Στις αυξημένες δημοσιονομικές πιέσεις που αντιμετωπίζει η Ευρώπη εστίασε ο Κυριάκος Πιερρακάκης μετά το Eurogroup, επισημαίνοντας ότι το υψηλότερο κόστος δανεισμού, οι μεγαλύτερες ανάγκες και το περιορισμένο δημοσιονομικό περιθώριο διαμορφώνουν ένα πιο δύσκολο περιβάλλον.
Όπως ανέφερε, οι επενδυτές εμφανίζονται πλέον πιο ευαίσθητοι στους δημοσιονομικούς κινδύνους και ζητούν μεγαλύτερη αποζημίωση για την αβεβαιότητα γύρω από την αξιοπιστία και την πορεία της δημοσιονομικής εξυγίανσης.
«Η απάντηση δεν μπορεί να είναι απλώς περισσότερος δανεισμός», τόνισε, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για αποτελεσματικότερες δημόσιες δαπάνες και ισχυρή δημοσιονομική διακυβέρνηση.
Για την ενέργεια, σημείωσε ότι η στήριξη των πολιτών πρέπει να είναι «προσωρινή, στοχευμένη και προσαρμοσμένη», ώστε να μην επιβαρύνει υπέρμετρα τα δημόσια οικονομικά.
Ολόκληρη η τοποθέτηση του Κυριάκου Πιερρακάκη:
Η Ευρώπη αντιμετωπίζει πολλαπλές προκλήσεις. Η γεωπολιτική αστάθεια ασκεί εκ νέου πιέσεις στις τιμές της ενέργειας, ο πληθωρισμός αυξάνεται και οι αγορές κρατικών ομολόγων αντιδρούν. Το κόστος δανεισμού έχει αυξηθεί και οι δημοσιονομικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι μεγάλες ευρωπαϊκές οικονομίες προσελκύουν ολοένα και μεγαλύτερη προσοχή από τους επενδυτές.
Οι αγορές αξιολογούν τις οικονομίες με βάση τα θεμελιώδη μεγέθη τους. Αυτό αποτελεί φυσιολογικό μέρος του τρόπου λειτουργίας των χρηματοπιστωτικών αγορών. Τα θεμελιώδη μεγέθη της ζώνης του ευρώ είναι ισχυρά και διαθέτουμε ένα μεταρρυθμισμένο πλαίσιο οικονομικής διακυβέρνησης, εντός του οποίου λειτουργεί κάθε κράτος-μέλος της Ευρώπης.
Η ευθύνη μας είναι να διατηρήσουμε την εμπιστοσύνη μέσω συνετών δημοσιονομικών πολιτικών, ισχυρών θεσμών και συντονισμένης δράσης.
Όσον αφορά τη δύσκολη ενεργειακή κατάσταση, αντιμετωπίζουμε μια απαιτητική ισορροπία. Πρέπει να προστατεύσουμε τους πολίτες από τις υψηλές τιμές ενέργειας χωρίς να στείλουμε λανθασμένα δημοσιονομικά μηνύματα. Πρέπει να στηρίξουμε την οικονομική δραστηριότητα χωρίς να θέσουμε σε κίνδυνο τη σταθερότητα. Και πρέπει να χρηματοδοτήσουμε τις ανάγκες του μέλλοντος, διαφυλάσσοντας παράλληλα την αξιοπιστία μας.
Αυτή η αξιοπιστία είναι που μας επιτρέπει να δρούμε αποτελεσματικά όταν οι συνθήκες το απαιτούν. Η ζώνη του ευρώ έχει αποδείξει την ανθεκτικότητά της μέσα από διαδοχικές κρίσεις. Διαθέτουμε ισχυρότερους θεσμούς, πολύτιμη εμπειρία και σημαντικά εργαλεία οικονομικής πολιτικής στη διάθεσή μας. Σε αυτή τη βάση, ενεργούμε πάντοτε με ψυχραιμία, συνέπεια και αποφασιστικότητα.
