Θλίψη προκάλεσε η είδηση ότι πέθανε η Πόπη Φωτοπούλου, συνιδιοκτήτρια της ιστορικής Βιοτεχνίας Ελληνικών Μαντηλιών (ΒΕΜ). Η Πόπη Φωτοπούλου υπήρξε μια εμβληματική προσωπικότητα για τη νεότερη ελληνική πολιτιστική ιστορία, συνδέοντας άρρηκτα το όνομά της με την παράδοση και τη διατήρηση της τέχνης του ελληνικού μαντηλιού.
Η Βιοτεχνία Ελληνικών Μαντηλιών Οικονομόπουλου ιδρύθηκε στα 1879 στη Σύρο. Το 1898 η επιχείρηση μεταφέρθηκε στην Αθήνα, στην οδό Πλαταιών 38 στο Μεταξουργείο, και το 1950 εκσυγχρονίστηκε και αντικατέστησε την τεχνική των ξυλοτύπων, με εκείνη της μεταξοτυπίας. Από το 1968 ξεκίνησαν οι εξαγωγές στο εξωτερικό, που διήρκεσαν έως το 1994. Η ΒΕΜ παρήγαγε για 132 χρόνια, σταμπωτά μαντίλια κεφαλής. Το πλήθος των μοτίβων χαρακτηρίζεται από τον φυτικό κόσμο ενώ δεν λείπουν οι ανθρώπινες φιγούρες. Οι μηχανές του εργαστηρίου δούλευαν ασταμάτητα, μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του ΄90.
Το 1995, το Υπουργείο Πολιτισμού το κήρυξε μνημείο, όπως και το σύνολο του εξοπλισμού του, συμπεριλαμβανομένων και κινητών αντικειμένων, που αποτελούσαν μέρος της βιοτεχνικής παραγωγής. Το 1999 παραχωρήθηκε από την Κτηματική Εταιρεία του Δημοσίου στο Υπουργείο Πολιτισμού. Το 2003, το Υπουργείο Πολιτισμού προχώρησε στην εξαγορά του μηχανολογικού και κινητού εξοπλισμού του εργαστηρίου. Ακολούθησε η καταγραφή και φύλαξη του υλικού.
Η δωρεά της Πόπης Φωτοπούλου στο Υπουργείο Πολιτισμού
Η σύνδεσή της με την ιστορία της επιχείρησης και η βαθιά επιθυμία της Πόπης Φωτοπούλου να διασωθεί η μνήμη της ΒΕΜ, αποτυπώθηκαν έμπρακτα στην απόφασή της, τον Μάρτιο του 2025, να δωρίσει στο Υπουργείο Πολιτισμού περίπου 200 αντικείμενα από το προσωπικό και επαγγελματικό της αρχείο. Η κίνηση αυτή εξασφάλισε ότι η κληρονομιά της Βιοτεχνίας Ελληνικών Μαντηλιών θα μείνει ζωντανή για τις επόμενες γενιές.
Η δήλωση της Λίνας Μενδώνη για την απώλεια της Πόπης Φωτοπούλου:
Με αφορμή τον θάνατο της συνιδιοκτήτριας της ΒΕΜ, η Υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, προέβη σε συλλυπητήρια δήλωση, εξαίροντας την προσφορά της:
«Η σύνδεση της με την ιστορία της επιχείρησης και η επιθυμία της να διασωθεί η μνήμη της, αποτυπώθηκαν στην απόφασή της, τον Μάρτιο του 2025, να δωρίσει στο υπουργείο Πολιτισμού περίπου 200 αντικείμενα από το προσωπικό και επαγγελματικό της αρχείο … Με τη γενναιόδωρη, αυτή, προσφορά της, η Πόπη Φωτοπούλου συμβάλλει ουσιαστικά στη διαφύλαξη και ανάδειξη μιας σημαντικής πτυχής της νεότερης ελληνικής πολιτιστικής ιστορίας».
Αναλυτικά, η δήλωση της Λίνας Μενδώνη:
«Με βαθύτατη θλίψη πληροφορήθηκα την απώλεια της Πόπης Φωτοπούλου, η οποία συνέδεσε τη ζωή και τη διαδρομή της με τη Βιοτεχνία Ελληνικών Μαντηλιών (ΒΕΜ), της οποίας υπήρξε αρχικά εργάτρια και στη συνέχεια συνιδιοκτήτρια. Η ΒΕΜ, η μοναδική επιχείρηση παραδοσιακών μαντηλιών που λειτούργησε στο Μεταξουργείο έως τις τελευταίες δεκαετίες του 20ου αιώνα, αποτελεί ένα ξεχωριστό κεφάλαιο της ιστορίας της ελληνικής χειροτεχνίας.
Γνώρισα την Πόπη Φωτοπούλου το 1999. Η σύνδεση της με την ιστορία της επιχείρησης και η επιθυμία της να διασωθεί η μνήμη της αποτυπώθηκαν στην απόφασή της, τον Μάρτιο του 2025, να δωρίσει στο υπουργείο Πολιτισμού, περίπου 200 αντικείμενα από το προσωπικό και επαγγελματικό της αρχείο. Μαντήλια με παραδοσιακά σχέδια από όλη την Ελλάδα, προσωπικά της ενδύματα, καθώς και αρχειακό και φωτογραφικό υλικό, συνθέτουν ένα πολύτιμο σύνολο που θα εκτεθεί στο Μουσείο Τυποβαφικής Τέχνης και στο Κέντρο Χειροτεχνίας του Υφάσματος, το οποίο δημιουργούμε στο ιστορικό συγκρότημα της πρώην ΒΕΜ στο Μεταξουργείο.
Με τη γενναιόδωρη αυτή προσφορά της, η Πόπη Φωτοπούλου συμβάλλει ουσιαστικά στη διαφύλαξη και ανάδειξη μιας σημαντικής πτυχής της νεότερης ελληνικής πολιτιστικής ιστορίας. Το όνομά της θα συνδεθεί για πάντα με τον χώρο αυτό και την προσπάθεια να μεταδοθεί η γνώση και η μνήμη της χειροτεχνικής μας παράδοσης στις επόμενες γενιές. Θα τη θυμάμαι με εκτίμηση και ευγνωμοσύνη για την εμπιστοσύνη και την προσφορά της.
Στην οικογένειά της, τους φίλους και τους συνεργάτες της, απευθύνω τα ειλικρινή μου συλλυπητήριά μου».
Πηγή: ieidiseis.gr
