Μια ουσιαστική παρέμβαση για το παρόν και το μέλλον του περιφερειακού Τύπου πραγματοποίησε ο εκδότης της ιστορικής εφημερίδας «ΤΑ ΜΕΤΕΩΡΑ», Νίκος Μπακόλας, στο 56ο Πανελλήνιο Δημοσιογραφικό Συνέδριο της Ένωσης Συντακτών Επαρχιακού Τύπου (ΕΣΕΤ), που διεξάγεται στην Καλαμπάκα.
Με θέμα «Τα ΜΜΕ της Περιφέρειας Θεσσαλίας – Προκλήσεις και Προοπτικές», ο Νίκος Μπακόλας μίλησε για τις δυσκολίες επιβίωσης των τοπικών εφημερίδων, την ψηφιακή μετάβαση, τις προκλήσεις της τεχνητής νοημοσύνης, αλλά και την ανάγκη διασφάλισης της δημοσιογραφικής ανεξαρτησίας απέναντι σε κάθε μορφή εξουσίας.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην οικονομική βιωσιμότητα των περιφερειακών Μέσων, στην ανάγκη παραγωγής πρωτογενούς ρεπορτάζ και στον αναντικατάστατο ρόλο της τοπικής δημοσιογραφίας ως θεματοφύλακα της συλλογικής μνήμης και της δημοκρατίας.
«Η ενημέρωση δεν είναι πολυτέλεια. Είναι δημόσιο αγαθό», υπογράμμισε χαρακτηριστικά, στέλνοντας ένα σαφές μήνυμα για την ανάγκη ουσιαστικής ενίσχυσης του περιφερειακού Τύπου.
Ακολουθεί ολόκληρη η εισήγησή του:
”
Τα ΜΜΕ της Περιφέρειας Θεσσαλίας – Προκλήσεις και Προοπτικές
Κυρίες και κύριοι,
Αγαπητοί συνάδελφοι,
Φίλες και φίλοι,
Είμαι ο Νίκος Μπακόλας, εκδότης της εφημερίδας «ΤΑ ΜΕΤΕΩΡΑ» μιας εφημερίδας που ιστορία της ξεκινά το 1970.
Το πρώτο φύλλο κυκλοφορεί την Κυριακή 15 Φεβρουαρίου του 1970 με εκδότη τον αείμνηστο Κώστα Αλεξιάδη. Αυτή η προσπάθεια σταματά μετά από 47 φύλλα.
Ξεκινά και πάλι με τον ίδιο εκδότη στις 29 Ιουλίου του 1994 και από τότε η εφημερίδα ΤΑ ΜΕΤΕΩΡΑ κάθε Παρασκευή βρίσκεται κοντά στον αναγνώστη.
Το 2005 αναλάβαμε με τον αδερφό μου Γιώργο Μπακόλα, τον Διευθυντή Σύνταξης της εφημερίδας, την έκδοση της εφημερίδας ΤΑ ΜΕΤΕΩΡΑ.
Χθες Παρασκευή τυπώσαμε το φύλλο 1684 και συνεχίζουμε…
Επίσης πριν ξεκινήσω να σημειώσω ότι είμαι και μέλος της Ένωσης Ιδιοκτητών Εβδομαδιαίων Εφημερίδων (ΕΙΕΤ).
Θα ήθελα αρχικά να σας καλωσορίσω στην Καλαμπάκα, στην πόλη μας, κάτω από τους επιβλητικούς βράχους των Μετεώρων, και να εκφράσω τη χαρά μου που ένα τόσο σημαντικό δημοσιογραφικό συνέδριο πραγματοποιείται στον τόπο μας.
Είναι ιδιαίτερη τιμή για μένα να βρίσκομαι σήμερα ανάμεσά σας, όχι μόνο ως δημοσιογράφος, αλλά και ως εκδότης μιας τοπικής εφημερίδας, της εφημερίδας «ΤΑ ΜΕΤΕΩΡΑ», που προσπαθεί καθημερινά να υπηρετεί την ενημέρωση σε μια μικρή κοινωνία της ελληνικής περιφέρειας.
Το θέμα της σημερινής μου εισήγησης, «Τα ΜΜΕ της Περιφέρειας Θεσσαλίας – Προκλήσεις και Προοπτικές», είναι ένα θέμα που δεν προσεγγίζω μόνο θεωρητικά.
Είναι μια πραγματικότητα που τη βιώνω προσωπικά.
Μέσα από τις δυσκολίες της έκδοσης μιας εφημερίδας, τις απαιτήσεις της καθημερινής ειδησεογραφίας, την προσπάθεια διατήρησης μιας ενημερωτικής ιστοσελίδας, την επικοινωνία με τους αναγνώστες, αλλά και την αγωνία για το αύριο της τοπικής δημοσιογραφίας.