Με αυτό το πνεύμα προσεγγίσαμε τη σημερινή ημερήσια διάταξη.
Επιτρέψτε μου να ξεκινήσω με την ενέργεια. Από τα τέλη Αυγούστου, οι τιμές της ενέργειας έχουν επιστρέψει σε υψηλά επίπεδα, επηρεάζοντας προϊόντα όπως το πετρέλαιο κίνησης και τα καύσιμα αεροπορίας. Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και ο συνεχιζόμενος πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας αναδεικνύουν την έκθεση της Ευρώπης σε σοβαρούς εξωτερικούς ενεργειακούς κινδύνους.
Κατά τη συνεδρίασή μας σε διευρυμένη σύνθεση, εξετάσαμε τα μέτρα που έχουν λάβει τα κράτη-μέλη για την προστασία των πιο ευάλωτων και τη διατήρηση της ανθεκτικότητας των οικονομιών μας. Όλοι μας επαναβεβαιώσαμε τη σημασία της τήρησης των μέτρων που χαρακτηρίζονται από τα «τρία Τ» (σημείωσε: τα Τ προέρχονται από τις αγγλικές λέξεις: temporary, targeted tailored) — προσωρινά, στοχευμένα και προσαρμοσμένα στις ανάγκες.
Η προστασία των πολιτών αποτελεί άμεση προτεραιότητα για όλους μας. Ωστόσο, τα μέτρα στήριξης πρέπει να σχεδιάζονται κατά τρόπο ώστε να αποφεύγεται η δυσανάλογη επιβάρυνση των δημόσιων οικονομικών.
Ταυτόχρονα, η ενεργειακή πολιτική της Ευρώπης δεν μπορεί να υπαγορεύεται από τη μία κρίση μετά την άλλη. Χρειαζόμαστε μακροπρόθεσμο σχεδιασμό και επενδύσεις για να ενισχύσουμε την ενεργειακή μας αυτονομία. Αυτό σημαίνει περισσότερη καθαρή ενέργεια, μεγαλύτερη ηλεκτροδότηση, ισχυρότερα δίκτυα και καλύτερες διασυνδέσεις.
Αυτές οι υποδομές χρειάζονται χρόνο για να κατασκευαστούν. Ακριβώς γι’ αυτό οι αποφάσεις δεν μπορούν να περιμένουν. Η ενεργειακή ασφάλεια, η ανταγωνιστικότητα και η μετάβαση στην καθαρή ενέργεια αποτελούν αλληλένδετες προτεραιότητες. Η Ευρώπη πρέπει να σημειώσει πρόοδο και στους τρεις τομείς.
Το δεύτερο θέμα που θα ήθελα να αναφέρω από την ημερήσια διάταξή μας ήταν η αποτελεσματικότητα και η αποδοτικότητα των δημόσιων οικονομικών.
Το Eurogroup είχε συζητήσει το ζήτημα αυτό ήδη από το 2016. Όμως, κατά τα τελευταία δέκα χρόνια, οι συνθήκες έχουν αλλάξει και μάλιστα έχουν αλλάξει δραματικά. Επιτρέψτε μου να παραθέσω ορισμένους αριθμούς για να το καταδείξω.
Τότε, το δημόσιο έλλειμμα στην Ευρωπαϊκή Ένωση ανερχόταν στο 1,7% του ΑΕΠ. Το 2026 προβλέπεται να φτάσει το 3,5%.
Η μέση απόδοση των δεκαετών κρατικών ομολόγων ήταν 1,1%. Τώρα είναι 4%.
Οι αμυντικές δαπάνες προφανώς αυξάνονται στο πλαίσιο μιας ευρύτερης πολιτικής, σύμφωνα με την οποία χρειάζεται να αυξήσουμε περαιτέρω τις επενδύσεις στην άμυνα, από το 1,3% του ΑΕΠ στο 2,4%.
