Το αδένωμα υπόφυσης είναι ένας καλοήθης όγκος που αναπτύσσεται στην περιοχή της υπόφυσης και μπορεί να επηρεάσει τόσο την ορμονική λειτουργία όσο και την όραση. Σε αρκετές περιπτώσεις εντοπίζεται τυχαία, ενώ δεν είναι απαραίτητο κάθε αδένωμα να αντιμετωπιστεί χειρουργικά.
Τι είναι το αδένωμα υπόφυσης;
Η υπόφυση είναι ένας αδένας που βρίσκεται στη βάση του εγκεφάλου, στην περιοχή που ονομάζεται «εφίππιο». Παράγει ορμόνες απαραίτητες για πολλές λειτουργίες του οργανισμού.
Τα αδενώματα διακρίνονται ανάλογα με το μέγεθός τους σε μικροαδενώματα, όταν έχουν διάμετρο μικρότερη από ένα εκατοστό, και μακροαδενώματα, όταν ξεπερνούν το ένα εκατοστό. Παράλληλα, υπάρχουν διαφορετικοί τύποι ανάλογα με τα κύτταρα της υπόφυσης που συμμετέχουν στην ανάπτυξή τους.
Ένα αδένωμα μπορεί να παράγει υπερβολική ποσότητα συγκεκριμένης ορμόνης ή να πιέζει γειτονικές δομές. Η πίεση στα οπτικά νεύρα μπορεί να προκαλέσει προβλήματα όρασης, ενώ η πίεση σε φυσιολογικά κύτταρα της υπόφυσης μπορεί να περιορίσει τη λειτουργία της.
Ποια συμπτώματα μπορεί να προκαλέσει;
Τα συμπτώματα εξαρτώνται κυρίως από τον τύπο και το μέγεθος του αδενώματος. Μικρά αδενώματα συχνά δεν προκαλούν ενοχλήματα και μπορεί να ανακαλυφθούν τυχαία σε μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου που πραγματοποιείται για διαφορετικό λόγο.
Όταν υπάρχουν ορμονικές διαταραχές, μπορεί να εμφανιστούν ακανόνιστη ή απούσα περίοδος και εκροή γάλακτος από το στήθος στις γυναίκες. Στους άνδρες μπορεί να παρουσιαστεί μειωμένη σεξουαλική διάθεση ή πρόβλημα στύσης.
Ορισμένοι τύποι αδενωμάτων συνδέονται με ακρομεγαλία, σύνδρομο Cushing, υπερθυρεοειδισμό ή, στα παιδιά, γιγαντισμό. Μεγαλύτερα αδενώματα μπορεί επίσης να προκαλέσουν πονοκεφάλους και διαταραχές της όρασης λόγω πίεσης στους γύρω ιστούς.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η διερεύνηση περιλαμβάνει ορμονολογικό και απεικονιστικό έλεγχο. Ο ορμονολογικός έλεγχος αξιολογεί τα επίπεδα των ορμονών στο αίμα, ενώ η μαγνητική τομογραφία απεικονίζει την περιοχή της υπόφυσης και τις γειτονικές δομές.
Σε ορισμένα μακροαδενώματα μπορεί να χρειαστεί και αξονική τομογραφία. Ανάλογα με τα χαρακτηριστικά του αδενώματος, μπορεί να πραγματοποιηθεί οφθαλμολογικός έλεγχος της οπτικής οξύτητας και των οπτικών πεδίων ή έλεγχος οστεοπόρωσης σε περιπτώσεις συνδρόμου Cushing.
Πώς αντιμετωπίζεται το αδένωμα υπόφυσης;
Όταν ένα αδένωμα εντοπίζεται τυχαία και δεν προκαλεί συμπτώματα, συνήθως ακολουθείται παρακολούθηση με τακτικό ορμονολογικό έλεγχο, μαγνητική τομογραφία και, όπου χρειάζεται, εξέταση οπτικών πεδίων.
Για ορισμένους τύπους, όπως τα προλακτινώματα, χρησιμοποιείται φαρμακευτική αγωγή που μπορεί να μειώσει το μέγεθος του όγκου και να ομαλοποιήσει τις ορμονικές διαταραχές.
Όταν απαιτείται χειρουργική αφαίρεση, η σύγχρονη προσέγγιση είναι η ενδοσκοπική διαρρινική αδενωματεκτομή. Το αδένωμα αφαιρείται μέσω της μύτης, χωρίς εξωτερικές τομές. Σε άλλες περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί ακτινοθεραπεία ή στοχευμένη ακτινοχειρουργική για τον έλεγχο και τη συρρίκνωση του όγκου.
Η σημασία της παρακολούθησης
Μετά τη θεραπεία απαιτείται τακτικός έλεγχος, ώστε να παρακολουθείται η περιοχή και να εντοπίζεται πιθανή υποτροπή. Σε ορισμένους ασθενείς μπορεί επίσης να χρειαστεί μακροχρόνια ορμονική θεραπεία για τη διατήρηση φυσιολογικών επιπέδων ορμονών.
Για εξατομικευμένη αξιολόγηση και ενημέρωση σχετικά με τις διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές, μπορείτε να επικοινωνήσετε με τον Νευροχειρουργό Εγκεφάλου και Σπονδυλικής Στήλης Δρ. Παντελή Σταυρινού.