Και θα ήθελα από την αρχή να θέσω ένα βασικό ερώτημα:
Μπορεί να υπάρξει ισχυρή τοπική κοινωνία χωρίς ισχυρή τοπική ενημέρωση;
Η δική μου απάντηση είναι πως όχι.
Γιατί η τοπική δημοσιογραφία δεν είναι απλώς μια μικρότερη εκδοχή της εθνικής δημοσιογραφίας.
Είναι κάτι διαφορετικό. Κάτι πιο άμεσο, πιο προσωπικό και, πολλές φορές, πιο απαιτητικό.
Η ιδιαίτερη φυσιογνωμία των ΜΜΕ της Θεσσαλίας
Η Θεσσαλία είναι μια περιφέρεια με σημαντικές γεωγραφικές, οικονομικές και κοινωνικές διαφοροποιήσεις.
Από τη Λάρισα και τον Βόλο μέχρι τα Τρίκαλα και την Καρδίτσα, από τα μεγάλα αστικά κέντρα μέχρι τα μικρά χωριά, οι ανάγκες ενημέρωσης δεν είναι ίδιες.
Υπάρχουν περιοχές με έντονη επιχειρηματική και βιομηχανική δραστηριότητα, περιοχές με ισχυρό αγροτικό χαρακτήρα, αλλά και περιοχές όπου ο τουρισμός αποτελεί βασικό πυλώνα της τοπικής οικονομίας.
Αυτή η πολυμορφία αποτυπώνεται και στο τοπίο των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης.
Στη Θεσσαλία λειτουργούν εφημερίδες με μακρά ιστορία, περιφερειακοί τηλεοπτικοί σταθμοί, ραδιοφωνικοί σταθμοί, ενημερωτικές ιστοσελίδες και μικρά δημοσιογραφικά σχήματα που καλύπτουν την επικαιρότητα συγκεκριμένων περιοχών.
Κάποια διαθέτουν οργανωμένες συντακτικές ομάδες. Άλλα στηρίζονται σε ελάχιστους εργαζομένους, πολλές φορές ακόμη και στην προσωπική εργασία του ίδιου του εκδότη.
Όμως όλα, ανεξάρτητα από το μέγεθός τους, καλούνται να ανταποκριθούν σε μια κοινή αποστολή:
Να ενημερώνουν έγκυρα, έγκαιρα και υπεύθυνα τις τοπικές κοινωνίες.
Και εδώ βρίσκεται η πρώτη μεγάλη ιδιαιτερότητα της περιφερειακής δημοσιογραφίας.
Ο δημοσιογράφος της περιφέρειας δεν βρίσκεται μακριά από το γεγονός.
Ζει μέσα στο γεγονός.
Γνωρίζει τους ανθρώπους για τους οποίους γράφει. Συναντά στον δρόμο τον δήμαρχο, τον επιχειρηματία, τον εκπαιδευτικό, τον αγρότη, τον πολίτη που διαμαρτύρεται.
Αυτό αποτελεί ταυτόχρονα πλεονέκτημα και δυσκολία.
Πλεονέκτημα, γιατί υπάρχει άμεση γνώση της κοινωνίας.
Δυσκολία, γιατί οι προσωπικές σχέσεις δεν πρέπει να επηρεάζουν τη δημοσιογραφική κρίση.
Στη μικρή κοινωνία, η ανεξαρτησία του δημοσιογράφου δοκιμάζεται καθημερινά.
Η οικονομική βιωσιμότητα: Η μεγαλύτερη πρόκληση
Ας μιλήσουμε, όμως, για ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε.
Την οικονομική βιωσιμότητα.
Γιατί μπορούμε να συζητούμε επί ώρες για τη δεοντολογία, την ποιότητα της ενημέρωσης και τον κοινωνικό ρόλο των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης.
Αν, όμως, ένα μέσο ενημέρωσης δεν μπορεί να καλύψει τα λειτουργικά του έξοδα, η ίδια του η ύπαρξη τίθεται υπό αμφισβήτηση.
Σήμερα, μια περιφερειακή εφημερίδα αντιμετωπίζει αυξημένες δαπάνες εκτύπωσης, χαρτιού, διανομής, ενέργειας και προσωπικού.
Την ίδια στιγμή, η κυκλοφορία του έντυπου Τύπου δέχεται πιέσεις, ενώ η παραδοσιακή διαφημιστική αγορά έχει περιοριστεί σημαντικά.
Παλαιότερα, μια τοπική επιχείρηση θεωρούσε σχεδόν αυτονόητη τη διαφήμισή της στην τοπική εφημερίδα.
