Στη βαθμίδα BBB με σταθερές προοπτικές επιβεβαίωσε ο οίκος Fitch το αξιόχρεο της Ελλάδας, αναγνωρίζοντας την πρόοδο στη δημοσιονομική διαχείριση και τη μείωση του δημόσιου χρέους, αλλά επισημαίνοντας παράλληλα τις διαρθρωτικές αδυναμίες που εξακολουθούν να περιορίζουν την αξιολόγηση της χώρας.
Στην έκθεσή του, ο οίκος σημειώνει ότι η Ελλάδα διαθέτει υψηλότερο κατά κεφαλήν εισόδημα και καλύτερη διακυβέρνηση σε σχέση με τον μέσο όρο των χωρών που αξιολογούνται στη βαθμίδα BBB. Τα πλεονεκτήματα αυτά, ωστόσο, αντισταθμίζονται από το ιδιαίτερα υψηλό δημόσιο χρέος, παρά τη γρήγορη αποκλιμάκωσή του, τις επίμονες εξωτερικές ανισορροπίες και τους περιορισμούς στις αναπτυξιακές δυνατότητες της οικονομίας.
Ως θετικά στοιχεία ο Fitch καταγράφει επίσης τη συμμετοχή της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ευρωζώνη, που προσφέρει ένα αξιόπιστο πλαίσιο οικονομικής πολιτικής, καθώς και τα ισχυρά δημοσιονομικά αποτελέσματα, τη συνετή διαχείριση και την ανθεκτικότητα της ανάπτυξης.
Το δημόσιο χρέος και η πρόβλεψη για το 2028
Το υψηλό δημόσιο χρέος εξακολουθεί να αποτελεί τον βασικό περιοριστικό παράγοντα για την πιστοληπτική αξιολόγηση της χώρας. Ωστόσο, η ταχεία μείωσή του ενισχύει, σύμφωνα με τον οίκο, τη βιωσιμότητά του και στηρίζει τη διατήρηση της βαθμίδας BBB.
Ο Fitch εκτιμά ότι το δημόσιο χρέος διαμορφώθηκε στο 146,1% του ΑΕΠ το 2025 και προβλέπει ότι θα μειωθεί περαιτέρω, φτάνοντας στο 124,6% το 2028. Στην πρόβλεψη αυτή συνυπολογίζονται τα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα, η σταθερή αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ, η ευνοϊκή διαφορά μεταξύ επιτοκίων και ανάπτυξης, καθώς και οι πρόωρες αποπληρωμές δανείων.
Παρά τη σημαντική αποκλιμάκωση, το ελληνικό χρέος παραμένει πολύ υψηλότερο από τον μέσο όρο των χωρών με αξιολόγηση BBB, ο οποίος ανέρχεται στο 56,9% του ΑΕΠ.
Ο οίκος εκτιμά, πάντως, ότι έως τα τέλη του 2026 η Ελλάδα δεν θα έχει πλέον τον υψηλότερο λόγο χρέους προς ΑΕΠ στην Ευρωζώνη, καθώς ο σχετικός δείκτης της αναμένεται να υποχωρήσει κάτω από τον αντίστοιχο της Ιταλίας.
Γιατί ο Fitch θεωρεί περιορισμένους τους κινδύνους χρηματοδότησης
Παρά το υψηλό απόθεμα χρέους, ο οίκος αξιολογεί ως περιορισμένους τους κινδύνους χρηματοδότησης, επικαλούμενος τη διάρθρωση του ελληνικού δημόσιου χρέους και το προφίλ ρευστότητας της χώρας.
Ειδικότερα, το ελληνικό Δημόσιο επωφελείται από:
Μέση διάρκεια χρέους περίπου 19 ετών.
Υψηλό ποσοστό δανείων με ευνοϊκούς όρους και σταθερά επιτόκια.
Μεγάλο ταμειακό απόθεμα, το οποίο εκτιμάται ότι θα φτάσει περίπου στο 12% του ΑΕΠ το 2026.
Χαμηλό έμμεσο επιτόκιο χρέους, περίπου 1,5%, έναντι αναμενόμενης αύξησης του ονομαστικού ΑΕΠ κατά περίπου 4%.
Σύμφωνα με τον Fitch, τα χαρακτηριστικά αυτά περιορίζουν τον κίνδυνο αναχρηματοδότησης, στηρίζουν την πρόσβαση της Ελλάδας στις αγορές και προσφέρουν προστασία απέναντι στις διακυμάνσεις των χρηματοπιστωτικών αγορών.