Και το κόστος της ενέργειας, το κόστος του πετρελαίου ή το κόστος του φυσικού αερίου έχει προφανώς επίσης αυξηθεί από τότε. Το δημόσιο χρέος παραμένει επίσης υψηλό. Και σε ορισμένα κράτη-μέλη αυξάνεται. Μεγαλύτερες ανάγκες, υψηλότερο κόστος δανεισμού και περιορισμένο δημοσιονομικό περιθώριο — αυτή είναι η πραγματικότητα μέσα στην οποία πρέπει να λειτουργήσουμε όλοι.
Οι πρόσφατες εξελίξεις στις αγορές κρατικών ομολόγων μας υπενθυμίζουν ότι οι επενδυτές γίνονται ολοένα πιο ευαίσθητοι στους δημοσιονομικούς κινδύνους και αναζητούν μεγαλύτερη αποζημίωση για την αβεβαιότητα που περιβάλλει την αξιοπιστία και τον ρυθμό της δημοσιονομικής εξυγίανσης, ιδίως στις χώρες που αντιμετωπίζουν πιο δύσκολη δημοσιονομική κατάσταση.
Η απάντηση δεν μπορεί να είναι απλώς περισσότερος δανεισμός. Ούτε μπορεί να είναι οριζόντιες περικοπές δαπανών που αποδυναμώνουν βασικές δημόσιες υπηρεσίες. Πρέπει να πετύχουμε περισσότερα με τους πόρους που ήδη διαθέτουμε. Χρειάζεται να επανεκτιμήσουμε τις προτεραιότητες των δαπανών, να βελτιώσουμε την αποτελεσματικότητα των φορολογικών μας συστημάτων και να ενισχύσουμε συνολικά τη δημοσιονομική μας διακυβέρνηση.
Οι αναλύσεις δείχνουν ότι υπάρχει σημαντικό περιθώριο βελτίωσης. Η μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα δεν υποκαθιστά τη δημοσιονομική εξυγίανση. Αποτελεί, ωστόσο, απαραίτητο συμπλήρωμά της. Η σημερινή συζήτηση επιβεβαίωσε την κοινή μας δέσμευση για υγιή δημόσια οικονομικά. Αργότερα μέσα στο έτος, το Eurogroup θα αξιολογήσει τα σχέδια των κρατών-μελών για τους προϋπολογισμούς τους και τη συνολική δημοσιονομική προοπτική της ζώνης του ευρώ.
Θα συνεχίσουμε επίσης τις ειδικές συζητήσεις μας σχετικά με τις προτεραιότητες των δημόσιων δαπανών, τη βελτιστοποίηση των φορολογικών εσόδων και τη δημοσιονομική διακυβέρνηση.
Το τρίτο θέμα της ημερήσιας διάταξης ήταν η Ένωση Κεφαλαιαγορών. Πραγματοποιήσαμε τη δεύτερη ετήσια επισκόπηση της δήλωσης του 2024, στο πλαίσιο της ατζέντας για την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων. Εστιάσαμε στις συμπληρωματικές συντάξεις, στους λογαριασμούς αποταμίευσης και επενδύσεων, στα συστήματα παρακολούθησης συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων και στους λογαριασμούς επενδύσεων σε μετοχές.
Υπάρχει πρόοδος και, πρέπει να πω, η πρόοδος αυτή είναι αρκετά ενθαρρυντική. Η συμμετοχή των μικροεπενδυτών αυξάνεται, ιδίως στις χώρες όπου προηγουμένως ήταν χαμηλότερη. Τα περισσότερα κράτη-μέλη έχουν λάβει μέτρα για να αυξήσουν τη συμμετοχή σε συμπληρωματικά συνταξιοδοτικά προγράμματα, μέσω της αυτόματης εγγραφής ή κινήτρων. Παράλληλα, αναπτύσσονται νέα επενδυτικά προϊόντα, ενώ ενισχύεται η συνεργασία μεταξύ των κρατών-μελών.