Σήμερα, η πραγματικότητα είναι διαφορετική.
Και ταυτόχρονα, οι τοπικές εφημερίδες και ιστοσελίδες καλούνται να συνεχίσουν να παράγουν πρωτογενές δημοσιογραφικό περιεχόμενο με ολοένα λιγότερους πόρους.
Ας αναλογιστούμε κάτι απλό.
Μια ανάρτηση στα κοινωνικά δίκτυα μπορεί να γίνει μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα.
Ένα αξιόπιστο δημοσιογραφικό ρεπορτάζ, όμως, απαιτεί χρόνο.
Απαιτεί διασταύρωση πληροφοριών, επικοινωνία με πηγές, έλεγχο εγγράφων, παρουσία στον τόπο του γεγονότος και ανάληψη ευθύνης για όσα δημοσιεύονται.
Και όλα αυτά έχουν κόστος.
Το μεγάλο πρόβλημα είναι ότι η κοινωνία έχει συνηθίσει να καταναλώνει δωρεάν την ενημέρωση, χωρίς πάντοτε να αντιλαμβάνεται το κόστος παραγωγής της.
Δεν μπορούμε, λοιπόν, να μιλάμε για ποιοτική δημοσιογραφία χωρίς να μιλάμε και για τις οικονομικές προϋποθέσεις που θα της επιτρέψουν να επιβιώσει.
Χρειαζόμαστε ένα νέο, βιώσιμο οικονομικό μοντέλο για τα περιφερειακά Μέσα Ενημέρωσης.
Ένα μοντέλο που θα συνδυάζει την έντυπη έκδοση, την ψηφιακή παρουσία, τη διαφήμιση, ενδεχομένως τις συνδρομητικές υπηρεσίες και νέες μορφές συνεργασίας με την τοπική επιχειρηματικότητα.
Χωρίς, όμως, να θυσιάζεται η δημοσιογραφική ανεξαρτησία.
Η ψηφιακή μετάβαση: Ευκαιρία ή απειλή;
Η δεύτερη μεγάλη πρόκληση είναι η ψηφιακή μετάβαση.
Πριν από μερικά χρόνια, η τοπική εφημερίδα είχε έναν σχετικά ξεκάθαρο τρόπο λειτουργίας.
Συγκέντρωνε την ειδησεογραφία, την επεξεργαζόταν, την τύπωνε και την παρέδιδε στους αναγνώστες της.
Σήμερα, η ενημέρωση λειτουργεί σε εικοσιτετράωρη βάση.
Ο πολίτης θέλει να γνωρίζει τι συνέβη πριν από δέκα λεπτά, όχι τι συνέβη χθες.
Και δεν περιμένει πλέον να αγοράσει την εφημερίδα.
Ανοίγει το κινητό του τηλέφωνο.
Αυτό έχει αλλάξει ριζικά τη λειτουργία των περιφερειακών Μέσων Ενημέρωσης.
Το γνωρίζω και από τη δική μας εμπειρία.
Η έκδοση της εβδομαδιαίας εφημερίδας «ΤΑ ΜΕΤΕΩΡΑ» συνυπάρχει με τη συνεχή λειτουργία της ενημερωτικής ιστοσελίδας tameteora.gr.
Πρόκειται ουσιαστικά για δύο διαφορετικούς ρυθμούς δημοσιογραφικής εργασίας.
Η ιστοσελίδα απαιτεί ταχύτητα, αμεσότητα και διαρκή ανανέωση.
Η εφημερίδα μάς δίνει τη δυνατότητα να σταθούμε περισσότερο στα γεγονότα, να τα αναλύσουμε, να τα συνδέσουμε μεταξύ τους και να παρουσιάσουμε μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα της τοπικής πραγματικότητας.
Κατά την άποψή μου, το έντυπο και το διαδίκτυο δεν είναι απαραίτητα αντίπαλοι.
Μπορούν να λειτουργούν συμπληρωματικά.
Το διαδίκτυο να μεταδίδει την είδηση και η εφημερίδα να εξηγεί τη σημασία της.
Αρκεί να κατανοήσουμε ότι δεν μπορούμε να μεταφέρουμε απλώς το παλιό μοντέλο λειτουργίας σε μια οθόνη.
Χρειάζεται διαφορετική προσέγγιση.
Χρειάζεται τεχνογνωσία, επένδυση στην τεχνολογία, εκπαίδευση και κυρίως προσαρμογή στις νέες συνήθειες των αναγνωστών.
Υπάρχει, όμως, και μια σημαντική παγίδα.
Η υπερβολική εξάρτηση από τις μεγάλες ψηφιακές πλατφόρμες.
