μερικές φορές δεν ξέρουμε καν ότι κάτι μας ενδιαφέρει μέχρι να εμφανιστεί μπροστά μας.Βλέπεις τυχαία ένα βίντεο με αποκατάσταση ενός παλιού αντικειμένου. Μετά άλλο ένα. Σε λίγες ημέρες ο αλγόριθμος έχει καταλάβει ότι σταματάς να τα βλέπεις και αρχίζει να σου δίνει περισσότερα.Ξαφνικά γνωρίζεις πράγματα για παλιά ρολόγια, ξυλουργική ή μηχανικές γραφομηχανές χωρίς ποτέ να αποφασίσεις συνειδητά ότι θα ασχοληθείς με αυτά.Κάπως έτσι γεννιούνται πολλά από τα μικρά ενδιαφέροντα της εποχής του scrolling.
Δεν ψάχνουμε πάντα περιεχόμενο αλλά το περιεχόμενο βρίσκει εμάς
Αυτή ίσως είναι η ουσιαστικότερη αλλαγή.Για μεγάλο μέρος της ιστορίας του internet, ο χρήστης αναζητούσε την πληροφορία. Σήμερα ένα τεράστιο μέρος της πληροφορίας αναζητά τον χρήστη.TikTok, Instagram Reels, YouTube Shorts και παρόμοιες υπηρεσίες προσπαθούν συνεχώς να προβλέψουν ποιο θα είναι το επόμενο πράγμα που δεν θα προσπεράσουμε.Και όσο περισσότερο χρησιμοποιούμε αυτές τις πλατφόρμες, τόσο περισσότερα δεδομένα αποκτούν για τις μικρές μας προτιμήσεις.Όχι μόνο για το αν μας αρέσει ο αθλητισμός ή η μουσική, αλλά για πολύ πιο συγκεκριμένα πράγματα: ποιο βίντεο βλέπουμε μέχρι το τέλος, πού σταματάμε, τι ξαναβλέπουμε και ποιο θέμα μάς κάνει να ανοίξουμε τα σχόλια.
Το αποτέλεσμα είναι ένα παράξενο προσωπικό περιοδικό
Αν μπορούσαμε να τυπώσουμε το feed ενός ανθρώπου σε περιοδικό, πιθανότατα θα ήταν η πιο παράξενη έκδοση που έχει κυκλοφορήσει ποτέ.Θα είχε ειδήσεις, αθλητικά, celebrities, ιστορία, συνταγές, αυτοκίνητα, μουσική, παιχνίδια, ταξίδια, αστεία και εντελώς τυχαίες πληροφορίες στη μία σελίδα μετά την άλλη.Κι όμως, για τον συγκεκριμένο άνθρωπο θα έβγαζε νόημα.Γιατί αυτό ακριβώς έκανε το scrolling: αντί να μας βάζει να επιλέγουμε ένα θέμα κάθε φορά, δημιούργησε μια ατελείωτη ροή από μικρές δόσεις διαφορετικών πραγμάτων.Δεν γίναμε απαραίτητα πιο περίεργοι από παλιά.Απλώς πλέον η επόμενη περιέργεια βρίσκεται ένα swipe μακριά.