Αλλά πρέπει να κινηθούμε ταχύτερα. Η Ευρώπη διαθέτει σημαντικές αποταμιεύσεις που δεν διοχετεύονται στην πραγματική οικονομία στον βαθμό που θα μπορούσαν. Δεν αρκεί πλέον να περιγράφουμε το επενδυτικό κενό. Πρέπει να το κλείσουμε. Χρειαζόμαστε βαθύτερες και περισσότερο ολοκληρωμένες κεφαλαιαγορές, περισσότερες επιλογές για τους αποταμιευτές και καλύτερη πρόσβαση στη χρηματοδότηση για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις.
Το μέτρο της επιτυχίας μας δεν θα είναι πόσες πρωτοβουλίες ανακοινώνουμε, αλλά πόσες επενδύσεις μπορούμε πραγματικά να κινητοποιήσουμε. Γι’ αυτό θα συνεχίσουμε να προωθούμε εθνικές πρωτοβουλίες που συμπληρώνουν την κοινή ευρωπαϊκή δράση.
Συζητήσαμε επίσης τις διεθνείς οικονομικές εξελίξεις ενόψει των ετήσιων συνόδων του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και της Παγκόσμιας Τράπεζας την επόμενη εβδομάδα στην Μπανγκόκ. Η εξαμηνιαία συζήτησή μας επικεντρώθηκε στις συναλλαγματικές ισοτιμίες και στις παγκόσμιες οικονομικές ανισορροπίες. Αύριο, στο ECOFIN, θα εξετάσουμε ένα ευρύτερο φάσμα θεμάτων.
Η ανατίμηση του ευρώ κατά το προηγούμενο έτος έχει σε μεγάλο βαθμό αντιστραφεί τους τελευταίους μήνες. Οι μεγάλες οικονομίες με πλεονάσματα και ελλείμματα χρειάζονται πιο ισορροπημένα αναπτυξιακά πρότυπα. Η ζώνη του ευρώ έχει συμβάλει σε αυτή την παγκόσμια προσαρμογή. Όμως η προσπάθεια δεν μπορεί να είναι μονομερής.
Οι μεγάλες οικονομίες πρέπει να αναλάβουν το μερίδιο ευθύνης που τους αναλογεί, καθώς οι οικονομικές τους πολιτικές και οι πολιτικές τους για τις συναλλαγματικές ισοτιμίες έχουν επίσης συνέπειες για εμάς, αλλά και συνέπειες για την Ευρώπη.
Τέλος, ξεκινήσαμε τη διαδικασία επιλογής διαδόχου της Isabel Schnabel στο Εκτελεστικό Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Η κ. Schnabel ανακοίνωσε στις 24 Σεπτεμβρίου ότι θα αποχωρήσει πριν από τη λήξη της θητείας της, αποχωρώντας από την ΕΚΤ στις 3 Ιανουαρίου 2027.
Ο διορισμός πραγματοποιείται από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, κατόπιν σύστασης του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και μετά από διαβούλευση με την ΕΚΤ και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η επιλογή του υποψηφίου πραγματοποιείται στο Eurogroup.
Ως εκ τούτου, ορίσαμε την 28η Οκτωβρίου ως προθεσμία για την υποβολή υποψηφιοτήτων, ώστε να μπορέσουμε να εξετάσουμε το ζήτημα στην επόμενη συνεδρίασή μας.
Κυρίες και κύριοι,
Η Ευρώπη έχει αποδείξει ότι μπορεί να ανταποκριθεί ακόμη και στις πιο δύσκολες συνθήκες. Σήμερα, όμως, δεν μπορούμε απλώς να βασιστούμε σε όσα έχουμε επιτύχει στο παρελθόν. Πρέπει να προετοιμαστούμε για όσα βρίσκονται μπροστά μας. Η Ευρώπη έχει τη δύναμη να διαμορφώσει το δικό της μέλλον. Πρέπει να έχουμε το θάρρος και την αποφασιστικότητα να αξιοποιήσουμε αυτή τη δύναμη.
Αυτή είναι η ευθύνη μας στο Eurogroup: να μετατρέψουμε την κοινή μας βούληση σε κοινή ευρωπαϊκή ισχύ.
Πηγή: ieidiseis.gr