Σήμερα, ένα τοπικό μέσο μπορεί να βλέπει την επισκεψιμότητά του να αυξάνεται ή να μειώνεται σημαντικά εξαιτίας μιας αλλαγής στον αλγόριθμο μιας πλατφόρμας.
Χωρίς να έχει αλλάξει τίποτα στην ποιότητα της δουλειάς του.
Αυτό σημαίνει ότι δεν ελέγχει πλήρως τη σχέση του με το κοινό του.
Και αυτή είναι μια εξάρτηση που πρέπει να μας προβληματίσει.
Η πρόκληση για τα περιφερειακά Μέσα Ενημέρωσης είναι να αξιοποιούν τις ψηφιακές πλατφόρμες, χωρίς να εξαρτάται αποκλειστικά από αυτές την επιβίωσή τους.
Να αποκτήσουν τη δική τους σταθερή σχέση εμπιστοσύνης με τους αναγνώστες.
Η τεχνητή νοημοσύνη και το μέλλον της δημοσιογραφίας
Δεν θα μπορούσαμε να συζητούμε σήμερα για τις προοπτικές των ΜΜΕ χωρίς να αναφερθούμε στην τεχνητή νοημοσύνη.
Η τεχνητή νοημοσύνη έχει ήδη αρχίσει να μεταβάλλει τον τρόπο με τον οποίο παράγεται, οργανώνεται και διανέμεται η πληροφορία.
Μπορεί να βοηθήσει έναν δημοσιογράφο στην απομαγνητοφώνηση μιας συνέντευξης, στην επεξεργασία μεγάλου όγκου δεδομένων, στην αναζήτηση πληροφοριών και στην οργάνωση της καθημερινής εργασίας.
Για ένα μικρό περιφερειακό μέσο, με περιορισμένο προσωπικό, αυτές οι δυνατότητες είναι ιδιαίτερα σημαντικές.
Μπορούν να εξοικονομήσουν πολύτιμο χρόνο και να επιτρέψουν στον δημοσιογράφο να επικεντρωθεί περισσότερο στο ουσιαστικό ρεπορτάζ.
Υπάρχουν, όμως, και σοβαροί κίνδυνοι.
Η παραγωγή ανακριβών πληροφοριών, η δημιουργία παραποιημένων εικόνων και βίντεο, αλλά και η μαζική αναπαραγωγή κειμένων χωρίς δημοσιογραφικό έλεγχο.
Και εδώ πρέπει να είμαστε απολύτως σαφείς.
Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αποτελέσει χρήσιμο εργαλείο.
Δεν μπορεί, όμως, να υποκαταστήσει τη δημοσιογραφική ευθύνη.
Δεν μπορεί να αντικαταστήσει τον δημοσιογράφο που βρίσκεται στον τόπο ενός γεγονότος.
Δεν μπορεί να υποκαταστήσει την προσωπική επαφή με μια πηγή.
Δεν μπορεί να αναλάβει την ηθική ευθύνη μιας δημοσίευσης.
Η τεχνολογία μπορεί να μας βοηθήσει να εργαζόμαστε ταχύτερα. Δεν μπορεί από μόνη της να μας κάνει καλύτερους δημοσιογράφους.
Αυτό παραμένει δική μας ευθύνη.
Η σχέση των τοπικών ΜΜΕ με την εξουσία
Θα ήθελα τώρα να σταθώ σε ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο ζήτημα.
Στη σχέση των περιφερειακών Μέσων Ενημέρωσης με την τοπική εξουσία.
Οι δήμοι, οι περιφέρειες, οι δημόσιοι οργανισμοί και οι τοπικοί φορείς αποτελούν σημαντικές πηγές ειδήσεων.
Και είναι απολύτως φυσιολογικό να υπάρχει επικοινωνία και συνεργασία μαζί τους.
Άλλο, όμως, η συνεργασία και άλλο η εξάρτηση.
Ο ρόλος του δημοσιογράφου δεν είναι να γίνεται αρεστός στην εξουσία.
Είναι να υπηρετεί το δικαίωμα του πολίτη στην ενημέρωση.
Και αυτό δεν είναι πάντα εύκολο στις μικρές κοινωνίες.
Όταν ο δημοσιογράφος γνωρίζει προσωπικά τους ανθρώπους για τους οποίους γράφει, όταν οι διαφημιζόμενοι είναι περιορισμένοι και όταν οι οικονομικές ισορροπίες είναι εύθραυστες, η άσκηση ανεξάρτητης δημοσιογραφίας απαιτεί μεγαλύτερη προσπάθεια.
Απαιτεί συνέπεια, ψυχραιμία και προσωπικό κόστος.