Πρωτογενές πλεόνασμα 3,6% του ΑΕΠ το 2026
Στα ισχυρά δημοσιονομικά αποτελέσματα της Ελλάδας στηρίζει επίσης ο Fitch την αξιολόγησή του. Για το 2026 προβλέπει πλεόνασμα της Γενικής Κυβέρνησης 0,6% του ΑΕΠ, την ώρα που ο μέσος όρος των χωρών με αξιολόγηση BBB εκτιμάται ότι θα καταγράψει έλλειμμα 3,1%.
Το πρωτογενές πλεόνασμα της Ελλάδας αναμένεται, σύμφωνα με τις προβλέψεις του οίκου, να ανέλθει στο 3,6% του ΑΕΠ.
Ο Fitch αποδίδει την επίδοση αυτή στην αύξηση των φορολογικών εσόδων, των κοινωνικών εισφορών και στη βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης. Επισημαίνει ακόμη ότι τα έσοδα εξακολουθούν να αυξάνονται ταχύτερα από τις δαπάνες.
Παράλληλα, θεωρεί ότι η δέσμευση για υγιή δημόσια οικονομικά έχει εξελιχθεί σε σταθερό πλεονέκτημα για την Ελλάδα. Στην εκτίμησή του συνυπολογίζει τα δημοσιονομικά αποτελέσματα μετά την πανδημία, την πολιτική και κοινωνική στήριξη της δημοσιονομικής σύνεσης, καθώς και θεσμικούς κανόνες, όπως το εγχώριο δημοσιονομικό πλαίσιο του 2025 και οι κανόνες της ΕΕ.
Για τη χαλαρότερη δημοσιονομική στάση που προβλέπεται για το 2027, ο οίκος αναφέρει ότι τη θεωρεί προσαρμογή μετά τις ιδιαίτερα καλές δημοσιονομικές επιδόσεις και όχι ένδειξη εξασθένησης της δημοσιονομικής πειθαρχίας.
Ανάπτυξη 2% την περίοδο 2026-2028
Ο Fitch προβλέπει ότι η ελληνική οικονομία θα αναπτυχθεί με μέσο ετήσιο ρυθμό 2% την περίοδο 2026-2028, εκτιμώντας ότι θα συνεχίσει να υπεραποδίδει σε σχέση με τον μέσο όρο της Ευρωζώνης.
Ως βασικούς μοχλούς ανάπτυξης αναφέρει την εγχώρια ζήτηση, κυρίως τις επενδύσεις και την ιδιωτική κατανάλωση. Σημαντική θεωρεί επίσης τη συμβολή των έργων που χρηματοδοτούνται από το πρόγραμμα Next Generation EU, των δημόσιων επενδύσεων και των επόμενων χρηματοδοτικών ροών από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ο οίκος επισημαίνει, ωστόσο, ότι εξακολουθούν να υπάρχουν κίνδυνοι επιβράδυνσης, τόσο εξαιτίας του διεθνούς περιβάλλοντος όσο και λόγω πιθανών δυσκολιών στην υλοποίηση των επενδύσεων που ενσωματώνονται στο βασικό σενάριο των προβλέψεών του.
Οι διαρθρωτικές αδυναμίες που παραμένουν
Παρά τη βελτίωση των οικονομικών επιδόσεων, ο Fitch εκτιμά ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικούς διαρθρωτικούς περιορισμούς.
Το πραγματικό ΑΕΠ παραμένει αρκετά χαμηλότερο από το επίπεδο που είχε καταγραφεί πριν από την κρίση χρέους, ενώ το κατά κεφαλήν εισόδημα εξακολουθεί να υπολείπεται του μέσου όρου της ΕΕ.
Ο οίκος αναγνωρίζει τη σημαντική βελτίωση στην αγορά εργασίας και τη συνεχιζόμενη μείωση της ανεργίας. Επισημαίνει, ωστόσο, ότι οι ελλείψεις δεξιοτήτων και άλλα διαρθρωτικά εμπόδια εξακολουθούν να περιορίζουν την παραγωγική ικανότητα της οικονομίας.
Παράλληλα, η αύξηση των επενδύσεων συμβάλλει στην αναπλήρωση του κεφαλαιουχικού αποθέματος, μετά από μια μακρά περίοδο υποεπένδυσης, και στηρίζει τη μεσοπρόθεσμη σύγκλιση.