Από την άλλη πλευρά, οφείλουμε να είμαστε δίκαιοι.
Η δημοσιογραφική κριτική δεν πρέπει να μετατρέπεται σε προσωπική αντιπαράθεση.
Ούτε η ανεξαρτησία να συγχέεται με τη διαρκή αρνητική στάση απέναντι σε κάθε πρωτοβουλία.
Ο δημοσιογράφος πρέπει να αναγνωρίζει το θετικό, να αναδεικνύει το αρνητικό και να τεκμηριώνει την κρίση του.
Η αξιοπιστία δεν χτίζεται ούτε με τη μόνιμη επιδοκιμασία ούτε με τη μόνιμη καταγγελία. Χτίζεται με την αλήθεια, τη συνέπεια και την τεκμηρίωση.
Η Θεσσαλία των κρίσεων και η ευθύνη της ενημέρωσης
Τα τελευταία χρόνια η Θεσσαλία βρέθηκε αντιμέτωπη με ιδιαίτερα δύσκολες καταστάσεις.
Οι καταστροφικές πλημμύρες του 2023, με κορυφαίο παράδειγμα την κακοκαιρία Daniel, άφησαν βαθύ αποτύπωμα στην περιοχή.
Ανθρώπινες απώλειες, καταστροφές σε κατοικίες, επιχειρήσεις, αγροτικές εκμεταλλεύσεις και υποδομές.
Για πολλές τοπικές κοινωνίες, οι συνέπειες δεν περιορίστηκαν στις ημέρες της καταστροφής.
Επηρέασαν την οικονομική και κοινωνική ζωή για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Σε τέτοιες στιγμές αναδεικνύεται με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο η σημασία της περιφερειακής ενημέρωσης.
Ο τοπικός δημοσιογράφος δεν παρακολουθεί απλώς μια καταστροφή από απόσταση.
Βρίσκεται εκεί.
Γνωρίζει τις περιοχές που έχουν πληγεί.
Γνωρίζει τους ανθρώπους που αγωνιούν.
Μπορεί να μεταφέρει άμεσα πληροφορίες που αφορούν την ασφάλεια και την καθημερινότητα των πολιτών.
Μπορεί να αναδείξει προβλήματα που δεν βρίσκουν πάντοτε θέση στην πανελλαδική ειδησεογραφία.
Και κυρίως, μπορεί να συνεχίσει να παρακολουθεί ένα θέμα όταν τα φώτα της εθνικής δημοσιότητας έχουν απομακρυνθεί.
Γιατί οι μεγάλες καταστροφές δεν τελειώνουν όταν σταματούν οι τηλεοπτικές μεταδόσεις.
Συνεχίζονται στην προσπάθεια αποκατάστασης, στις καθυστερήσεις, στις αποζημιώσεις, στα έργα υποδομής, στην αγωνία των κατοίκων.
Ακριβώς εκεί η τοπική δημοσιογραφία έχει έναν αναντικατάστατο ρόλο.
Να παρακολουθεί τη συνέχεια.
Να διατηρεί τα ζητήματα στην επικαιρότητα.
Να ελέγχει τις δεσμεύσεις.
Να δίνει φωνή στους ανθρώπους που διαφορετικά δύσκολα θα ακουστούν.
Αυτό, άλλωστε, ισχύει και για πολλά άλλα ζητήματα της Θεσσαλίας.
Για τα προβλήματα του πρωτογενούς τομέα, τις υποδομές, τις μεταφορές, την ερήμωση των ορεινών χωριών, την πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας και τις αναπτυξιακές ανισότητες.
Η περιφερειακή δημοσιογραφία δεν πρέπει να περιορίζεται στην καταγραφή των γεγονότων.
Οφείλει να παρακολουθεί και τις συνέπειές τους.
Τοπική δημοσιογραφία και κοινωνική συνοχή
Υπάρχει μια ακόμη διάσταση που συχνά παραβλέπουμε.
Η συμβολή των τοπικών Μέσων Ενημέρωσης στη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής και της συλλογικής μνήμης.
Μια τοπική εφημερίδα δεν καταγράφει μόνο την επικαιρότητα.
Καταγράφει την ιστορία ενός τόπου.
Στις σελίδες της αποτυπώνονται αποφάσεις δημοτικών συμβουλίων, κοινωνικές εκδηλώσεις, αθλητικές επιτυχίες, πολιτιστικές δραστηριότητες, προβλήματα της καθημερινότητας, αλλά και σημαντικές στιγμές της ζωής των ανθρώπων.
Πράγματα που μπορεί να φαίνονται μικρά σε πανελλαδικό επίπεδο, αλλά για την τοπική κοινωνία έχουν ιδιαίτερη σημασία.
Σκεφτείτε, για παράδειγμα, την ιστορία ενός μικρού χωριού που χάνει σταδιακά τους κατοίκους του.
Την προσπάθεια ενός πολιτιστικού συλλόγου να διατηρήσει ένα τοπικό έθιμο.
Την αγωνία των γονέων για τη λειτουργία ενός σχολείου.
Την προσπάθεια μιας ερασιτεχνικής αθλητικής ομάδας.
Αυτά τα θέματα δύσκολα θα απασχολήσουν ένα μεγάλο πανελλαδικό μέσο.
Για την τοπική εφημερίδα, όμως, αποτελούν μέρος της αποστολής της.
Στην περιοχή της Καλαμπάκας και των Μετεώρων, όπου συνυπάρχουν ο τουρισμός, η αγροτική δραστηριότητα, η θρησκευτική και πολιτιστική κληρονομιά και η ζωή των ορεινών κοινοτήτων, αυτή η αποστολή αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Οφείλουμε να αναδεικνύουμε όχι μόνο όσα συμβαίνουν στο κέντρο της πόλης, αλλά και όσα συμβαίνουν στα χωριά.
Γιατί η περιφέρεια δεν τελειώνει στα όρια της πρωτεύουσας κάθε νομού.
Και η ενημέρωση δεν πρέπει να σταματά εκεί όπου μειώνεται το εμπορικό ενδιαφέρον.
Μια κοινωνία που χάνει τα τοπικά της μέσα κινδυνεύει να χάσει και ένα σημαντικό μέρος της συλλογικής της μνήμης.
Η κρίση εμπιστοσύνης και η ποιότητα της ενημέρωσης
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της σύγχρονης δημοσιογραφίας είναι η κρίση εμπιστοσύνης.
Ο πολίτης δέχεται καθημερινά έναν τεράστιο όγκο πληροφοριών.
Ειδήσεις, αναρτήσεις, σχόλια, βίντεο, φωτογραφίες και προσωπικές απόψεις εμφανίζονται στην ίδια οθόνη.
Συχνά χωρίς σαφή διάκριση ανάμεσα στο επιβεβαιωμένο γεγονός και στην ανεξακρίβωτη πληροφορία.
Σε αυτό το περιβάλλον, η ταχύτητα τείνει πολλές φορές να υπερισχύει της ακρίβειας.
Και ο εντυπωσιασμός της ουσίας.
Δεν είναι λίγες οι φορές που βλέπουμε τίτλους οι οποίοι υπόσχονται περισσότερα από όσα πραγματικά περιλαμβάνει η είδηση.
Ή πληροφορίες που αναπαράγονται από τη μία ιστοσελίδα στην άλλη χωρίς ουσιαστική διασταύρωση.
Η πρακτική αυτή μπορεί πρόσκαιρα να αυξάνει την επισκεψιμότητα.
Μακροπρόθεσμα, όμως, υπονομεύει την αξιοπιστία.
Και εδώ πιστεύω ότι τα περιφερειακά ΜΜΕ έχουν ένα σημαντικό πλεονέκτημα.
Τη δυνατότητα να οικοδομήσουν μια πιο άμεση σχέση εμπιστοσύνης με τον αναγνώστη.
Ο αναγνώστης μιας τοπικής εφημερίδας γνωρίζει ποιος υπογράφει το κείμενο.
Γνωρίζει πού βρίσκεται η εφημερίδα.
Μπορεί να επικοινωνήσει μαζί της, να διαφωνήσει, να ζητήσει διευκρινίσεις, ακόμη και να επισημάνει ένα λάθος.
Αυτή η άμεση σχέση αποτελεί πολύτιμο κεφάλαιο.
Αρκεί να τη σεβόμαστε.
Με διασταύρωση των ειδήσεων.
Με σαφή διάκριση ανάμεσα στην είδηση και στο σχόλιο.
Με σεβασμό στην προσωπικότητα των πολιτών.
Με δημοσίευση διορθώσεων όταν κάνουμε λάθος.
Και με την επίγνωση ότι κάθε δημοσίευμα μπορεί να επηρεάσει πραγματικούς ανθρώπους.
Στη μικρή κοινωνία, μια ανακριβής πληροφορία μπορεί να έχει άμεσες συνέπειες.
Γι’ αυτό και η ευθύνη μας είναι ακόμη μεγαλύτερη.
Οι προοπτικές: Τι πρέπει να αλλάξει
Μέχρι εδώ αναφέρθηκα κυρίως στις προκλήσεις.
Δεν θα ήθελα, όμως, να αφήσω την εντύπωση ότι το μέλλον των περιφερειακών Μέσων Ενημέρωσης είναι αναγκαστικά δυσοίωνο.