Το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών και η ενεργειακή εξάρτηση
Αδύναμο σημείο για την πιστοληπτική αξιολόγηση εξακολουθεί να αποτελεί και η εξωτερική θέση της χώρας. Ο Fitch προβλέπει ότι το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών θα διαμορφωθεί στο 6,5% του ΑΕΠ το 2026, με τη μείωσή του να αναμένεται να είναι σταδιακή τα επόμενα χρόνια.
Σύμφωνα με την ανάλυση, τα μεγάλα εξωτερικά ελλείμματα συνδέονται με τη διαρθρωτικά χαμηλή εγχώρια αποταμίευση, αλλά και με τις επενδύσεις που απαιτούν υψηλές εισαγωγές.
Τα έσοδα από τον τουρισμό, οι χρηματοδοτικές εισροές από την ΕΕ και οι άμεσες ξένες επενδύσεις συμβάλλουν στην κάλυψη των χρηματοδοτικών αναγκών, χωρίς όμως, κατά την εκτίμηση του οίκου, να αναμένεται να βελτιώσουν ουσιαστικά τους εξωτερικούς δείκτες.
Επιπλέον, η υψηλή ενεργειακή εξάρτηση καθιστά την Ελλάδα ευάλωτη σε διακυμάνσεις των τιμών των εισαγόμενων ενεργειακών προϊόντων, γεγονός που, σύμφωνα με τον Fitch, συμβάλλει σε υψηλότερο πληθωρισμό σε σχέση με τον μέσο όρο της Ευρωζώνης το 2026.
Ισχυρότερες οι ελληνικές τράπεζες
Θετική είναι η εικόνα που παρουσιάζει ο Fitch για τον τραπεζικό τομέα, εκτιμώντας ότι οι κίνδυνοι για τα δημόσια οικονομικά παραμένουν υπό έλεγχο, καθώς οι τράπεζες είναι πλέον σημαντικά ισχυρότερες και πιο ανθεκτικές σε σχέση με το παρελθόν.
Η κερδοφορία, η ρευστότητα και η κεφαλαιοποίησή τους αξιολογούνται ως ικανοποιητικές, περιορίζοντας την πιθανότητα να χρειαστούν κρατική στήριξη.
Ο οίκος σημειώνει ότι η ποιότητα του ενεργητικού έχει επιδεινωθεί μόνο ελαφρά, κυρίως λόγω της αναδιάρθρωσης παλαιών ανοιγμάτων λιανικής. Παράλληλα, οι τράπεζες διατηρούν ισχυρή δυνατότητα χρηματοδότησης και πρόσβαση στις αγορές.
Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν διαρθρωτικές ευπάθειες, όπως η σημαντική εξάρτηση από τις αναβαλλόμενες φορολογικές πιστώσεις, καθώς και η έκθεση σε εξωτερικά σοκ και σε ενδεχόμενες ανατιμολογήσεις από την αγορά.
Η αξιολόγηση για τη διακυβέρνηση
Στο πεδίο της διακυβέρνησης και των κριτηρίων ESG, ο Fitch κατατάσσει την Ελλάδα στο 63,2ο εκατοστημόριο του δείκτη WBGI.
Η επίδοση αυτή, σύμφωνα με την έκθεση, αντανακλά το πρόσφατο ιστορικό ειρηνικών πολιτικών μεταβάσεων, ένα μέτριο επίπεδο δικαιωμάτων συμμετοχής στην πολιτική διαδικασία και θεσμικής ικανότητας, καθώς και την ύπαρξη εδραιωμένου κράτους δικαίου και μέτριου επιπέδου διαφθοράς.
Συνολικά, η επιβεβαίωση της βαθμίδας BBB με σταθερές προοπτικές αποτυπώνει την εκτίμηση του οίκου ότι τα ισχυρά δημοσιονομικά αποτελέσματα, η μείωση του δημόσιου χρέους και η ανθεκτική ανάπτυξη στηρίζουν την πιστοληπτική εικόνα της Ελλάδας, ενώ το υψηλό χρέος, οι εξωτερικές ανισορροπίες και οι διαρθρωτικές αδυναμίες εξακολουθούν να αποτελούν βασικούς περιορισμούς.
Πηγή: ieidiseis.gr