Πιστεύω ότι υπάρχουν σημαντικές προοπτικές.
Αρκεί να προχωρήσουμε σε ορισμένες ουσιαστικές αλλαγές.
Πρώτον, χρειαζόμαστε πραγματική στήριξη του περιφερειακού Τύπου.
Όχι με τη μορφή μιας περιστασιακής οικονομικής ενίσχυσης, αλλά μέσα από ένα σταθερό, διαφανές και αντικειμενικό πλαίσιο.
Ένα πλαίσιο που θα στηρίζει την παραγωγή πρωτογενούς δημοσιογραφικού περιεχομένου, την απασχόληση δημοσιογράφων και την τεχνολογική αναβάθμιση.
Δεύτερον, απαιτείται επένδυση στην εκπαίδευση των δημοσιογράφων.
Η σύγχρονη δημοσιογραφία απαιτεί νέες δεξιότητες.
Ψηφιακά εργαλεία, επεξεργασία δεδομένων, έλεγχο πληροφοριών, αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης, παραγωγή πολυμεσικού περιεχομένου.
Ιδιαίτερα για τους μικρούς εκδότες και τους δημοσιογράφους της περιφέρειας, η πρόσβαση σε τέτοιες δυνατότητες πρέπει να γίνει ευκολότερη.
Η Ένωση Συντακτών Επαρχιακού Τύπου μπορεί να διαδραματίσει ουσιαστικό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια.
Τρίτον, πρέπει να επαναπροσδιορίσουμε τη σχέση μας με τους αναγνώστες.
Δεν αρκεί να τους προσφέρουμε ειδήσεις.
Πρέπει να τους προσφέρουμε λόγους για να μας εμπιστεύονται και να μας επιλέγουν.
Περισσότερο πρωτογενές ρεπορτάζ.
Περισσότερη ανάλυση.
Περισσότερη ανάδειξη των πραγματικών προβλημάτων.
Λιγότερη άκριτη αναπαραγωγή ανακοινώσεων.
Και, κυρίως, περισσότερη δημοσιογραφία που δεν μπορεί να αντικατασταθεί από μια απλή ανάρτηση στα κοινωνικά δίκτυα.
Τέταρτον, πρέπει να δώσουμε χώρο στη νέα γενιά.
Η ανανέωση του δημοσιογραφικού δυναμικού αποτελεί ζήτημα επιβίωσης.
Χρειαζόμαστε νέους ανθρώπους που θα επιλέξουν να ασχοληθούν με τη δημοσιογραφία στον τόπο τους.
Για να γίνει, όμως, αυτό, πρέπει να υπάρχουν αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας, δυνατότητες εξέλιξης και πραγματικές επαγγελματικές προοπτικές.
Δεν μπορούμε να ζητούμε από τους νέους να υπηρετήσουν την περιφερειακή ενημέρωση, αν δεν μπορούμε να τους προσφέρουμε μια στοιχειώδη επαγγελματική ασφάλεια.
Το μέλλον του έντυπου Τύπου
Θα ήθελα να σταθώ για λίγο ακόμη στο μέλλον της έντυπης εφημερίδας.
Είναι ένα ζήτημα που με απασχολεί ιδιαίτερα ως εκδότη.
Ακούμε συχνά ότι το χαρτί τελειώνει.
Ότι οι εφημερίδες αποτελούν ένα μέσο μιας άλλης εποχής.
Δεν θα ισχυριστώ ότι ο έντυπος Τύπος μπορεί να επιστρέψει εύκολα στα επίπεδα κυκλοφορίας προηγούμενων δεκαετιών.
Οι συνήθειες του κοινού έχουν αλλάξει.
Και οι αλλαγές αυτές είναι σε μεγάλο βαθμό μη αναστρέψιμες.
Πιστεύω, όμως, ότι η τοπική εφημερίδα εξακολουθεί να έχει λόγο ύπαρξης.
Όχι επειδή πρέπει να διατηρήσουμε από συνήθεια κάτι παλιό.
Αλλά επειδή μπορεί να προσφέρει κάτι διαφορετικό.
Μια πιο ολοκληρωμένη καταγραφή της εβδομάδας.
Μια πιο προσεγμένη παρουσίαση των γεγονότων.
Άρθρα γνώμης, συνεντεύξεις, ιστορικά αφιερώματα, κοινωνικά και πολιτιστικά θέματα.
Και κάτι ακόμη που δεν πρέπει να υποτιμούμε.
Τη δυνατότητα να παραμένει ως φυσικό αρχείο της τοπικής ιστορίας.
Μια εφημερίδα που εκδίδεται σήμερα μπορεί, ύστερα από τριάντα ή πενήντα χρόνια, να αποτελέσει πολύτιμη πηγή για έναν ιστορικό, έναν ερευνητή ή έναν απλό πολίτη που αναζητά στοιχεία για τον τόπο του.
Γι’ αυτό θεωρώ ότι το μέλλον του έντυπου Τύπου δεν βρίσκεται στην προσπάθεια να ανταγωνιστεί το διαδίκτυο στην ταχύτητα.
Βρίσκεται στην ποιότητα, στην αξιοπιστία, στην ανάλυση και στην ιδιαίτερη ταυτότητά του.
Η εφημερίδα του αύριο δεν χρειάζεται να είναι η πιο γρήγορη. Χρειάζεται να είναι εκείνη που αξίζει να διαβάσεις και να κρατήσεις.
Η δημοσιογραφία που έχει ανάγκη η περιφέρεια
Κυρίες και κύριοι,
Αγαπητοί συνάδελφοι,
Θα ήθελα να ολοκληρώσω με μια σκέψη που προκύπτει από την καθημερινή εμπειρία της τοπικής δημοσιογραφίας.
Στην περιφέρεια δεν έχουμε πάντοτε τα μέσα, τους ανθρώπινους πόρους ή τις οικονομικές δυνατότητες των μεγάλων δημοσιογραφικών οργανισμών.
Έχουμε, όμως, κάτι εξίσου σημαντικό.
Τη γνώση του τόπου μας.
Την άμεση επαφή με την κοινωνία.
Τη δυνατότητα να αντιλαμβανόμαστε προβλήματα που συχνά παραμένουν αόρατα από την Αθήνα.
Και κυρίως, έχουμε την ευθύνη απέναντι στους ανθρώπους που μας διαβάζουν και μας εμπιστεύονται.
Η Θεσσαλία χρειάζεται ισχυρά, ανεξάρτητα και οικονομικά βιώσιμα μέσα ενημέρωσης.
Μέσα που δεν θα περιορίζονται στην αναπαραγωγή ανακοινώσεων.
Μέσα που θα ερευνούν, θα ελέγχουν, θα αναδεικνύουν, θα εξηγούν.
Μέσα που θα μπορούν να ασκούν κριτική χωρίς φόβο και να αναγνωρίζουν το θετικό χωρίς σκοπιμότητα.
Μέσα που θα αξιοποιούν τις νέες τεχνολογίες, χωρίς να εγκαταλείπουν τις θεμελιώδεις αρχές της δημοσιογραφίας.
Και εδώ βρίσκεται, κατά τη γνώμη μου, το πραγματικό διακύβευμα.
Το ερώτημα δεν είναι μόνο αν θα επιβιώσουν οι τοπικές εφημερίδες, οι ραδιοφωνικοί σταθμοί και οι ενημερωτικές ιστοσελίδες.
Το βαθύτερο ερώτημα είναι τι είδους ενημέρωση θα έχουν αύριο οι τοπικές κοινωνίες.
Θα έχουν πρόσβαση σε ανεξάρτητη, τεκμηριωμένη και υπεύθυνη δημοσιογραφία;
Ή θα εξαρτώνται ολοένα περισσότερο από ανεξέλεγκτες αναρτήσεις, αλγορίθμους και πληροφορίες αμφίβολης αξιοπιστίας;
Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα δεν αφορά μόνο εμάς τους δημοσιογράφους.
Αφορά την κοινωνία, τους θεσμούς, την αυτοδιοίκηση, την επιχειρηματικότητα και τελικά την ίδια τη δημοκρατία.
Γιατί η ενημέρωση δεν είναι πολυτέλεια.
Είναι δημόσιο αγαθό.
Και η τοπική δημοσιογραφία δεν είναι μια δευτερεύουσα μορφή δημοσιογραφίας.
Είναι εκείνη που βρίσκεται πιο κοντά στον πολίτη.
Θα κλείσω με μια φράση που πιστεύω ότι συνοψίζει την ουσία της σημερινής μας συζήτησης:
Η περιφέρεια δεν χρειάζεται απλώς μέσα ενημέρωσης που να μιλούν για αυτήν. Χρειάζεται μέσα ενημέρωσης που να δίνουν φωνή στην ίδια.
Αυτή είναι η πρόκληση, αλλά και η μεγαλύτερη προοπτική μας.
Σας ευχαριστώ πολύ.”
Θες να μαθαίνεις πρώτος τα νέα από το TrikalaVoice.gr;
Κάνε λήψη από το App Store
Διαθέσιμο στο Google Play
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Instagram
Ακολούθησε μας στο Twitter
Πηγή: trikalavoice.gr
